Prof.as.dr. Hasan Bello/

Në pranverë të vitit 1932 në Ministrinë e Jashtme mbërriti një shkresë nga redaksia e revistës franceze “Revue des Balkans”, e cila po përgatiste një bibliografi për shtetet ballkanike. Redaksia e kësaj reviste kërkonte nga institucionet e shtetit shqiptar një informacion të saktë mbi numrin e objekteve të kultit islam që ndodheshin në territorin e Mbretërisë Shqiptare. Për këtë arsye, Ministria e Drejtësisë, Drejtoria e Shtypit dhe disa institucione të tjera kërkuan informacion nga Komuniteti Mysliman.

Ky i fundit kishte kohë që kishte nisur një proces verifikimi në të gjitha myftinitë, të cilat zakonisht mbulonin territorin e një prefekture. Në fakt invetarizimi i objekteve të kultit (xhami, teqe dhe mesxhide) bëhej për disa arsye: e para, për të regjistruar dhe paisur çdo objekt me dokumentacionin e nevojshëm kadastral në përputhje me legjislacionin e shtetit shqiptar; e dyta, për të kuptuar nevojat e këtyre objekteve dhe popullsisë lokale me personel dhe mbështetje logjistike. Kjo për shkak se një pjesë e tyre ishin ndërtesa shekullore dhe kishin nevojë për restaurim.

Procesi i invetarizimit të xhamive, teqeve dhe mesxhideve u krye brenda një kohë të shkurtër. Ai u realizua nëpërmjet myftinive, që raportuan numrin e tyre për çdo fshat dhe qytet të Shqipërisë. Sipas një relacioni që Kryesia e Komunitetit Mysliman i dërgoi Ministrisë së Drejtësisë, e cila kishte nën varësi të gjitha komunitetet fetare, në territorin e shtetit shqiptar kishte 984 xhami, 185 teqe dhe 58 mesxhide.

Ky ishte një numër relativisht i lartë në raport me numrin e popullsisë. Megjithatë nuk duhet harruar se shoqëria e atyre viteve ishte shumë më religjoze dhe se nga ana tjetër jo të gjitha objektet kishin të njëjtën madhësi, rëndësi historike dhe arkitektonike.

(Në dokumentin e mëposhtëm paraqitet një listë e cila më pas është plotësuar edhe me të dhënat e disa qyteteve të tjera. Gjithësesi ajo është e përafërt me numrin e përgjithshëm të xhamive, teqeve dhe mesxhideve që ekzistonin në vitin 1932)

Shoqata Malësia e Madhe në Nju Jork organizon një mbrëmje festive për Kryengritjen e Malësisë së Madhe më 13 Prill 2024.

Saturday, April 13th

Eastwood Manor

Doors Open 7pm

---

---

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 18 Mars 2024

“Caras y Caretas” ka botuar, me 7 qershor 1913, në faqen n°70, një shkrim mbi demonstratën patriotike asokohe të shqiptarëve me banim në Buenos Aires, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar : 

Demonstrata patriotike shqiptare

Shqiptarët me banim në Buenos Aires kanë formuar një shoqëri patriotike “Shoqëri Veteqeverimi – Shqipërise”, akti i parë i së cilës ishte betimi për besnikëri ndaj flamurit të Shqipërisë, një vend që, në konfliktin ballkanik, ka arritur, falë mbrojtjes së Austrisë, avantazh më të mirë se shtetet e tjera, ndoshta më të dënuara se ai nga fatkeqësitë e luftës. Qëndrimi i shqiptarëve të mbledhur për qëllimin atdhetar, u vëzhgua me simpati, gjë që u dha këtyre patriotëve duartrokitjet e publikut dhe të shtypit kombëtar.

---

---

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 16 Mars 2024

“Caras y Caretas” ka botuar, me 30 nëntor 1912, në faqen n°60, intervistën me një politikan shqiptar në Buenos Aires. Bëhet fjalë për Thomas Touché, i cili asokohe ka braktisur ndërmarrjen e tij në jug të Brazilit për të bërë propagandë për lirinë e Shqipërisë në Amerikën e Jugut. Këtë intervistë, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Lufta e Shqipërisë për pavarësi

Reportazhi aktual për një politikan shqiptar

Për çështjet e Evropës Lindore është thënë gjithmonë me të drejtë se ato përfshijnë një numër problemesh të tjera dytësore, saqë zgjidhja e kryesorit bëhet e pamundur. Ky kriter konfirmohet nga deklaratat që na bëri politikani shqiptar Touché Thomas i cili teksa po kalonte në Buenos Aires u intervistua nga Caras Y Caretas.

“Duhet, – na tha ai, – kur flasim për çështjet e Ballkanit, të kujtojmë se, nën problemin kryesor është ai që i referohet gjendjes politike të Shqipërisë, atdheut tim. Ne shqiptarët kemi kohë që luftojmë për lirinë e vendit tonë, i cili nën sundimin e turqve është i detyruar në të njëjtin stanjacion në të cilin ndodhet e gjithë Turqia. Në më shumë se një rast, ne shqiptarët kemi luftuar për rrëzimin e procedurave tiranike të Turqisë.

Mirëpo, ky zjarr në Ballkan na befason në një moment të rëndë. Politikanët kryesorë të patriotizmit shqiptar po përgatisnin një rebelim kundër Turqisë jo shumë kohë më parë, kur në Perandorinë Osmane ndodhi zgjimi i partisë së quajtur Xhonturqit. Këta, që kishin nevojë për opinion kudo për t’i mbështetur, kërkuan patriotë prestigjiozë shqiptarë dhe u kërkuan atyre t’i ndihmonin, duke premtuar në këmbim se nëse partia xhonturke do të vinte në pushtet, Shqipëria do të kishte ligje të buta, qeverinë e saj dhe pavarësi pothuajse të plotë, sepse autoriteti i Turqisë nuk do të rëndonte mbi të.

Rezultati ka qenë i ndryshëm. Regjimi i ri mbizotëroi në Turqi dhe, sapo xhonturqit ishin në krye, ata nuk u kujtuan më as për Shqipërinë, as për premtimet e tyre. Për këtë arsye nuk do të habiteni që shqiptarët tani janë kundër Turqisë, në të njëjtën kohë edhe kundër kombeve fqinjë, të cilët synojnë të marrin Shqipërinë, duke i mohuar çdo të drejtë për lirinë e saj.

Dëshiroj që kjo të dihet, sepse në Republikën e Argjentinës, një vend i lirive, lufta e shqiptarëve duhet parë me simpati, siç dëshirojmë ne, për popullin tonë, lirinë që është baza e progresit.”

Kështu është shprehur zoti Thomas, i cili aktualisht po bën një propagandë të mirë mes bashkëqytetarëve të tij, banorë të Amerikës së Jugut, për të mbledhur fonde dhe njerëz me të cilët do të luftojnë për liritë.

Nga ana tjetër, veprimi i shqiptarëve në favor të lirisë së tyre nuk reduktohet me kaq.

Në Shtetet e Bashkuara, patriotët e Shqipërisë botojnë një gazetë të përjavshme të quajtur “El Sol – Dielli” dhe qëllimi i saj i vetëm është të mbajë gjallë idenë e lirisë shqiptare, duke mbështetur në të njëjtën kohë qendrat e kulturës dhe mbledhjen e fondeve për të armatosur revolucionarët.

Z. Touché Thomas braktisi një ndërmarrje industriale që zotëron në jug të Brazilit për t’iu përkushtuar propagandës së tij patriotike dhe kjo mjafton për të demonstruar rrënjosjen e ndjenjave të tij për të mirën e vendit të tij.

WILL.

Dega e “VATRËS” në Boston përkujton sot 149 vjetorin e lindjes së patriotit dhe iluministit të madh dhe të nderuar, Faik Konica, i cili u lind në Konicë të Vilajetit të Janinës asokohe pjesë e Perandorisë Otomane.

Faik Konica mbahet mend si një nga figurat më të shquara të elitës intelektuale shqiptare që në moshën 22 vjeçare spikati si një talent në fushën e publicistikës, ku në vitin 1896 publikoi të famshmen revistë periodike “Albania”, menjëherë pasi u vendos në Bruksel të Belgjikës.

Qëllimi i publikimit të kësaj reviste ishte për të rritur ndërgjegjësimin patriotik të të gjithë faktorit shqiptar kudo ai jetonte, në Shqipëri dhe diasporë, për të promovuar vlerat kulturore dhe historike të Shqipërisë, si pjesë e lëvizjes së zgjimit patriotik dhe rilindjes kombëtare, në bashkëpunim me intelektualë elitarë të tjerë siç ishin Asdreni, Andon Zako Çajupi, Filip Shiroka, Gjergj Fishta, Kostandin Kristoforidhi, Thimi Mitko dhe shumë e shumë patriotë të tjerë, duke e mbyllur me bashkëpunimin e tij të ngushtë me Fan S. Nolin në kohën kur ai vendosi të zhvendoset në Boston të Amerikës, në vitin 1909 me ftesë të këtij të fundit për të marrë drejtimin e gazetës “DIELLI”, si kryeredaktor i saj që publikoheshe nga Shoqata politike-kulturore “Besa-Besën”, pararendësja e Federatës Pan-Shqiptare “VATRA”, duke u bërë edhe Sekretari i Përgjithshëm i saj.

Në vitin 1911 ai publikoi gazetën “Trumbeta e Krujës” në qytetin e Saint Louis-it në shtetin e Mizurit.

Roli i tij në komunitetin shqiptar në Amerikë u rrit jashtëzakonisht duke e shndërruar atë në një diplomat të mprehtë e të zhdërvjellët të cilit i ndihmonin edhe njohja shumë e mirë e shtatë gjuhëve të huaja dhe edukimi i tij i lartë në shkollat dhe universitetet më të famshme të botës, duke filluar që nga shkolla në Janinë, në Kolegjin Jezuit në Shkodër, në shkollën e mesme të Gallatasarait në Stamboll të Turqisë, në shkollat e Lisieux, Carcassonne dhe Universitetin e Dizhonit në Francë, në të famshmin Kolegj Francez të Parisit dhe së fundi, në të famshmin Harvard të Bostonit.

Ai ishte një mjeshtër i madh i letrave, i “Albanologjisë, i linguistikës, i historisë, I filologjisë, i folklorit, i letërsisë në prozë dhe poezi, i gazetarisë, i oratorisë, diplomacisë dhe politikës.

#evryone#followers#highlights