OPEN HAND ASSOCIATION – 15TH ANNIVERSARY JUBILEE & AWARDS FUNDRAISER.

Një mundësi e veçantë për të gjithë shqiptarët në New York.

Mësuese Fabjola (Gjinaj) Marku/

Më 31 maj 2026 shkolla shqipe “Gjergj Fishta” New York festoi Ditën Ndërkombëtare të Fëmijëve dhe mbylljen me sukses të vitit shkollor 2025-2026. Aktiviteti u hap me himnin e Flamurit Amerikan dhe himnin e Flamurit shqiptar. Në fjalën e mirëseardhjes bashkëthemeluesi dhe drejtuesi i kësaj shkolle, njëkohësisht edhe mësimdhënës në shkollën tonë, Dr, Paulin Marku ju uroi mirëseardhjen të pranishmëve në këtë aktivitet të rëndësishëm shkollor. Ai përgëzoi nxënësit e shkollës për arritjet e tyre gjatë vitit mësimor 2025-2026 duke u ndalur në faktin se sot këta nxënës flasin e shkruajnë në gjuhën shqipe, recitojnë, këndojnë e kërcejnë gjithçka me motive kombëtare duke mbajtur ndezur traditat shqiptare. Në fjalën e tij, ai shprehu mirënjohje të veçantë për dy koleget e tij pranë kësaj shkolle, mësuese Fabjolën dhe mësuese Dorinën për angazhimin e tyre profesional dhe suksesin e arritur me nxënësit e kësaj shkolle që falë punës së palodhur, aty ku gjuha shqipe, historia kombëtare dhe vlerat kulturore e patriotike janë tashmë vlerë e çmuar për lëvrimin dhe kultivimin me nxënësit e kësaj shkolle çdo të shtunë për të mësuar tanë gjuhën amtare.

Dr. Paulin Marku theksoi se nisma jonë në komunitetin shqiptar të Long Island, New York nuk është një projekt i mbetur në letër. Ai e mbylli fjalën e tij me thënien se “Një popull që ruan e trashëgon gjuhën, historinë e traditën e origjinës, do të thotë se ai komb është i predisponuar të rrojë brez pas brezi si identitet kombëtar”. Koncerti recital e muzikor u përgatit nga mësuese Fabjola dhe mësuese Dorina, të cilat krahas mësimdhënies çdo të shtunë përgatiten edhe nxënësit e mrekullueshëm të kësaj shkolle me logon “një komb, një gjuhë, një histori e një kulturë” që gjithçka të jehojë shqip këtu në diasporën e largët të Amerikës, duke sjellë një copës të origjinës këtu në New Yorkun e bukur, të lirisë së fjalës dhe të mundësive të shumta.

Aktiviteti u prezantua nga tri nxënëset e kësaj shkolle, Emeli Marku, Bora Loxha dhe Wendy Bilali. Fillimisht nxënëset ju uruan mirëseardhjen të pranishmëve dhe shprehen mirënjohje për shkollën shqipe “Gjergj Fishta” N,Y. dhe falënderuan mësuesit për mundësinë që nëpërmjet programit mëso shqip, sot ata mund të flasin dhe të shkruajnë në gjuhën amtare. Gjithashtu, falënderuan edhe prindërit për mbështetjen e vazhdueshme për të mësuar shqip.

Programi artistik: këngën “Abetarja libri ynë” – këndoi Parta Loxha; këngën “1 Qershori”-kënduan Kamila & Anna Marku; vjershën “Nëna”-recitoi Klea Bilali; nxënësit performuan vallen “Pogonishte”; këngën “Shkolla ime”- këndoi Uarda Bilali; vjershën “Në degën e mollës”- recitoi Ajla Durra; këngën “Mësuesja”-kendoi Alisia Durra; vjershën “Vëllai im”- recitoi Wendy Bilali; vjershën “Shkronja A”- Aron Domi; vjershën “Për një D që ti se vë”- recituan Bojken & Era Bajraktari; këngën “Për Ty”- kënduan Alex Qepuri dhe Ajla Durra; këngën “Fëmijët janë vetë bukuria”- këndoi Bora Loxha; vjershën “Ç’ke harruar moj Valbonë”- Recitoi Alisja Durra; këngën “Globi rrotullohet” – këndoi Emeli Marku; vjershën “Flutura”- recitoi Uarda Bilali; këngën “Nanë” – këndoi Klea Bilali; nxënëset e shkollës “Gjergj Fishta” performuan vallen “Baresha”; vjershën “Pranvera” – recitoi Parta Loxha; vjershën “ Duart tona” – recitoi Kamila Marku; vjershën “Ne tani lexojmë vetë” -recitoi Bora Loxha; programi artistik u mbyll me këngën “Vëndi im”- kënduan Emeli, Alisja, Uarda, Klea, Wendy, Ajla, Alex, Bora, Parta dhe Kamila.

Në mbyllje të aktivitetit, bashkëthemeluesja dhe njëkohësisht mësimdhënëse pranë kësaj shkolle, mësuese Fabjola falënderoi të pranishmit për pjesëmarrjen. Në fjalën e saj preku pikat e forta të kësaj shkolle duke u ndalur se kudo që të vesh, kudo që të jesh pasioni, profesioni dhe dashuria për atdheun të motivojnë për të edukuar brezat dhe për të mbajtur të gjallë frymën dhe ndjenjat e atdhedashurisë. Ky aktivitet i sotëm dëshmon qartë dhe në mënyrë evidente se puna e palodhur e stafit të shkollës tonë, përkushtimi maksimal dhe bashkëpunimi i ngushtë me prindërit, shpërblehet në sukses dhe arritje në edukimin e brezave. Mësuese Fabjola, pohoi se largësia me vendlindjen nuk e ka zbehur interesin dhe profesionin tim për të shërbyer në misionin fisnik të mësimdhënies, përkundrazi, me plot pasion dhe dashuri jam e lumtur të mësoi brezat edhe këtu në Amerikë. Me bindje mund të pohoj se ky udhëtim i joni, do të jetë një vlerë e çmuar në ruajtjen e gjuhës shqipe këtu në diasporën e largët dhe këto nxënës të mrekullueshëm që sot dëshmuan para të gjithë juve se me hapa të vegjël dhe me dashuri të madhe po mësojnë gjuhën shqipe dhe vlerat tona kombëtare. Në mbyllje të fjalës, mësuese Fabjola falënderoi prindërit e kësaj shkolle duke i quajtur bashkudhëtar të rëndësishëm në rrugëtimin dhe suksesin e shkollës shqipe “Gjergj Fishta” New York , si dhe shprehu mirënjohje të veçantë ndaj “Vatrës” Long Island për mbështetjen e vazhdueshme.

Mësuese Dorina gjatë fjalës së saj, uroi nxënësit për mbarimin e shkollës dhe ju uroi një verë të bukur, plot lojë, gëzim dhe kujtime të bukura. Mos harroni të jeni gjithmonë krenarë për gjuhën shqipe dhe vendin tonë. Gjithashtu, falënderoi prindërit për praninë e tyre dhe për mbështetjen dhe ndihmën e pakursyer në aktivitete dhe uroi pushime të mbara për të gjithë.

Në mbyllje të aktivitetit themeluesi i shkollës shqipe “Gjergj Fishta” New York, dr. Paulin Marku shpërndau certifikatë pjesëmarrje për vitin shkollor 2025-2026 “për përkushtimin, pjesëmarrjen aktive dhe interesin e vazhdueshëm në ruajtjen dhe zhvillimin e gjuhës, historisë dhe kulturës shqiptare në Amerikë”.

Festa vazhdoi nën tingujt e muzikës shqiptare dhe me ushqime tradicionale për të gjithë të pranishmit, të përgatitur nga prindërit e shkollës shqipe. Komuniteti shqiptar në Long Island, New York nëpërmjet shkollës “Gjergj Fishta” dhe “Vatrës” Long Island nuk është vetëm një qendër shkollore dhe një pikë bashkimi ku brezat e rinj dhe të vjetër por është një urë lidhëse midis komunitetit shqiptar që bashkëpunojnë së bashku për të ruajtur dhe trashëguar vlerat kulturore dhe interesit kombëtar shqiptar në diasporë.

Foto Baton Neziri (Rugova)

(𝘔𝘦̈𝘴𝘪𝘮𝘦 𝘴𝘩𝘵𝘦𝘵𝘢𝘳𝘪𝘦 𝘥𝘩𝘦 𝘬𝘦̈𝘴𝘩𝘪𝘭𝘭𝘢 𝘱𝘦̈𝘳 𝘢𝘵𝘢 𝘲𝘦̈ 𝘢𝘴𝘱𝘪𝘳𝘰𝘫𝘯𝘦̈ 𝘵𝘦̈ 𝘨𝘢𝘳𝘰𝘫𝘯𝘦̈ 𝘯𝘦̈ 𝘱𝘰𝘭𝘪𝘵𝘪𝘬𝘦̈)

Nga Dr. Bledar Kurti

John F. Kennedy, Presidenti i 35-të i SHBA, lindi në këtë ditë, më 29 maj, 1917 dhe u nda nga jeta prej një atentati, në mënyrë tragjike, më 22 nëntor, 1963.

Kennedy, Presidenti i 35-të i SHBA, njihet edhe si Presidenti i një mijë ditëve, për shkak se qëndroi në detyrë vetëm tri vite. Një prej figurave më të dashura të popullit amerikan. President Kennedy, solli risi jo vetëm në krijimin e imazhit publik, në drejtimin e SHBA, por edhe ka frymëzuar deri në ditët tona çdo politikan apo individ me aspirata për poste të larta drejtuese. Dhe përveç imazhit të ri që shpalosi, ai tregoi edhe esencën e tij prej lideri në momentet më kyçe e vendimtare të historisë së Amerikës dhe mbarë botës.

Shpeshherë shtrohet pyetja se, përtej performancës dhe imazhit, cila është esenca e një shtetari? Padyshim, përgjigja është zgjidhja e krizave. Vetëm duke menaxhuar situatat dhe duke zgjidhur konfliktet brenda apo jashtë vendit një njeri meriton të quhet shtetar dhe lider.

Revolucioni që bëri Kennedy në marrëdhëniet me publikun (Public Relations) nisi që me rrugëtimin e tij për t’u bërë President por edhe me menaxhimin e situatave teksa drejtonte vendin i ulur në Zyrën Ovale të Shtëpisë së Bardhë.

Një njeri me plot disavantazhe fizike e personale, Kennedy arriti ti kthejë ato në pikat e tij më të forta. Kennedy ishte i pari ndër kandidatët presidencial të vetë-zgjedhur. Ai nuk priti për rradhën e tij sepse ndoshta ajo kurrë nuk do vinte. Konventat tradicionale kombëtare, dhe pëlqimi nga figurat e vjetra partiake nuk mund të arriheshin lehtë, për shkak të moshës së tij të re. E përveç moshës, një disavantazh tjetër ishte besimi fetar të cilit ai i përkiste. Kennedy ishte katolik dhe Amerika nuk kishte patur president katolik më parë. Ai ishte i ri, vetëm 43 vjeç, beqar, pa jetëshkrim të shquar, por vetëm me dëshirën për t’u bërë President. Prandaj, Kennedy institucionalizoi sharmin e tij dhe e shpalli veten si zgjedhja e duhur për popullin dhe fitoi postin e drejtuesit të shtetit më të fuqishëm në botë.

Edhe më sot, opinioni publik amerikan e konsideron Kennedy-n si shpëtimtar dhe si hero, sepse ishte ai që shmangu Luftën e Tretë Botërore gjatë Krizës së Raketave në Kubë, në vitin 1962, dhe se ishte ai që i dha një prestigj dhe imazh të ri ofiqit të Presidentit të SHBA.

John Kennedy tashmë është shndërruar në “mit”. Ai ka hyrë në historinë e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, dhe madje në historinë botërore, si një nga presidentët më të shquar të Amerikës dhe një udhëheqës i madh.

Përpara se të bëhej president, Kennedy kreu një fushatë presedenciale moderne e cila prej më shumë se gjashtëdhjetë vitesh la precedentë në fushatat e presidentëve dhe lidërve të ardhshëm. Sekreti i fushatës ishte “imazhi.” Dhe si mund të përcillej ky imazh në zemrat amerikane? Televizioni.

Në fushatën presidenciale të vitit 1960, Kennedy (demokrat) kandidonte për postin e Presidentit kundër Zv/Presidentit të kohës Richard Nixon (republikan). Edhe Nixon kishte moshë të re, 47 vjeç, veteran lufte, megjithatë Kennedy arriti fitoren më të ngushtë në historinë e zgjedhjeve presidenciale Amerikane. Debati televiziv midis dy kandidatëve, i pari i këtij lloji, u fitua nga Kennedy i cili i veshur me kostum të zi dallonte prej kundërshtarit të tij. Ai dukej i qetë dhe në kontroll. Nixon refuzoi të bënte grimin, ai dukej i tensionuar dhe kostumi i tij gri nuk dallonte nga sfondi, Zv/President prej tetë vitesh, Nixon dukej më pak presidencial sesa Kennedy. Rëndësia e imazhit u vërtetua kur sondazhet treguan se ata që e kishin ndjekur debatin Kennedy-Nixon në televizon shpallnin Kennedy-n fitues ndërsa ata që e kishin ndjekur në radio vlerësonin Nixon.

Gjatë kësaj fushate, Kennedy revolucionoi konceptin e fushatës presidenciale. Fushata e tij siguron edhe sot një formulë suksesi për këdo që kërkon të ngjisë shkallët e pushtetit. Pjesë e kësaj formule ishte demonstrimi i madhështisë së tij duke e përfshirë veten në rankun e George Washington, Abraham Lincoln, dhe F.D. Roosevelt. Si edhe imitoi gjestet e Winston Churchill dhe Evangjelistit Billy Graham.

Kennedy e kuptoi se për të fituar nuk ishte e nevojshme të merrej me politika kontroverse. Ai nisi të reflektonte te populli atë imazh që i nevojitej popullit. Qëllimi i Kennedy ishte pragmatic dhe siguronte vota. Ai kuptoi se votuesi kërkonte një lider me personalitet të frotë dhe jo politika abstrakte. Këtë shembull ndoqën edhe shumë politikanë të tjerë të së ardhmes.

Kennedy bëri më shumë takime dhe shtrëngoi më shumë duar sesa oponenti i tij. Shtrëngoi me mijëra duar dhe buzëqeshte çdo sekond. Fjalimet e tij e mahnisnin turmën pasi ishin kryesisht fjalime me karakter frymëzues. Simpatia për të shtohej dhe shpresa që ai ofronte i jepte zemër rinisë amerikane.

Në vitet 60-të, Televizioni ishte kulmimi i teknologjisë. Kennedy e shfrytëzoi këtë mundësi dhe arriti të depërtonte në miliona familje. Ai e kuptoi që publiku kërkonte një hero, ndaj ai preku zemrat e tyre me fjalime madhështore, shtrëngimet e ngrohta të duarve, buzëqeshjet e tij të ëmbla dhe sharmin e tij.

Në vitin 1956 Kennedy shkruajti një libër me titullin “Profiles in Courage” (Profile të Kurajos) për të shpalosur aftësinë e tij intelektuale. Libri u bë bestseller dhe fitoi çmimin Pulitzer.

Kujtimet e Luftës së Dytë Botërore dhe ato të Luftës së Koresë ishte akoma të freskëta në mendjet e amerikanëve, ndaj vendi kërkonte edhe një hero lufte. Kennedy kishte shërbyer në marinë gjatë lufës e në një moment beteje me një anije japoneze, më 1 gusht të vitit 1943, ai shpëtoi jetën e shokëve të tij, dhe sigurisht, kjo i shtoi pikë në garën e tij presidenciale, dhe anija në të cilën ai shërbeu, PT 109, u bë lodër për fëmijët, të cilët luanin me to dhe këndonin “Kennedy Është Hero”.

Gjatë fushatave të sotme, shihet se si këngëtarë të njohur mbështesin kandidatë ose parti politike. Kjo nisi me Kennedy, i cili mori më të mirin e të gjithë kohërave, Frank Sinatra, që me zërin e tij të magjishëm këndonte “Vote for Kennedy’ (voto për Kennedy.)

Kennedy shfaqej me pamjen e një atleti, por përtej imazhit të një njeriu sportiv, energjik, vigoroz, fshihej një njeri me një shëndet të dobët. Ai vuante nga sëmundja Adison. Ai gjithashtu kishte probleme me shpinën të cilën e justifikonte si pasojë e lëndimit gjatë viteve në luftë. Ai nuk i shfaqte në publik patericat dhe operacionet që bënte për shkak të përkeqësimit të sëmundjes së tij. Regjimi i tij ditor përfshinte 11 ilaçe të ndryshme dhe shpeshherë kalonte me javë të tëra në regjim shtrati. Megjithatë, vendosmëria e Kennedy për Shtëpinë e Bardhë rezultoi me sukses. Imazhi i tij i merituar u mirëprit prej publikut dhe John F. Kennedy u bë Presidenti i 35-të i Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Presidenca e tij ishte e shkurtër por ajo ndodhi gjatë një atmosfere të ashpër të Luftës së Ftohtë. Kennedy do i duhej të përballej ushtarakisht dhe politikisht me kundërshtarët e botës së lirë, me diktatorët komunistë. Përplasja e tij e parë ushtarake ishte me liderin komunist kubanez, Fidel Kastro.

Vetëm tre muaj në detyrë, më 14 prill 1961, pa mbaruar ende muaji i mjaltit presidencial, Kennedy dha urdhër e tetë avionë luftarak B-26 bombarduan bazat ajrore kubaneze. Tri ditë pas sulmeve ajrore, më 17 Prill, 1961, një brigadë prej 1400 emigrantësh kubanezë të stërvitur nga CIA, u nisën për zbarkim në Plazhin e Derrave, në Kubë. Operacioni rezultoi në probleme madhore ndaj Kennedy kërkoi dorëheqjen e Drejtorit të CIA-s, Allan Dulles.

Një nga tensionet e tjera ishte Berlini. Më 13 gusht 1961, Bashkimi Sovietik nisi të ndërtojë një mur ndarës në Berlin, për të ndalur influencën perëndimore dhe për të kontrolluar rreptësisht gjermano-Lindorët. Ky veprim i menjëhershëm i sovietikëve tronditi mbarë botën. Më 26 qershor 1963, President Kennedy vizitoi Berlinin. I prekur dhe i mallëngjyer prej mikpritjes së berlinasve ai e flaku tutje fjalimin e parapërgatitur dhe nisi të improvizonte duke dhënë një fjalim të sinqertë dhe të paharrueshëm për berlinasit e mbarë botën.

“𝐾𝑎 𝑠ℎ𝑢𝑚𝑒̈ 𝑛𝑗𝑒𝑟𝑒̈𝑧 𝑠𝑜𝑡 𝑛𝑒̈ 𝑏𝑜𝑡𝑒̈ 𝑞𝑒̈ 𝑣𝑒̈𝑟𝑡𝑒𝑡 𝑛𝑢𝑘 𝑒 𝑘𝑢𝑝𝑡𝑜𝑗𝑛𝑒̈, 𝑜𝑠𝑒 𝑡ℎ𝑜𝑛𝑒̈ 𝑞𝑒̈ 𝑠’𝑒 𝑘𝑢𝑝𝑡𝑜𝑗𝑛𝑒̈, 𝑠𝑒 𝑐𝑖𝑙𝑖 𝑒̈𝑠ℎ𝑡𝑒̈ 𝑛𝑑𝑟𝑦𝑠ℎ𝑖𝑚𝑖 𝑚𝑖𝑑𝑖𝑠 𝑏𝑜𝑡𝑒̈𝑠 𝑠𝑒̈ 𝑙𝑖𝑟𝑒̈ 𝑑ℎ𝑒 𝑏𝑜𝑡𝑒̈𝑠 𝑘𝑜𝑚𝑢𝑛𝑖𝑠𝑡𝑒.

𝐿𝑒 𝑡𝑒̈ 𝑣𝑖𝑗𝑛𝑒̈ 𝑛𝑒̈ 𝐵𝑒𝑟𝑙𝑖𝑛!

𝐾𝑎 𝑑𝑖𝑠𝑎 𝑞𝑒̈ 𝑡ℎ𝑜𝑛𝑒̈ 𝑠𝑒 𝑘𝑜𝑚𝑢𝑛𝑖𝑧𝑚𝑖 𝑒̈𝑠ℎ𝑡𝑒̈ 𝑑𝑎𝑙𝑙𝑔𝑎 𝑒 𝑠𝑒̈ 𝑎𝑟𝑑ℎ𝑚𝑒𝑠.

𝐿𝑒 𝑡𝑒̈ 𝑣𝑖𝑗𝑛𝑒̈ 𝑛𝑒̈ 𝐵𝑒𝑟𝑙𝑖𝑛!

𝐾𝑎 𝑑𝑖𝑠𝑎 𝑛𝑒̈ 𝐸𝑢𝑟𝑜𝑝𝑒̈ 𝑑ℎ𝑒 𝑘𝑢𝑑𝑜 𝑞𝑒̈ 𝑡ℎ𝑜𝑛𝑒̈ 𝑠𝑒 𝑛𝑒 𝑚𝑢𝑛𝑑 𝑡𝑒̈ 𝑏𝑎𝑠ℎ𝑘𝑒̈𝑝𝑢𝑛𝑜𝑗𝑚𝑒̈ 𝑚𝑒 𝑘𝑜𝑚𝑢𝑛𝑖𝑠𝑡𝑒̈𝑡.

𝐿𝑒 𝑡𝑒̈ 𝑣𝑖𝑗𝑛𝑒̈ 𝑛𝑒̈ 𝐵𝑒𝑟𝑙𝑖𝑛!

𝑀𝑎𝑑𝑗𝑒 𝑘𝑎 𝑒𝑑ℎ𝑒 𝑑𝑖𝑠𝑎 𝑡𝑒̈ 𝑡𝑗𝑒𝑟𝑒̈ 𝑞𝑒̈ 𝑡ℎ𝑜𝑛𝑒̈ 𝑠𝑒 𝑒 𝑑𝑖𝑚𝑒̈ 𝑞𝑒̈ 𝑘𝑜𝑚𝑢𝑛𝑖𝑧𝑚𝑖 𝑒̈𝑠ℎ𝑡𝑒̈ 𝑛𝑗𝑒̈ 𝑠𝑖𝑠𝑡𝑒𝑚 𝑖 𝑙𝑖𝑔𝑒̈ 𝑝𝑜𝑟 𝑞𝑒̈ 𝑛𝑎 𝑙𝑒𝑗𝑜𝑛 𝑡𝑒̈ 𝑎𝑟𝑟𝑖𝑗𝑚𝑒̈ 𝑝𝑟𝑜𝑔𝑟𝑒𝑠 𝑒𝑘𝑜𝑛𝑜𝑚𝑖𝑘.

𝐿𝑎𝑠𝑠 𝑠𝑖𝑒 𝑛𝑎𝑐ℎ 𝐵𝑒𝑟𝑙𝑖𝑛 𝑘𝑜𝑚𝑚𝑒𝑛!

𝐿𝑒 𝑡𝑒̈ 𝑣𝑖𝑗𝑛𝑒̈ 𝑛𝑒̈ 𝐵𝑒𝑟𝑙𝑖𝑛!”

Në ato momente berlinasit e ekzaltuar ishin gati ta shembnin murin me duar nëse Kennedy do ia kishte kërkuar ta bënin atë gjë. U deshën dekada që ai mur të rrëzohej dhe që Berlini lindor dhe ai perëndimor të bashkoheshin.

Për gjysëm shekulli, fill pas Luftës së Dytë Botërore, bota jetoi në ankthin e Luftës së Ftohtë. Ajo luftë pati shumë momente shqetësuese për paqen në botë. Gara nukleare, sfera e influencës, dhe beteja e spiunazhit ishin qëllimet parësore të kësaj periudhe, megjithatë pati një moment kur frika e të gjithë frikave pothuajse u bë realitet. Në tetor të vitit 1962, foto të bëra prej avionëve spiunë amerikanë treguan baza ushtarake ruse në Kubë, të pajisura me raketa nukleare të afta për të sulmuar territorin e Shteteve të Bashkuara.

Liderët e ushtrisë kërkonin të sulmonin menjëherë, por Kennedy qëndroi i qetë dhe gjakftohtë. Ai urdhëroi një bllokadë detare për të ndaluar raketat e tjera ruse që mund të hynin në Kubë dhe deklaroi se SHBA do i çarmatoste me forcë raketat ruse në Kubë.

Situata dukej e rëndë. Bota mbajti frymës e saj. Avionët amerikanë B-52 të armatosur me raketa nukleare u ngritën në ajër në gatishmëri të plotë. 250 000 trupa ushtarake u vendosën në Florida gati për të pushtuar Kubën. Krushçovi i dërgoi telegram Kennedy-t se do i tërhiqte raketat nëse Shtetet e Bashkuara nuk do e pushtonin Kubën. Ndërsa presidenti Amerikan po i përgjigjej pozitivisht, mbërrin një telegram tjetër nga Krushçovi duke kërkuar se Shtetet e Bashkuara duhet të tërhiqnin raketat e tyre nga bazat amerikane në Turqi.

Disa orë më pas këtij komunikimi. Një avion amerikan U-2, u qëllua dhe u rrëzua në Kubë. Ato ishin orët më të errta të krizës. Konflikte të tilla të ashpra e forcojnë apo e shkatërrojnë një administratë. Administrata Kennedy u forcua dhe aftësitë e lidershipit të tij u vunë më në pah gjatë asaj krize.

Diplomacia dhe vendosmëria e Kennedy shpëtoi Amerikën dhe të gjithë botën nga shkatërrimi nuklear. Pas asaj krize, miti Kennedy nisi të rritej, megjithatë një ngjarje tjetër, kësaj here tejet e dhimbshme për kombin amerikan, do e bënte atë mit të përjetshëm.

Më 22 nëntor, 1963, gjatë një vizite në Dallas, Texas, Presidenti Kennedy u qëllua për vdekje. Ai ishte ulur në sendiljen e pasme të një limuzine të hapur. Në krah kishte Zonjën e Parë, ndërsa para tij Guvernatorin e Texas-it.

Ajo ngjarje pikëlluese tronditi Amerikën e mbarë opinionin publik botëror. Presidenti u vra. Amerika ishte në lot. I dyshuari për atë atentat ishte Lee Harvey Oswald por vrasja e Kennedy-t ka mbetur enigmë. Sa më shumë është shtuar kjo enigmë aq më shumë “miti Kennedy” është rritur.

Vitet 60-të ishin të vështira e të mbushura plot sfida, por SHBA doli triumfuese dhe shoqëria amerikane mbrojti denjësisht vlerat e saj, dhe lidershipi i Kennedy ishte simbol i një Amerike progresiste e të përkushtuar ndaj demokracisë dhe lirisë.

Nga një senator i ri me plot vizion, John F. Kennedy revolucionoi marrëdhëniet me publikun, modernizoi fushatën presidenciale, dhe në çaste kritike nxorri Amerikën dhe botën nga një katastrofë shkatërruese të pakthyeshme. Sot, Kennedy mbetet një “mit” dhe ata pak shtetarë që e meritojnë këtë vlerësim kanë kaluar përmes shumë sprovash të jashtëzakonshme, për këtë arsye John F. Kennedy e meriton të gdhendet në histori, jo vetëm si një prej presidentëve më të shquar amerikanë, por si një shtetar i vërtetë në mbarë botën.

“Mos pyet se çfarë mund të bëjë atdheu yt për ty, por çfarë mund të bësh ti për atdheun tënd,” ishin fjalët e Kennedy, të cilat iu adresuan popullit amerikan, por mbeten një frymëzim e thirrje për çdo qytetar të botës.

Ferzileta Gjika/

Thirrje nga Evropa: Shqipëria duhet të ndalë projektin e Skavicës.

Dibra është një nga rajonet më të pasura për sa i përket trashëgimisë natyrore dhe kulturore. Lumi Drini i Zi, i cili ka rrjedhur lirshëm për shekuj me radhë, nuk është thjesht një burim uji – është një burim jete, identiteti, kujtese kolektive. Çdo kthesë e atij lumi mbart histori; shtrirje të tëra fushash, kodrash dhe malesh mbajnë pëshpëritjet dhe hapat e brezave që kanë jetuar me Lumin Drin në një bashkim dinjiteti dhe pune.

Ndërtimi i HEC-it të Skavicës do të thotë përmbytja e fshatrave të tëra, komuniteteve të vogla të shpërndara, që për një kohë të gjatë janë bashkuar me natyrën përreth dhe habitatet e çmuara. Do të thotë dëbimi i njerëzve që nuk duan të largohen dhe në fund të fundit shkatërrimi i një mënyre jetese që është e pazëvendësueshme. Në vend që të investojmë në zhvillim të qëndrueshëm – si bujqësia organike, turizmi, zhvillimi i infrastrukturës dhe ruajtja e trashëgimisë dhe pasurive të natyrës – duke ndërtuar HEC-in e Skavicës, ne po zgjedhim një rrugë të gabuar dhe të shkurtër: derdhjen e betonit mbi natyrën.

Ky projekt nuk mund të justifikohet me arsye zhvillimi. Nevojat e energjisë së Shqipërisë tashmë plotësohen përmes projekteve ekzistuese dhe të planifikuara, dhe ekzistojnë alternativa të qëndrueshme që do të shmangnin dëmet e rënda mjedisore dhe sociale. HEC-i i Skavicës ka përparuar pa debat të vërtetë publik ose konsultim kuptimplotë, duke u mbështetur në vend të kësaj në vendimmarrje të njëanshme dhe të imponuar. Nëse ndiqet, projekti do të dëmtojë në mënyrë të pakthyeshme peizazhin e Drinit të Zi – ekosistemet, trashëgiminë kulturore dhe mënyrën e jetesës së komuniteteve lokale – në mënyra që nuk mund të zhbëhen kurrë, duke e vrarë plotesisht këtë sistem të gjallë. Për këto arsye, projekti duhet të braktiset përpara se dëme të tilla të jenë të pashmangshme.

Nuk jemi vetem ne, komuniteti qe e kerkojme anullimin. Se fundmi, Byroja e Konventes se Bernes, ka leshuar nje vendim, ne te cilin, kerkon efektivisht braktisjen e projektit. Per here te pare, kjo Byro, ne mbledhjen e saj te Pranveres, i vuri ne dukje qeverise shqiptare, mungesen e trajtimit te shqetesimeve te ngritura ne kete konvente dhe injorimin e ndikimeve ne habitate kritike, dhe i kërkoi specifikisht:

U kërkoi autoriteteve të informojnë për çdo alternativë të zbatueshme ndaj ndërtimit të Hidrocentralit të Skavicës në lumin Drin dhe i nxiti ata të shqyrtojnë seriozisht opsione të tjera duke pasur parasysh vlerën e jashtëzakonshme të vendit.

Kesisoj, qeveria shqiptare duhet te shikoje alternative tjeter. Kjo nese do te zgjedhe te veproje ne perputhje me detyrimet e saj ligjore te aderimit ne kete konvente.

Më 9 korrik 2025, Parlamenti Evropian miratoi me shumicë votash raportin e progresit të Komisionit Evropian për Shqipërinë për vitin 2023/2024. Në pikën 58 të rezolutës, ajo thotë:

U bën thirrje autoriteteve shqiptare që të përcaktojnë dhe menaxhojnë në mënyrë efektive zonat kryesore të mbrojtura për mbijetesën e specieve kritikisht të rrezikuara, në veçanti rrëqebullit të Ballkanit, duke përfshirë programe gjithëpërfshirëse të monitorimit të biodiversitetit, dhe të zbatojnë në mënyrë strikte legjislacionin kundër gjuetisë së paligjshme; i kërkon Shqipërisë të braktisë planet për hidrocentralin e Skavicës në lumin Drin i Zi, duke pasur parasysh ndikimet e tij të rënda ekologjike, sociale dhe kulturore, duke përfshirë zhvendosjen e komuniteteve lokale.

Ky projekt u përfshi gjithashtu në raportin e fundit të progresit të KE-së për Shqipërinë, ku thuhet:

Rreziqet mjedisore të projektit të hidrocentralit të Skavicës për ekosistemet dhe komunitetet lokale vazhdojnë. Shqipëria duhet të përparojë në identifikimin, përcaktimin paraprak dhe mbrojtjen e vendeve që do të mbulohen nga rrjeti Natura 2000.

HEC Skavica, eshte bere nje projekt jo vetem i demshem dhe shkaterrues per biodiversitetin dhe komunitetet, por edhe nje projekt me kosto deri ne dyfish me te larta se ato te raportuara ne fillim te projektit, dhe me ndikim negative ne gjithe popullsine, Per te financuar borxhin per tu marre per ndertimin e HEC Skavices, do te duhej rritja e cmimit te elektricitetit per gjithe konsumatoret, kudo qe ato jane. Kjo nuk eshte vetem nje shaka e hidhur per xhepat e shqiptareve te varfer, te cilet ndoshta vetem emrin ia kane degjuar Skavices. Ky eshte nje nder opsionet e propozuara nga konsulenti financiar, te cilin KESH po a paguan per te gjetur menyrat e financimit te projektit.

Tashme, jo vetem ne në Dibër, po e shikojmë me syte tane çfarë ndodh me lojen e dyfishte te pushtetit me tokat tona, duke iu dhene oligarkeve, nepermjet metodave mafioze, duke genjyer qytetaret dhe mashtruar ato, ose duke i marre me force.

Edhe Byroja e Konventes së Bernes, edhe Komisioni Europian, edhe Parlamenti Europian, janë ndërgjegjësuar qe nuk ka alternative përveç anullimit dhe braktisjes perfundimtare te ketij projekti. E njejta gje mund te thuhet per fallcitetin e konsultimeve te ashtuquajtur publike, te cilat jane procese formale te manipuluara, per te cuar ne rezultatin qe do pala e zhvilluesit, ne kete rast KESH. Le te bejme sikur harrojme degjesat publike te ndermarra nga KM Edi Rama, ne te cilat ai performon si nje prestigjator, dhe ne fund, thote per shembull, se populli shqiptar “mbeshtet” mbylljen e Tik Tok apo dergimi i pyetsoreve, rezultatet e te cilave, na habisin, si per shembull, mbeshtetja masive per “Ballkanin e Hapur”.

Nuk mund te mos bjere ne sy dhe te ngreje pikepyetje fakti qe ne raportin e vitit 2016, KESH pranon se:

Alternativa e shfrytëzimit me 1 Digë (Skavica 441) rezulton joefektive për shkak të ndikimit të lartë mjedisor dhe social, si dhe kostove të mëdha për zhvendosjen e popullsisë.

Atëherë, pas anullimit të projektit të mëparshëm të Skavicës, si me siper, pse ndermerret nje tjeter identik nga e para, por tashme nga nje ministre e re (Znj. Belinda Balluku)? Aq me teper se ishin shpenzuar “disa” para per studimin apo studimet perkatese qe arriten ne kete perfundim. Kesaj radhe, si me “profesioniste” ne punembarim, kalohet ne parlament nje ligj i vecante, qe kerkon qe parlamenti te autorizoje qeverine shqiptare te negocioje direkt me nje kompani private, nje projekt te ngjashem HEC ne Skavice. Sigurisht, nje ligj ku ne titull ka nje emer kompanie te vecante, mban pak ere, por deri tani, SPAK ka refuzuar ti kushtoje vemendje, pavaresisht se ka patur kerkese per hetim si dhe nje vendim te Gjykates Kushtetuese, e cila e gjeti kete ligj ne shkelje te nenit 56 te kushtetutes, për konsultimin publik.

Eshte si ai ujku, qe nuk sheh gjekundi ndonje qen apo bari, hidhet neper dele, duke bere sa me shume dem, me teper dem sesa mund te konsumoje nje ujk, vetem per faktin se ujku mbetet ujk, dhe nuk di te sillet me arsyetim dhe te sprapset pak nga demet qe shkakton.

Tashme, nuk eshte vetem hiperbolë, por praktikisht, Dibra po lufton jo me nje apo disa ujqer, por me nje ose disa lubi, te afte te gelltisin pa paralajmerim, nje rajon te tere, vendlindjen e Skenderbeut, vendin historik, djep te shqiptarizmes, duke sakatuar bashkine Diber, ku nga 15 njesi administrative, 9 prej tyre permbyten ne permasa te ndryshme. Kjo pa patur nje arsye te qenesishme, ne kushtet ku ekzistojne shume alternativa me pak te deshme te perftimit te energjise, sigurisht, nese veprohet sipas ligjit dhe gjithmone me dakordesine e specialisteve dhe te banoreve, qofte qe banojne ne vend apo qe jane larguar, por nuk e kane braktisur vendlindjen.

Pas copëtimit të krahinës së Dibrës, në Dibër të madhe ne Maqedonine e Veriut dhe Dibër të vogël në republiken e Shqipërisë, tashme, po tentohet zhberja totale e kesaj Dibre tashme te vogel qe na lane, duke qene se nese zbatohet ky projekt, ngel vetem nje rrip toke perreth qytetit dhe nje mase e madhe uji, qe per ato që i janë vene pas, është nje miniere afatgjate ari.

Eshte lajm i mire qe vet keshilli bashkiak i Dibres, me vote te shumices se anetareve e denuan kete projekt, dhe ato kerkuan anullimin perfundimtar te tij.

Gjithashtu, përveç komunitetit dibran që ka qendruar per dekada, nje faktor i fuqishëm inkurajues janë banorët e larguar , te cilet jane perkushtuar kunder ketij projekti, duke e treguar ne mbeshtetje masive gjatë ketyre viteteve.

Kemi ende shpresë se nuk do ta humbasim këtë shans të fundit për t’i thënë jo vdekjes së Dibrës, jo varrosjes së historisë legjendare të Skënderbeut në moçalet e Skavicës dhe jo harrimit të një vendi që ka qenë djep i historisë dhe identitetit shqiptar.