MĂ« 9 Maj, pĂ«rkujtojmĂ« dhjetĂ«vjetorin e inaugurimit tĂ« Muzeut KombĂ«tar tĂ« FotografisĂ« âMarubiâ. NĂ« DitĂ«n e EuropĂ«s, njĂ« dekadĂ« mĂ« parĂ«, hapi dyert njĂ« institucion qĂ« nuk u mendua vetĂ«m si hapĂ«sirĂ« ruajtjeje e imazhit, por si njĂ« vend ku fotografia do tĂ« vazhdonte tĂ« jetonte si kujtesĂ«, dĂ«shmi historike dhe formĂ« reflektimi mbi shoqĂ«rinĂ«.
Kjo datë përkon edhe me ditëlindjen e Gegë Marubit, fotografit të fundit të Dinastisë Marubi, falë të cilit u shpëtuan dhe u ruajtën përjetësisht koleksionet e fotografëve të Shkodrës, themeli i arealit të fotografisë shqiptare.
NĂ« kĂ«to dhjetĂ« vite, Muzeu âMarubiâ Ă«shtĂ« shndĂ«rruar nĂ« njĂ« hapĂ«sirĂ« dialogu ndĂ«rmjet historisĂ« dhe sĂ« tashmes, ndĂ«rmjet arkivit dhe interpretimit bashkĂ«kohor. PĂ«rmes rreth 40 ekspozitave, mbi 60 bisedave, konferencave e tureve, si dhe afro 200 punĂ«torive dhe masterklasave tĂ« edukimit, muzeu ka ndĂ«rtuar njĂ« marrĂ«dhĂ«nie tĂ« re me fotografinĂ« dhe publikun.
Paralelisht me aktivitetin publik, puna mbi arkivin ka qenë një nga dimensionet më të rëndësishme të institucionit. Nëse para dhjetë vitesh arkiva numëronte rreth 493.823 negativë, sot ajo i afrohet 542.823 fotografive, ndërsa rreth 80% e fondit është konservuar, duke garantuar ruajtjen e kësaj kujtese vizuale për brezat që vijnë.
NĂ« vetĂ«m njĂ« dekadĂ«, Muzeu âMarubiâ arriti tĂ« afirmohej edhe ndĂ«rkombĂ«tarisht: nĂ« vitin 2017 u pĂ«rzgjodh nĂ« listĂ«n e ngushtĂ« pĂ«r European Museum of the Year Award, ndĂ«rsa nĂ« vitin 2025 arkivi i tij u regjistrua nĂ« Regjistrin NdĂ«rkombĂ«tar âMemory of the Worldâ tĂ« UNESCO-s.
NĂ« vijim tĂ« kĂ«tij vizioni pĂ«r pasurimin dhe riaktivizimin e arkivĂ«s, Muzeu âMarubiâ do ta shĂ«nojĂ« kĂ«tĂ« dekadĂ« me njĂ« ekspozitĂ« kushtuar fotografit shqiptaro-amerikan Gjon Mili, duke e sjellĂ« pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« ShkodĂ«r koleksionin e tij origjinal nga New York-u.
DhjetĂ« vite mĂ« pas, Muzeu âMarubiâ mbetet jo vetĂ«m njĂ« institucion i kujtesĂ«s, por njĂ« vend ku arkivi vazhdon tĂ« dialogojĂ« me kohĂ«n tonĂ«.
Muzeu Kombëtar i Fotografisë Marubi