• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

FOSFORINA SHQIPTARE

June 13, 2023 by s p

KRISTO ÇIPA

( Mjeshtër i madh)/

(Dy fjalë për këtë term të ri për këngën vëndçe).

Kur kënga jonë e traditës transmetohej në mijëravjeçar në mënyrë gojore, bartësit e saj e quanin atë këngë vëndçe dhe sipas zonave e krahinave emërtohej si këngë himarjote, labe, gjirokastriçe, lunxhjote, zagorite, smokthinjote, dukatase, pilurjote etj. Në disa raste edhe brenda fshatit kishte motive si ajo Qazimademçja e Smokthinës, Tartar Zekçja e Kuçit apo avazi i Mukos ( Kënga e Neço Mukos)

Në Shqipëri për herë të parë studimi shkencor mbi këtë këngë u bë nga profesor Ramadan Sokoli dhe ai si në çdo disiplinë shkencore futi termin polifoni( shumëzërëshe), kjo sipas rregullave të njohura botërisht ku në emërtimin e disiplinave përdorej terminologjia greke( gjeografi, fizik, kimi, biologji etj)

Pas viteve 90- të me hapjen e vëndit shumë grupe që këndojnë polifoni morrën pjesë dhe u ballafaquan në mjaft aktivitete ndërkombëtare dhe tërhoqi vëmëndjen e shumë studjuesve dhe veçanërisht të UNESKO- s. Lindi kështu nevoja e përgatitjes së një dosje me argumenta shkencor dhe historik. Ministria e kulturës shqiptare tre herë e përgatiti këtë dosje dhe dy herë ju kthye se me emërtimin “ Polifoni” kishin dorëzuar dosje edhe vënde fqinje si Greqia, Italia, Maqedonia e Veriut, Spanja e disa të tjerë. Vitin e tretë dosja u dorzua me termin “ Isopolifoni” dhe u pranua nga UNESKO si trashëgimi gojore e njerëzimit, KRYEVEPËR E NJERËZIMIT( Më 25 Nëntor 2005)

Kohë më vonë disa grupe, individë dhe shoqata e kundërshtuan këtë term duke nxjerrë si argument se ky term kishte ndikim të drejpërdrejt grek dhe duhej hequr nga emërtimi zyrtar i UNESKO-s( ky debat ende vazhdon). Në këto rrethana Lefter Çipa si krijues, studjues dhe lëvrues i kësaj kënge për të unifikuar të gjitha grupimet dhe mendimet përdori për herë të parë një simbolik që të unifikojë termat dhe ta dallojë atë nga polifonia e vendeve fqinjë. Termi “Fosforina shqiptare “ është simbolik, jo term shkencor e cila po fiton qytetari nga viti në vit edhe si një simbolik e bukur( fosforinë d. m. th shkëlqimtare, ndriçuese) por edhe si term që shuan polemikat.

Në historinë e toponomastikës( emlrtimit të vëndeve), në ndryshimet e vazhdueshme të gjuhës përdorimi dhe klimatizimi i shumë fjalëve dhe emërtimeve është një proçes normal që kërkon kohën e vet. Le të sjellim si argument që gadishulli i Ballkanit është quajtur gadishulli Ilirik dhe po ashtu Peloponezi i sotëm jo shumë kohë më parë është quajtur More

Shpresojmë se kjo simbolikë do të përqafohet dhe do të bëhet termi mbizotërues për këtë kryevepër të njerëzimit.

Unë në solidarizim të plotë dhe në funksion të festivalit” Netët e Bejkës bardhë”( me jehonë nga Piluri në Bruksel, New Jork, Kosovë, Janinë e më gjerë) kam ndërtuar një këngë si lejmotiv

për çdo edicion të tij

KËNGA E FOSFORINËS

Me një gjuhë perëndie

Me të gjithë ison e frymës

Këngëtar prej Labërie

Në këngën e fosforinës

Në majat ku hapet bota

Vit për vit në festival

Këndon qielli dhe toka

Këngë e vëndit na mban gjallë

Eh sa bukur u këndoka!

Shqip dhe zogjtë që fluturojnë

Vjen një ditë e na merr toka

Dhe nga varret prap këndojmë

Refreni

Sa të ketë qiell me yje

Shqiptarë e lapidarë

Do ketë këngë fosforine

Në gjak e në gjokset tanë

Nga avazet që ka kënga

I merr të rrahurat zemra

KRISTO ÇIPA

( Mjeshtër i madh)

Filed Under: Sofra Poetike Tagged With: Kristo Cipa

Në Qendrën Kulturore Shqiptaro-Amerikane Struga, u inagurua instalacioni i “Folesë së Shqiponjës”

June 13, 2023 by s p

Nga Beqir SINA – New York/

RIVERDALE NJ : Dje, ditën e diel 11 qershor në oborrin e Qendrës Kulturore Shqiptare Amerikane (AACC) në qytetin Riverdale – New Jersey, është përuruar sheshi i “Folesë së Shpiponjave” me zbulimin veprës së artit “Shqiponjës” një skulpture e madhe metali e derdhur ne fonderi.

“Shqiponja” është vepër dhe donacion i artisitit Gëzim Ballabani, ndersa veshja me mermer e bazamentit eshte donacion nga kompania “ Royal Marble and Granite” në New Jersey Fadil Korça . Një shqiponjë, kjo, e derdhur në fonderi, e cila peshon rreth 3 ton, e lartë rreth 6 metra, dhe ka një bazament betoni prej 5 metrave katror me lulishten për rreth dhe ndriçim LED ngjyrë të kuqe.

Ajo është vendosur me një pamje krejtësisht ballore, në hyrje të ndërtesës tre katëshe, e cila është dhe qendra më e madhe e shqiptarve nê Amerikë, e njohur si qendra e struganve “Qendra Kulturore Shqiptare Amerikane (AACC)” në qytetin Riverdale – New Jersey.

Instalacioni është i quajtur “Foleja e Shqiponjês” i është dedikur njerit prej simboleve tonë kombëtar atë shqiponjës me dy krena të flamurit kuq e zi.

Punimi artistik “ Shqiponja” u inagurua me ceremonin e prerjes së shiritit dhe zbulimin e mbuleses së mëndafsht ngjyrë të kuqe, nga kryetari i kësaj Qendre z. Astrit Zhaku, ish kongresisti republikan i New York-ut, Joe DioGuardi- kryetar i Lidhjes Qytetare Shqiptaro Amerikane, Paul Carrell, Mayor of Riverdale, Michael Serra – Mayor of Pomton Law, David Kohle – Mayor of Pequannock, diplomati Fatmir Zajmi, Agim Ismaili, nga qendra kulturore “Hasan Prishtina”, Eddie Drishti kryetar i Shoqatës Rozafa, dhe ish deputeti i LDK-ës, Fation Bislimi, e të tjer.

Kreu i struganve në Nju Xhersi, Astrit Zhaku, pasi faleminderojë të gjithë ata që u bashkuan me struganët në këtë ceremoni, tha se kjo Qendër është e veçantë, “sepse, këtu komuniteti strugan mblidhet për të festuar festat tona kombëtare, festojmë e zhvillojmë aktivitetet e komunitetit strugan, kemi edhe shkollën shqipe që e kemi shkollën për fëmijët shqiptar në Nju Xhersi”.

Ai më tej duke folur për këtë qendêr tha se : “Kjo është një qender multifunksionale e të gjithë komunitetit shqiptar. Këtu ne ruajmë kulturën, traditën dhe gjuhën tonë të ëmbël dhe të bukur Shqip”

Ndërsa, duke folur për inagurimin e instalacionit “Foleja e Shqiponjës” Zhaku, kujtojë se më 28 Nëntor 1443, Heroi ynë mbarë kombëtar dhe komandanti ushtarak legjendar Gjergj Kastrioti Skënderbeu, e ngriti mbi kalanë e Krujës, flamurin kuq e zi me shqiponjën dy krenare.Ku në mes të flamurit është vendosur edhe një shqiponjë dykrenare “Eagle United” që përfaqëson të gjithë shqiptarët e bashkuar”, tha ai.

Në, ndërkohë, vazhdoi kreu i struganve, që sot simboli ynë i krenarisë tonë kombëtare Shqiponja e zezë me dy krena, është duke u përuruar para qendrës tonë (Albanian American Cultural Center of Riverdale, NJ – Qendra Kulturore Shqiptare Amerikane (AACC) Riverdale New Jersey), ne jemi mbledhur :

“Për të nderuar kontributin e komunitetit strugan në New Jersey, themeluesit dhe veprimtarët e kësaj qendre madhështore, që së bashku kemi punuar kaq shumë dhe jemi duke punuar vazhdimisht për të ruajtur kulturën , historinë dhe traditë tonë . Falë këtij komuniteti kemi sot këtë vepër të mrekullueshme, e cila është vepër e Gëzim Ballabanit, për punën dhe përkushtimin e tij të jashtëzakonshëm në këtë projekt, të dhuruar nga kompania “ Royal Marble and Granite” në New Jersey, Fadil Korça e tjer” tha ai.

Po ashtu në fjalën përshëndetëse në inagurimin e instalacionit të ri të folesë së shqiponjës, kryetari i struganve Astrit Zhaku, tha se : “Ne kemi vendosur ta quajmë folenë e shqiponjës, sepse ky vend është pikërisht një fole e shqiptarve, aty ku behemi bashkë të gjithë shqiptarët nga çdo anë e vendit. Duke u bërë bashkë në një vend për ta quajtur atë shtëpinë e tonë të përbashkët në ditët më të mira dhe të këqija.”

Mbasi foli për instalacionin e “Folesë së Shqiponjës” , Zhaku tha se “ Qendra Kulturore Shqiptare Amerikane (AACC) Riverdale New Jersey), është institucion i respektuar dhe i dobishëm të ndërtojë një imazh dinjitoz për gjithë komunitetin tonë.Dhe në mënyrë të vendosur kjo është si një qendër orientimi modern që synon zhvillimin dhe avancimin e shqiptarëve në Amerikë, që të qëndrojmë gjithmonë bashkë me një dëshirë dhe një qëllim për të ruajtur kulturën tonë , historinë dhe trashgmninë “

Faleminderit dhe Zoti e bekoftë Amerikën dhe Zoti i bekoftë shqiptarët kudo në mbarë botën! përfundojë kryetari i struganve Astrit Zhaku.

Pas fjalës së kryetarit të kësaj qendre moderatorja Gonxhe Meta, ftojë të përshëndetësin kryetarin e Lidhjes Qytetare Shqiptaro Amerikane, Joe DioGuardi, zyrtar të lart lokal, Agim Ismalin dhe diplomatin Fatmir Zajmi nga Konsullata e Pergjithshme e Republikës së Kosovës në SHBA.

“Ditë e bukur me komunitetin shqiptar në Riverdale, NJ, ne inagurimin e “Folesë së Shqiponjës,” organizuar nga Qendra Kulturore Shqiptaro-Amerikane “Struga” ku pata nderin të jem bashkë me heroin tonë të gjallë Joe DioGuardi dhe mikun Zikri Meta,” shkruan profesor Fation Bislimi në statusin e tij në Tweeter, duke shtuar se “Shqiptarë kudo në mërgatë e veçanërisht ata në SHBA janë kontribues të pazëvendësueshëm të kauzës sonë kombëtare si dhe hisedarë të shtetit të Kosovës!”

Kurse, veprimtari i dalluar strugan Kalosh Sela, tha se “Kjo është një vepër e mahnitshme, që do rrisë krenarinë tonë shqiptare, dhe do ti jap një bukuri të jashtëzakonëshme kesaj qendre ku bëhen bashkë shqiptarët.

Në ndërkohë Grupet e vallëtarve nga Qendra Kulturore Shqiptaro Amerikane, gjatë gjithë ceremonisë preformuan me vallë e këngë nga të gjitha trevat.

Filed Under: Kulture Tagged With: Beqir Sina

Çfarë?

June 13, 2023 by s p

Astrit Lulushi/

Diçka po ndodh. Gjynah sa pak njerëz. Vend i bukur. Fshatra janë bosh. Vetëm të moshuar kanë mbetur. Shumica e të rinjëve largohen. Ne themi se ikim për t’u siguruar të ardhmen. Justifikim. Secili ikën për vete. Ujëra nën urë të harresës. Njeriu ulur në stol. Ngrohet në diell. Pastaj vjen gjumi. Prandaj ato gërhitje.

Besim i verbër. Të sigurt në krahët e pushtetit. I qetëson të gjitha dhimbjet. Zgjohuni në këtë kohë vitin e ardhshëm. Rehati e ftohtë. Mashtrim i devotshëm; do të kishin një udhëheqës të vjetër më të keq se një tjetër. E çuditshme e gjithë atmosfera. S’ka si të jetë ndryshe.

Krisht apo Pilat? Krisht, por mos na mbaj gjithë natën. Ishte muzikë që ata donin. Emocioni në ajër, plot, njerëz që shikonin lart: Quis est homo? (Kush është njeriu?). Ajo muzikë e vjetër e shenjtë ishte e shkëlqyer. Mercadante, Mozarti: Ata papët e vjetër të apasionuar pas muzikës, artit, statujave dhe pikturave të të gjitha llojeve. Më interesante nëse e kuptoni se për çfarë bëhej fjalë. Rrëfim. Të gjithë dëshirojnë. Atëherë do t’iua tregoj të gjitha: pendim, ndëshkim; armë e madhe në duart e tyre.

Kërkimi për gurin e filozofit. Drogat ju plakin pas eksitimit mendor. Letargji. Reagim. Gradualisht ndryshon karakterin. Të jetosh gjithë ditën mes barishteve. Njeriu i parë që zgjodhi një barishte për të kuruar veten ishte pak i lodhur. Helmimi e vetmja kurë. Ilaçi aty ku nuk e prisni. Duhet shumë kohë për të treguar dhimbjet ose nëse i lufton ato.

Filed Under: ESSE Tagged With: Astrit Lulushi

Kryeministri Kurti takoi ambasadorët e shteteve të QUINT-it dhe shefin e misionit të BE-së në Kosovë

June 13, 2023 by s p

Prishtinë, 13 qershor 2023/

Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti bashkë me zëvendëskryeministri i Republikës se Kosovës, Besnik Bislimi takuan sot përfaqësuesit diplomatikë të shteteve të QUINT-it dhe Bashkimit Evropian.

Në takim u diskutua për procesin e normalizimit të marrëdhënieve me Serbinë në kuptim të zbatimit të plotë dhe të pakushtëzuar të Marrëveshjes Bazike dhe masave të deeskalimit të situatës në katër komunat në veri të Republikës së Kosovës.

Kryeministri Kurti theksoi që është i gatshëm për të marrë pjesë në një takim të nivelit të lartë në Bruksel ku do të diskutohej një sekuencim i drejtë, i balancuar dhe gjithëpërfshirës i zbatimit të Marrëveshjes Bazike.

Ai i informoi ambasadorët dhe zëvendësambasadorët e pranishëm për bisedën që ka pasur dje me Përfaqësuesin e Lartë të Bashkimit Evropian për Politikë të Jashtme dhe Siguri, Josep Borrell, dhe me propozimin pesë pikësh për depërshkallëzim të plotë të situatës në katër komunat në veri të vendit.

Ky propozim përfshin:

-përmbushjen e ndjekjes penale dhe gjykimit e kriminelëve që sulmuan Policinë e Kosovës, KFOR-in dhe gazetarët;

-ndërprerjen e menjëhershme të sulmeve të grupeve të dhunshme kundër institucioneve legjitime në raport me të cilën do të mund të bëhej zvogëlimin i prezencës së Policisë në objektet komunale;

-vlerësimet e përbashkëta të sigurisë në mes Policisë së Kosovës, KFOR-it dhe EULEX-it çdo pesëmbëdhjetë ditë për të garantuar një ambient të siguritë për të gjithë;

-koordinimin ndërmjet Qeverisë dhe të gjithë akterëve për shpalljen e zgjedhjeve të parakohshme në katër komunat në veri, të cila duhet të organizohen në një atmosferë të lirë, demokratike dhe të papenguar liberale

-rikthimin e menjëhershëm në dialogun e ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian, teksa ky i fundit siguron një plan të sekuencimit të drejtë dhe të balancuar të zbatimit të Marrëveshjes Bazike dhe Aneksit të saj.

Filed Under: Rajon

The English Translation of Sterjo Spasse’s Novel Why?! To be Released

June 13, 2023 by s p

Rafaela Prifti/

The recent publication of Sterjo Spasse’s novel From Life to Life – Why? provides the English language reader a chance to enjoy one of the classic novels of Albanian literature. Sterjo Spasse, (1914-1989) an Albanian writer of Macedonian origin from Lake Prespa, is the author of ten novels and several collections of short stories as well as some education related works. His first novel, usually referred to for short as Pse!? (Why!?Nga jeta në jetë – Pse!?) is considered to be one of the great Albanian novels of the early twentieth century. The story is presented in a form of a diary of a young intellectual whose life undergoes turmoil and backlash in a backward rural society. Spasse completed writing it in his late teens in 1933. Two years later it was published in Korça, Albania.

Stefan Zhelev, a former student of the American University of Bulgaria, reportedly became aware of the novel through his friendship with Albanian students. Neli Nenkova, his wife and talented designer, did the art work on the book cover. “Thanks to the wonderful translation of Robert Wilton, a former British diplomat and excellent connoisseur of the Albanian language, Neli and Stefan believed in the translation project,” writes Flas Shqip https://flasshqip.ca/…/8531-botohet-ne-anglisht-romani…

Should the reader be curious to pick up a book by Sterjo Spasse, evidently the Library of Congress has all of his novels and many of the short stories, says Grant Harris, former Chief, European Division. More than ten years ago, on May 12, 2012 Mr. Harris had moderated on the premises an event titled “Sterjo Spasse: Honoring the Albanian Writer of Macedonian Descent”. The now retired Chief at European Division recalls how writer Naum Prifti, Arian Spasse, author’s grandson, and Gilbert Galanxhi, Albania’s Ambassador in DC at the time, were among the presenters who shared their thoughts and perspectives on the legacy of Spasse. Mr. Harris remembers being impressed that Macedonians and Albanians joined in promoting the event. He says “It told me that Spasse’s appeal reached beyond ethnic Albanians.”

It is an on-point sentiment in terms of the author’s impact as the English speaking public will now have what is regarded as Sterjo Spasse’s masterpiece in their hands.

May be an image of text that says "Spasse Life... sterjo Sterjo From WHY?! yHΥ?! to Life"

See Insights and Ads

Boost post

All reactions:

22

Filed Under: LETERSI Tagged With: Rafaela Prifti

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 1821
  • 1822
  • 1823
  • 1824
  • 1825
  • …
  • 2978
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • Franz Kafka dhe kushti i brendshëm i lirisë, një thirrje për zgjim nga vetë ndërtimi i robërisë
  • “Rrobat e mbretit”…
  • Kosova midis kujtesës, rezistencës dhe diasporës në veprën e profesor doktor Roland Gjinit” Pavarësia e Kosovës, Federata Panshqiptare ‘Vatra’ dhe gazeta ‘Dielli’ (1981–2008)”
  • Mitrush Kuteli, një nga intelektualët më të shquar shqiptarë të shekullit XX
  • We are proud to announce the election of the MAASBESA Board of Directors for the 2026-2028 term
  • Letër e Lumo Skëndos viti 1908 drejtuar Jani Vretos dhe botuar te gazeta “Rrufeja” (1909)
  • KUFIRI SHENDETIT DHE SËMUNDJES
  • GJERGJ KASTRIOTI – SKËNDERBEU BASHKOI SHQIPTARËT E AMERIKËS NË BRONX, NEW YORK
  • Në ditën ndërkombëtare të shtypit…
  • Në ditën e lindjes kujtojmë baron Franz Nopcsa, paleontologun dhe gjeologun e shquar, një nga figurat më të mëdha të albanologjisë
  • Gazetaria si ndëshkim publik…
  • Disa qasje hermeneutike dhe fenomenologjike ndaj tekstit poetit të Martin Camajt
  • Kongresmenët Amerikanë Paraqesin Rezolutë për Vazhdimin e Pranisë Ushtarake të SHBA-ve në Kosovë
  • Helmi virtual
  • Vatra u prit në Selinë e Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT