mashqip.com/

nga Flamur Vezaj

Në hyrje të rrugicës “Bow Street” në Beverly, policia kishte mbyllur rrugën. Nuk ishte ndonjë ngjarje e rëndë kriminale, por një moment historik. Në këtë rrugë, pikërisht në adresën nr. 39 ndodhet qendra më e re e komunitetit shqiptar të Bostonit.

Rruga u bllokua nga Shërbimi Sekret dhe policia lokale, pasi për herë të parë në historinë e qytetit, një President i një vendi po kalonte në atë rrugë dhe në Beverly, një qytet me rreth 40 mijë banorë dhe vetëm 30 km në veri të Bostonit.

Ishte pikërisht Presidenti i Republikës së Shqipërisë, z. Bajram Begaj, i shoqëruar nga protokolli i sigurisë, i cili kishte njoftuar vizitën e tij të parë në Massachusetts dhe pranë qendrës së komunitetit shqiptar në këtë qytet.

I shoqëruar nga Zonja e Parë dhe ambasadori i Shqipërisë në Washington, z. Ervin Bushati, Presidenti erdhi pranë qendrës, ku dhjetëra shqiptarë po e prisnin, siç e do tradita e mikpritjes shqiptare, me emocione dhe krenari të thellë kombëtare.

Në hyrje të ndërtesës trekatëshe, ku valvitej flamuri shqiptar krah për krah atij amerikan, përveç tre drejtuesve të kësaj qendre, Endri Kume, Artur dhe Ardi Boçova, ndodhej edhe kryetari i VATRËS, dega në Boston, z. Mentor Maksutaj, së bashku me anëtarët e komunitetit shqiptar. Për ta nderuar Presidentin, pritjes iu bashkuan edhe zv/guvernatorja e Massachusetts, znj. Kim Driscoll dhe kryetari i Bashkisë së Beverly, z. Michael Cahill, si dhe senatorë të shtetit.

Presidenti Begaj u prit me buqeta lulesh nga fëmijët e shkollës shqipe “ABC” të kësaj qendre, me të cilët shkëmbeu edhe disa fjalë në shqip, duke dhënë një mesazh të fortë për ruajtjen e gjuhës dhe identitetit kombëtar.

Të gjithë së bashku u ngjitën në katin e tretë, ku ndodhen zyrat e VATRËS, dega në Boston. Presidenti zhvilloi një takim kokë më kokë me zv/guvernatoren znj. Driscoll, kryetarin e Bashkisë së Beverly, drejtuesit e qendrës dhe kryetarin e VATRËS. Takimi ishte i ngrohtë dhe miqësor, ku u vu theksi te bashkëpunimi dhe përfshirja e komunitetit shqiptar në jetën amerikane. Në fund u shkëmbyen dhurata simbolike, për të vazhduar më pas në sallën e koncerteve, ku Presidenti u prit me duartrokitje të gjata nga shqiptarët e pranishëm.

Fjalën e mirëseardhjes e mbajti një nga drejtuesit e qendrës, Endri Kume, i cili prezantoi misionin e saj, duke theksuar se kjo qendër është një shtëpi për çdo shqiptar në Amerikë dhe një vend ku ruhet gjuha, kultura dhe identiteti ynë.

Të pranishmit i përshëndeti edhe kryetari i VATRËS, z. Mentor Maksutaj, i cili theksoi se kjo organizatë historike do të vazhdojë misionin e saj si urë lidhëse mes shqiptarëve dhe jetës amerikane, një mision që vazhdon prej më shumë se një shekulli.

Eventi vijoi me performancën e nxënësve të shkollës shqipe “ABC”, të cilët recituan poezi dhe interpretuan valle, duke emocionuar të pranishmit me dashurinë për gjuhën dhe traditën, të përgatitura nga mësuesja Marjeta Vaso.
Nuk munguan as vallet tradicionale të jugut nga Ansambli “Amantia” nga Vlora, të cilët performuan “Osman Takën” dhe valle të tjera kombëtare, duke ndezur atmosferën dhe krenarinë shqiptare në sallë.

Gjithashtu performuan edhe fëmijët e Qendrës Kulturore Artistike Shqiptare “Struga” nga New Jersey, duke sjellë një frymë bashkimi mbarëkombëtar. Salla ishte zbukuruar me veshje tradicionale nga treva të ndryshme shqiptare dhe me fotografi historike të VATRËS, të ruajtura me kujdes nga familja Pani në Boston.

Kryetari i Bashkisë së Beverly, z. Michael Cahill, në fjalën e tij tha: “Jam shumë i lumtur që komuniteti shqiptar zgjodhi Beverlyn për qendrën e tyre. Ky qytet është edhe i juaji tani.”

Ndërsa zv/guvernatorja Kim Driscoll e nisi fjalën e saj në shqip drejtuar presidentit me “Mirëserdhe”, e duke vlerësuar komunitetin shqiptar si punëtor, familjar dhe shumë të respektuar në Massachusetts, dhe duke theksuar se bashkëpunimi do të vazhdojë të forcohet edhe më tej.

Më pas, Presidenti Begaj, në fjalën e tij, theksoi se Bostoni ka qenë dhe mbetet një nga qendrat më të rëndësishme të shqiptarëve në SHBA. “Ju keni ndihmuar Shqipërinë dhe Kosovën në kohët më të vështira dhe jeni një komunitet shembull,” tha ai, duke shtuar se Shqipëria është krenare për sukseset e shqiptarëve në Amerikë dhe për faktin që ata nuk harrojnë rrënjët e tyre.

Fjalët e tij u pritën me duartrokitje të forta, ndërsa më pas pati takime, fotografi dhe biseda të ngrohta me komunitetin. Eventi u moderua me profesionalizem nga Brian Hoxha.

Në nder të kësaj vizite, qendra dhe Vatra organizuan edhe një darkë simbolike për të pranishmit.

Ndërkohë, qendra është e hapur çdo ditë të javës: në katin e parë ndodhet restoranti “Çunat e Bostonit”, në të dytin salla e aktiviteteve, ndërsa në katin e tretë klasat e gjuhës shqipe dhe zyrat e VATRËS.
Në këtë takim ishin të pranishëm të gjithë drejtuesit e organizatave shqiptare në Boston, si MaasBesa, Albanian Fighting Cancer, Labëria Boston, Eagle Soccer Academy etj.

Shkolla shqipe “Gjergj Fishta” N.Y. mori pjesë në aktivitetin multikulturor të organizuar nga shkolla Bay Shore, New York. Koncerti festiv bëri bashkë nxënës, mësues dhe prindër, të cilët shijuan këtë festë të bukur me motive kombëtare e ndërkombëtare, duke sjellë në Amerikë muzikë, valle dhe ushqime tradicionale duke surprizuar të gjithë pjesëmarrësit. Një përfaqësim dinjitoz i vlerave më të mira të shqiptarisë në emigracion.

Fillimisht, nxënësit prezantuan në sfilatë veshjet tradicionale të origjinës së prindërve ose gjyshërve të tyre, ku nxënësja jonë, Warda Bilali, prezantoi veshjen popullore shqiptare. Më pas, aktiviteti vijoi me nxënësit që performuan me muzikë, këngë e valle tradicionale, duke përfaqësuar shtete të ndryshme pjesëmarrëse në festival. Shkolla jonë u përfaqësua denjësisht me vallen popullore “Vallja e Pavarësisë”, ku nxënësit e kësaj shkolle—Klea, Alisja, Emeli, Wendi, Ajla, Warda dhe Kamila—përformuan dhe valëvitën flamurin kombëtar shqiptar së bashku me flamurin e Kosovës, një krenari, kënaqësi dhe frymëzim atdhetar.

Përformanca e nxënësve të shkollës “Gjergj Fishta” mori duartrokitje dhe vlerësime maksimale nga të gjithë të pranishmit. Aktiviteti vijoi me përfaqësimin e kombësive të ndryshme.

Pas koncertit, të pranishmit shijuan edhe ushqime tradicionale të origjinës, të përgatitura nga prindërit e nxënësve pjesëmarrës. Pas aktivitetit muzikor, prindërit e shkollës shqipe “Gjergj Fishta” kishin organizuar katering me ushqime të ndryshme, duke përfaqësuar origjinën e kuzhinës tradicionale shqiptare dhe vlera identitare të kulinarisë shqiptare.

Vatranët e Long Island u përfaqësuan me ushqime tradicionale shqiptare: byrek, fli, qofte, sheqerpare, shëndetlie etj.

Një aktivitet shumë i bukur që bashkon nxënësit e lindur dhe rritur në Amerikë, por që janë të lirë të organizojnë dhe të përformojnë duke ruajtur vlerat dhe traditat e origjinës së tyre. Shkolla shqipe “Gjergj Fishta” që prej themelimit të saj është kthyer në një pikë referencë atdhetare e kulturore për komunitetin shqiptar në Long Island duke i bashkuar shqiptarët dhe duke ruajtur e promovuar gjuhën shqipe identitetin kulturor, historik e kombëtar shqiptar.

Shkolla “Gjergj Fishta” N.Y.

Zef Pergega/

…njё moment i gёzuar nё kishёn e “Shёn Thomait” ne Detroit…

Kisha “Shën Thomai” është më shumë se një ndërtesë, që në majë të kulmit të saj ka një kryq apo në hyrje adresën e objektit kishtar. Ajo është një simbol i qëndrueshmërisë së komunitetit shqiptar në diasporë, një dëshmi se edhe larg atdheut, identiteti mund të jetojë dhe të lulëzojë. Dhe pikërisht në këtë qëndron vlera e saj më e madhe: në aftësinë për të mbajtur të bashkuar një komunitet, duke i dhënë atij jo vetëm besim, por edhe kuptim.

Në dritën e qirinjve predikohet feja e Jezu Krishtit në gjuhën shqipe dhe kjo duhet theksuar në gjuhën tonë amtare, e cila flitet me fanatizëm dhe që të mbush me frymë. Aty nuk thuhej “Rroftë Partia”. Parësia e tyre ishte atdheu, gjuha shqipe dhe misioni i saj kristian. Sot, në një komunitet gjithnjë e më të konsoliduar shqiptar në Michigan, Kisha Ortodokse “Shën Thomait” vazhdon të mbetet një shtyllë e rëndësishme e unitetit kombëtar. Ajo nuk është vetëm një trashëgimi e së kaluarës, por një institucion aktiv që përshtatet me kohën, duke mbajtur të forta vlerat themelore. Në një botë ku identitetet shpesh zbehen, kjo kishë mbetet një kujtesë e fortë se rrënjët nuk humbasin, ato ruhen, kultivohen dhe trashëgohen.

Nuk kisha shkuar ndonjëherë në këtë kishë. Ose, më saktë, nuk më ishte dhënë rasti. Ka qenë një telefonatë e Mondi Rakaj, si një vlerë e qetë shpirtërore, atdhetare, përbashkuese komunitare, me cilësinë për ta demonstruar më së miri “Vatrën” e Nolit dhe të Konicës, i cili më ftoi të shkonim në festën e “Shën Thomait” me rastin e 97-vjetorit të themelimit të saj nga Fan Noli. Nolianët shqiptarë ishin njerëz të urtë, të komunikueshëm, të qytetëruar, që e donin me shpirt fenë e tyre dhe kombin shqiptar. Në tavolinë ishim me Modin, Konsullin e nderit Ekrem Bardha, me biznesmenin Lumani dhe me aktivistin Dragush Beqiraj. Mondi më prezantoi me një djalosh të ri, plot vullnet e mirësi, kryetarin e këshillit të kishës, 27-vjeçarin Aleksandër Kume, me të cilin folëm mbi mundësinë e zhvillimit të projekteve në fushën e kulturës kombëtare, për ta bërë më të bukur atmosferën dhe për t’i shërbyer misionit të kësaj kishe.

Aty u ndjeva me të vërtetë në kishë, aty ku nuk kishte vend fjala politikë e patronazhistë. Këshilli i ri nuk kishte rrënjë të komunizmit dhe të patronazhizmit, të cilët nuk kishin mundur të çelnin filizin e helmit dhe të përçarjes, siç ndodh në jetën tonë komunitare, ku këta tipa janë më të preferuarit, edhe pse baballarët e tyre i kanë duart me gjakun e 140 priftërinjve, 28 imamëve dhe 7 liderëve ortodoksë, që sakrifikuan jetën për fe e atdhe.

Një atmosferë nderimi vura re, që këshilli, prifti dhe kryetari Kume, që për gati 30 vjet nuk e kam ndeshur në institucionet e tjera të kultit, përveç përçmimit, fyerjes dhe poshtërimit, aty u shfaqën në këtë kishë shqiptare, për Mondi Raken, i cili u ka qëndruar pranë, thua se ky njeri ka një mision fetari; pse jo, misioni i mirë i ka brenda atdheun dhe fenë, për Ekrem Bardhën, i cili në moshën 95-vjeçare, i pandarë nga jeta komunitare, mori pjesë në këtë festë të shenjtë të vëllezërve tanë ortodoksë.

Kënaqësi të takosh në këtë kishë Niko Bulkën, nipin e shkrimtarit të madh satirik të kombit Nonda Bulka, ose Fishta i Jugut. Ai, me një dashamirësi deri në shenjtëri, flet për unitetin në këtë kishë, pastërtinë e misionit, për meshën në gjuhën shqipe dhe për programe që do të ndikojnë në bashkimin në një jetë të gjallë komunitare. Këtu zhvillohej demokracia e brendshme, ku prioritet merrte dija dhe jo injoranca. Ata nuk kishin frikë nga dija dhe nga mençuria; përkundrazi, i frymëzonin ato. Dhe pikërisht për ta zhvilluar këtë ide apo program të Zotit, vetë i Plotfuqishmi kishte dërguar si prift të ri shqiptarin me një botë të madhe, Juxhin Shkurti.

U mbusha me frymë në prezencën e këtyre njerëzve, ku ndezëm një qiri që do të na mbajë të lidhur me këtë kishë. Urime festën. Faleminderit për pritjen e ngrohtë. Faleminderit, Mondi, për këtë ditë që na e bëre të gëzuar!

Hazir Mehmeti, Vjenë/

( Me rasti e shpalljes së gazetarit Rexhep Rifati Qytetar Nderi i Horës së Arbëreshëve) Rosario Petta: “Profesor Rexhep Rifati punoi shumë për afirmimin e kulturës arbëreshe, andaj, është i respektua nga të gjithë: këshilli bashkiak njëzëri ishte i pajtimit për ta shpallur, Qytetar Nderi i Horës Arbëreshe.” Arsyetimi: Për merita letrare, shoqërore, në lidhje me aktivitetin e tij mbi pesëdhjetë vjeçar në emërime të vendeve të pakicës, historike e gjuhësore shqipe në Itali. Dhe për shërbimin e tij në përhapjen e njohurive për vendin tonë Piano Degli Albanezi në Evropë dhe gjithë botën. Përmes shkrimeve të tij, por mbi të gjitha botimeve të shkëlqyera.”

Në një atmosferë solemne Kryetari i Hora Arbëreshe (Piano Degli Albaneze) Rosario Petta ndau dekoratën gazetarit Rexhep Rifati. Ishin të pranishëm zyrtarë arbëresh, mike e miq arbëresh dhe mërgimtarë nga Zvicra dhe vende tjera. Është mirënjohje për kontributin e tij madh në publicistikë në afirmimin e arbëreshëve në përmasa kombëtare e ndërkombëtare. Kontributi i Rexhep Rifatit është i pa krahasuar. Aktivitetet e tij hulumtuese në shënimin e jetës arbëreshe në shkrime e foto, në Kalabri e Sicili, mbesin thesar për brezat që vijnë. Rexhep Rifati më shumë se gjysmë shekulli ka dhënë shumë për të lidhur abreshët, gjuhën dhe traditat e ruajtura shekujve me ato kombëtare në përgjithshme. “Ju i dashur vëlla Rexhep Rifati, jeni Apostull i Arbëreshëve me plotë kuptimin e fjalës. Jeni pjesë e jona, e gjakut arbëresh”, At Antonio Bellusci, Frasnitë.

Duke qenë personalitet i respektuar ai doli që me projekte të mbështetura nga komuniteti arbëresh në Kalabri e Sicili dhe mërgimtarët në Zvicër e Kosovë të realizohen me sukses disa projekte. Njëra nga këto ishte vendosja e monumentit të Gjegj Kastrioti Skënderbeu në Hora Arbëreshe Piano Degli Albanaze në vitin 2024. Shoqata “Hora e Skënderbeut” ndërmorën iniciativën për vendosjen në Horën e Arbëreshëve të shtatores së Gjergj Kastriotit Skënderbeu, dhuratë e mërgimtarëve shqiptarë. Profesor Rexhep Rifati, shkroi librin e tij me shumë vlerë “Arbëreshët, fotosintezë e shpirtit tim” i cili është i pasur me foto e tekst që e bënë librin të veçantë.

Kryetari i Bashkisë Hora Arbëreshe e vlerësoi lartë figurën e Profesor Rexhep Rifatit. Bashkia vendosi njëzëri me 9 mars për t’i ndarë dekoratën e cila iu dha solemnisht me 4 prill në ditët e festës së Pashkëve Arbëresh.

“Propozimi për ta shpallur Qytetar Nderi u mbështet edhe nga shkrimtari i shquar arbëresh z. Giuseppe Schirò Di Maggio (Zef Skiro Di Maxho), si dhe nga Shoqata ProLoco e Horës së arbëreshëve, që drejtohet nga Giorgio Cuccia. Të dy këto figura të njohura arbëreshe ishin të pranishëm dhe morën fjalën, duke shprehur vlerësime të larta për kontributin e Rexhep Rifatit në promovimin e kulturës arbëreshe.

Në këtë ceremoni morën pjesë përfaqësues të Shoqatës “Hora e Skënderbeut”, kryetari i saj Ramadan Morina dhe Adnan Asllani – sekretar i saj, dhe Shqipe Bytyqi, Veli Berisha. E pranishme ishin dhe Ornela Radovicka nga Qendra për Studime të Gjuhës dhe Kulturës Arbëreshe “At Antonio Bellusci” në Frasnitë. Nga Lidhja e Krijuesve Shqiptarë në Mërgatë ishin, Musa Jupolli, kryetar, Sokol Ahmeti nga Franca dhe Hazir Mehmeti nga Austria. Salla e bashkisë ishte e mbushur përplot të ftuar nga gjithë hapësirat arbëreshe dhe mërgimtarë nga disa vende.

Ishte e pranishme familja e Profesor Rexhep Rifatit, e respektuara Hamde Rifati bashkë me vajzat dhe djemtë e saj. Bukuri të veçantë i dhanë mbesat e nipat e shumtë shkollarë e studentë në Zvicer e Suedi.

Nga ana e tij, edhe z. Rexhep Rifati, në një fjalë plot emocionesh, falënderoi nga zemra Këshillin Bashkiak për këtë nderim, duke e cilësuar atë si njërën ndër mirënjohjet më të mëdha të jetës së tij.

Kush është Rexhp Rifati…

Rexhep Rifati u lind më 28 maj 1942 në fshatin Komogllavë, Ferizaj, Kosovë. Aktualisht jeton në Cyrih, Zvicër. Mësimet e para i mori në fshatin e lindjes. Në vitin 1966 përfundoi Shkollën Normale në Ferizaj. Diplomoi në Gjuhë dhe Letërsi Shqipe, Fakulteti Filozofik, Universiteti i Prishtinës, viti1973. Karriera Profesionale gjatë viteve 1965–1995, puno gazetar në të përditshmen Rilindja. Migroi në Zvicër ku i njihet statusi i të strehuarit politik.

Në Zvicër ushtroi gazetarinë, ishte redaktor në gazeta periodike dhe portale elektronike; aktualisht në prointegra.ch.

Aktiviteti Kulturor dhe Humanitar; Themelues dhe kryetar i parë i Ansamblit të Këngëve dhe Valleve të Kastriotit. Themelues dhe donator i përhershëm i Fondit të Bursave të Solidaritetit.

Për më shumë se 10 vjet, bashkë me familjen ka ndarë 6 bursa studentore çdo muaj. Të ardhurat nga shitja e librave i dedikohen fondit studentor.

Aktiviteti Shkencor: Gazetari udhëpërshkruese; ka vizituar të gjitha trojet shqiptare dhe 52 ngulimet arbëreshe.

Nderuar me titullin “Apostull i kohëve moderne” nga At Antonio Bellusci.

Anëtar nderi i Qendrës Albanologjike për Studime mbi Gjuhën dhe Kulturën Arbëreshe.

Mirënjohje „Për kontributin e dhënë në Mërgatë përmes shkrimeve” nga tri Ambasada në

Zvicër: Ambasada e Shqipërisë, Ambasada e Kosovës, Ambasada e Maqedonisë Veriore

– Medaljonin “Dielli Dardan” nga LKSHM- Lidhja e Krijuesve Shqiptar të Mërgatës. Dekoruar nga Presidentja e Kosovës. Qytetar Nderi i Horës Arbëreshe Piano Degli

Botime:

– 2013: Shqiptarët në Zvicër – 1001 pamje

– 2018: Shtegtimet e një gazetari (shqip, anglisht, gjermanisht)

– 2019: Një jetë në shërbim të lirisë dhe të zhvillimit

– 2022: Arbëreshët: fotosintezë e shpirtit tim (shqip dhe italisht.

Jeton në Cyrih, Zvicër. Ka 6 fëmijë dhe 12 nipa e mbesa.

Urime Rexhep Rifati!