Archives for March 2026

PATRIOTI RRUSTEM GECAJ “NDERI I KOMBIT” SHTROI DREKË NDERIMI PËR PROF.DR. RIFAT LATIFIN

March 6, 2026 by s p

Patrioti i shquar, atdhetari e aktivisti i çështjes kombëtare mbi 5 dekada z.Rrustem Gecaj “Nderi i Kombit” bashkoi veprimtarë të shquar në New York në një drekë nderimi ndaj Prof. Dr. Rifat Latifit. Një vlerësim për arritjet dhe kontributet shkencore e atdhetare në shërbim të profesionistëve shqiptarë, katedrave mësimore, institucioneve shkencore, komunitetit shqiptar në Amerikë e institucioneve në Kosovë. Z. Rrustem Gecaj mbështetës i jashtëzakonshëm ndaj çdo shqiptari, frymëzues dhe fisnik i pakursyer, bashkoi në drekën e nderimit personalitete të shquara si: Harry Bajraktari, Dr. Elmi Berisha, Dr. Sulejman Çelaj, Dr. Pashko Camaj, Xhafer Gecaj, Avdi Gecaj, Halil Mula, Ilir Cubi dhe editorin e Diellit. Një drekë vëllazërore që gëzon investimet, sakrificat dhe sukseset e shqiptarëve që bëjnë krenarë komunitetin e kombin tonë. Rrustem Gecaj model i shkëlqyer i patriotit e atdhetarit shqiptar, i përkushtuar për kombin, flamurin e atdheun, është në çdo kohë mbështetje e jashtëzakonshme për Federatën Vatra, gazetën Dielli, historinë, gjuhën, kulturën dhe traditat kombëtare të shqiptarëve në Amerikë, Kosovë e Shqipëri. Trashëgimia atdhetare, familjare, patriotike e kombëtare e Rrustem Gecajt është model krenarie e frymëzimi për çdo shqiptar.

Zef Serembe, in memoriam…

March 6, 2026 by s p

QSPA/

Kujtojmë sot në 183-vjetorin e lindjes poetin lirik dhe një prej personaliteteve më të rëndësishme ndër arbëreshët e Italisë dhe të letërsisë shqipe, Zef Serembe.

Zef Serembe lindi më 6 mars 1843 në Strighar (San Cosmo Albanese) në krahinën e Kozencës, Kalabri dhe ndoqi mësimet në kolegjin e Shën Adrianit. Në moshë të re, ra në dashuri me një vajzë nga fshati i lindjes, e cila emigroi në Brazil me familjen dhe vdiq atje. Humbja e saj nuk iu shqit nga mendja dhe, me shpresë se mos të paktën ia gjente varrin, Serembe mori detin për në Brazil më 1874 në kërkim të një jete të re. Me një letër rekomandimi në dorë nga Dora d’Istria (1828-1888), ai u prit në oborrin e perandorit Dom Pedro II. Pas një historie të shkurtër dashurie atje, u kthye në Evropë, i mërzitur e i brengosur dhe ndihej i vetmuar e i pasigurt. Kjo ngjarje ndikoi në krijimtarinë e tij lirike.

Në të gjallë ai botoi: “Poezi italiane dhe këngë origjinale të përkthyera nga shqipja” (Poesie italiane e canti originali tradotti dall’albanese), Kozencë 1883 në italisht e shqip, “Il reduce soldato, ballata lirica”, (Kthimi i ushtarit, baladë lirike botuar në Nju Jork 1895, në italisht, dhe “Tingëllima të ndryshme” (Sonetti vari), Napoli 189? (Tingëllima të ndryshme), një përmbledhje tepër e rrallë prej dyzet e dy tingëllimash në italishte të pajisura me një hyrje, të gjitha të ngjeshura në katër faqe me shkronja të imëta. Një vjershë doli gjithashtu në gazetën e Xhuzepe Skiroit “Arbri i Ri” më 31 mars 1887. Nga vjershat në gjuhën shqipe, tridhjetë e nëntë iu botuan pas vdekjes në përmbledhjen “Vjersha”, Milano 1926, nga i nipi Kozmo Serembe. Krijime të tjera i janë gjetur në dorëshkrime dhe arkiva të ndryshme në vitet e fundit, kurse disa vjersha madje kanë ardhur deri në ditët tona duke kaluar gojë më gojë ndër fshatarët e Strigarit. Në vitin 1897 ai emigroi nga Kalabria për në Amerikën e Jugut për herë të dytë dhe u përpoq të rifillonte një jetë të re në Buenos Aires Argjentinë.

Zef Serembe, ky poet i madh i ndjenjës, sidomos i vetmisë dhe zhgënjimit u nda nga jeta më 1901 në Shën Pali, Brazil.

Më shumë mbi figurën e Zef Serembe gjeni në librin “Historia e letërsisë shqipe” nga Giuseppe Schirò Junior , botuar nga Qendra e Studimeve dhe Publikimeve për Arbëreshët (QSPA), Tiranë, 2021.

Reading Di Lellio and Kraja’s The Strongest Link with Dr. Nevenka Tromp

March 6, 2026 by s p

Rafaela Prifti spoke with Dr. Nevenka Tromp, University of Amsterdam, The Netherlands

“Silence is no longer the primary narrator of history. Is the world ready to listen now?”

Interviewer: Your review of Di Lellio and Kraja’s the Strongest Link acknowledges the shortcomings of the traditional legal system, as a structured disembodiment that overlooks the social, emotional and physical realities of women in wartime rape cases. The gender-neutral laws maintain a gender hierarchy and fail to account for differing experiences, i.e. wartime rape cases. Why is this such an important issue for women and the legal system or the need for reforms?

Dr. Nevenka Tromp: The book revisits the legacy of the International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia (ICTY) through one of its most ethically fraught terrains: the prosecution of sexual violence in the Kosovo war. Twenty years after the death of Milošević in 2006, the Kosovo indictments have produced very thin convictions for rape, although sexual assault is recognized as a war crime. More specifically, the story of Teuta, a protected witness and a survivor who faced Slobodan Milošević in The Hague, exposes the gap between legal truth and lived truth. Their work becomes both a historical reckoning, legal normative issue, and a philosophical opening toward what is known as a feminist approach to justice: a justice that listens, recognizes, and holds trauma as truth.

Interviewer: You described the story of Teuta, a protected witness and survivor, who testified and faced Slobodan Milošević in the Hague, as an “act of existential defiance.” In a legal system driven by physical evidence, what stands out about her assertion of truth?

Dr. Nevenka Tromp: It marks a shift of the meaning of truth from the evidentiary to the ontological. When Milošević, who was allowed to cross-examine her in the Hague, asked Teuta for proof beyond her word, she replied: “I did not come here to lie. That happened. In a courtroom defined by the rules of traditional retributive justice, women’s bodies are often treated as crime scenes to be mapped out..” She wasn’t just providing data for a conviction; she was asserting her existence against a system and a perpetrator that denies her truth. This is what we call the “justice of recognition

Interviewer: The Strongest Link highlights a painful paradox: Prosecutors “begged” Teuta to testify because their case depended on her pain, yet offered little emotional protection. Is international law inherently extractive when it comes to female trauma?

Dr. Nevenka Tromp: Unfortunately, yes. As Di Lellio and Kraja illustrate, survivors frequently felt their stories weren’t their own; they were mediated, translated, and “repurposed” into legal arguments. The system lives off this trauma to build its cases, yet it rarely grants the survivor authorship over their own narrative. A feminist approach to justice does treat trauma merely as “fuel” for a verdict but allows facilitating it with a sensitivity that prevents re-traumatization.

Interviewer: You have linked this work to the “Age of Witness Evidence,” tracing back to the Eichmann trial. How do the testimonies in The Strongest Link evolve our understanding of what a trial is supposed to achieve?

Dr. Nevenka Tromp: In the Eichmann trial, trauma entered the courtroom as a historical record. In The Strongest Link, the testimonies of survivors carry a transformative effect. For example, Teuta mentioned feeling “liberated a little,” only for the pain to return. This tells us that justice isn’t a “closure” or a door that slams shut. It is a continuance. It is the ethical act of “hearing trauma into being” so that silence is no longer the primary narrator of history.

Interviewer: How does the “Fourth Wave of Feminism” defined by movements like #MeToo—change how we read the stories of Kosovo’s women twenty years later?

Dr. Nevenka Tromp: The Fourth Wave has been instrumental in moving sexual violence from “private shame” to “global public discourse.” What Di Lellio and Kraja have done is emancipate these stories from intimate hiding places and place them on a deliberative global stage. By allowing the survivors testimonies to be a participatory narrative, we are not just looking for a “guilty” verdict; we are looking for a public archive where the survivor’s agency is restored.

Interviewer: Given that Kosovo indictments have resulted in very few convictions for rape despite it being a recognized war crime, does The Strongest Link offer a different kind of “conviction”?

Dr. Nevenka Tromp: It offers a moral and historical conviction that the law failed to provide. If we measure justice only by “thin convictions,” we fail the survivors. This book serves as a record of “deliberative justice.” It makes the truth audible and archived. Even if the legal gates didn’t swing wide enough, the publication of these voices ensures their truth is heard “wide and loud.” The question remains, as the authors suggest: Is the world finally ready to listen to what it couldn’t hear twenty years ago?

Thank you for the interview!

The Strongest Link: An Oral History of Wartime Rape Survivors in Kosovo (Oxford Oral History Series)

Pak çaste me Edi Pashkon pas Koncertit në Carnegie Hall

March 5, 2026 by s p

Rafaela Prifti/

Takimi spontan me çelistin e mirënjohur me origjinë nga Korça, Edison (Edi) Pashko pas koncertit të Filarmonisës së Vjenës në Carnegie Hall ishte një moment personal por jo vetjak. Gjatë dy orëve të programit në sallë ishim përqendruar tek sektori i violave dhe violinçelave duke ndjekur me vëmendje artistin shqiptar. Edi, siç e thërrasin shkurt, është solist në violinçel në Evropë e Azi, dhe pjesëtar i një prej filarmonive më prestigjioze të botës.

Burrë rreth të 50 dhjetave me flokë të zinj dhe mjekër, që kanë nisur të shtrojnë pak bardhësi, Edisoni ka sy të qeshur dhe të butë dhe sapo flet dallohet që e ka ruajtur të pastër të folurën e vendlindjes së tij, Korçës. Me të shkëmbyer fjalët e para, i thamë se “jemi tanët” edhe për nga afërsia e të folmes mes Kolonjës dhe Korçës. Ai rrezaton mirësi dhe thjeshtësi, cilësi të një artisti pa komplekse dhe të një mjeshtri të artit të tij, që përçohet në skenë.

Tek dalja anësore pas koncertit, aty ku zakonisht artistët takohen dhe urohen nga miq e të njohur, prezantimi dhe urimi shqip hapi menjëherë portat e bisedës:

“Po prisnim të takonim këtë vit sepse vjet nuk na eci.”

“Ashtu? Sa vite keni në Amerikë?

“Që nga vitet 90′. Edhe unë aq vite kam në Vienë.”

“Do vijë violinisti Shkelzeni Doli në turneun e arshshëm?”

“Sapo ishim bashkë me Filarmoninë në Azi. Ai nuk erdhi në këtë pjesë të turneut.”

“Në cilat shtete vazhdon tani programi juaj?”

“Washington DC, Boston, Florida.”

“Do kënaqeni atje me mot të ngrohtë.”

Edi Pashko është anëtar i përhershëm i Filarmonisë së Vjenës që nga viti 2013. Programi koncertal në Carnegie Hall, Nju Jork është pjesë e turneut amerikan të përvitshëm të Filarmonisë vjeneze.

Koncerti i së dielës me kryevepra nga kompozitorët Richard Strauss dhe Jean Sibelius, nën drejtimin e dirigjentit nga Latvia Andris Nelsons, konfirmon se suksesi është fryt i një pune titanike dhe një përkushtimi madhor nga artist si Edison Pashko. Përshëndetja erdhi bashkë me një ide për tu parë në Vjenë, që, padyshim do jetësonte një dëshirë shumë-shumë vjeçare për të qenë në Koncertin e Filarmorinisë së Vjenës të vitit te ri në Sallonin e Artë në Musikverein.

Në sfondin e lidhjes trefishe Korçë-Vjenë-Nju Jork ishte krejt e natyrshme të ndieje jehonën e këngëve qytetare korçare të influencuara nga valsi dhe opereta vjeneze, traditën 30 vjeçare të koncerteve të fundivitit Salute to Vienna, krijuar sipas modelit të Musikverein në Nju Jork dhe premierën e Orkestrës Simfonike të Korçës me program të stilit vjenez në fund të dhjetori 2025. Përjetime të tilla, në takimin me artistin shqiptar përcollën fuqinë e muzikës për të krijuar lidhje të menjëhershme dhe për të falur emocione të forta shpirtërore.

Gazeta “Dielli” krijuesit dhe roli i saj i madh kombëtar në fillimet e saj

March 5, 2026 by s p

Nga Rafael Floqi/

Gazeta Dielli përfaqëson një nga institucionet më të rëndësishme të historisë së shtypit shqiptar dhe të diasporës në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Gazeta “Djelli” filloi të botohet për herë të parë me 15 shkurt 1909 në Boston. Ishte gazetë e përjavshme dhe atë e udhëhiqnin Fan Noli, Faik Konica, Kristo Floqi e Kristo Dako. Nga numri 1 deri të numri 116 ishte organ i shoqërisë “Besa-Besë” dhe më vonë gazeta qe organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës “Vatra”. “Dielli” ndiqte zhvillimet politike dhe gjendjen në teren se çfarë ndodhte me fatin e Shqipërisë dhe të shqiptarëve ne përgjithësi dhe i komentonte ato. Gazeta “Dielli” i kushtoi një vëmendje të madhe edhe Konferencës së Ambasadorëve në Londër, për atë që diskutohej dhe rolin e Fuqive të Mëdha për fatin e kufijve të shteti shqiptar.

Kjo gazetë përshkruante po ashtu edhe gjendjen sociale, ekonomike, politike e kulturore të shtetit të sapo formuar shqiptar, fatin e shqiptarëve të mbetur jashtë Shqipërisë etj. Gazeta Dielli transmetonte në faqet e veta shkrimet e gazetave angleze, italiane, turke dhe shqiptare që dilnin në atë kohë. Gazeta Dielli është gazeta më jetëgjatë në historinë e gazetarisë shqiptare, e cila vazhdon të botohet edhe në këtë kohë.( Hamit Boriçit, Mark Marku “Histori e shtypit shqiptar-nga fillimi deri në ditët tona,Tiranë,2010,f,158-163).

E themeluar në vitin 1909 në Boston, ajo u bë shumë shpejt zëri më i fuqishëm i shqiptarëve të Amerikës dhe një tribunë e hapur për çështjen kombëtare në një nga periudhat më vendimtare të historisë së Shqipërisë. Historia e “Diellit” është histori e sakrificës, e idealizmit dhe e përkushtimit ndaj atdheut, por edhe histori e përçarjeve, e harresës dhe e fateve tragjike të shumë prej figurave që e ndërtuan atë.

Krijimi i “Diellit” dhe konteksti historik

Fillimi i shekullit XX ishte një periudhë e trazuar për shqiptarët. Shqipëria ndodhej ende nën Perandorinë Osmane, ndërsa lëvizja kombëtare po fitonte vrull. Emigrantët shqiptarë në Amerikë, megjithëse larg atdheut, ndiqnin me shqetësim zhvillimet politike në Ballkan. Ata e kuptuan se duhej një organ shtypi që të informonte, të ndërgjegjësonte dhe të organizonte komunitetin.
Në këtë kontekst lindi “Dielli”. Gazeta u themelua si një mjet për të bashkuar shqiptarët rreth një ideali të përbashkët: lirisë dhe pavarësisë së Shqipërisë. Ajo u bë shpejt organi kryesor i diasporës dhe, pas themelimit të Federatës Panshqiptare Vatra në vitin 1912, u shndërrua në organin e saj zyrtar.

“Dielli” nuk ishte thjesht një gazetë informative. Ajo ishte një platformë politike, kulturore dhe kombëtare. Në faqet e saj diskutoheshin zhvillimet në Shqipëri, rreziqet territoriale, diplomacia ndërkombëtare dhe nevoja për organizim të brendshëm të shqiptarëve në diasporë.

Sfidat e para

Vitet e para të botimit të “Diellit” u shoqëruan me vështirësi të shumta. Së pari, problemi financiar ishte i vazhdueshëm. Komuniteti shqiptar në Amerikë përbëhej kryesisht nga punëtorë emigrantë me të ardhura modeste. Mbajtja e një gazete kërkonte fonde për shtypshkronjën, për shpërndarjen dhe për mbulimin e shpenzimeve redaksionale. Shpesh, gazeta mbijetonte falë kontributeve vullnetare dhe sakrificave personale të drejtuesve të saj.
Së dyti, mungesa e një standardi të unifikuar të gjuhës shqipe e bënte të vështirë komunikimin e qartë dhe të përbashkët. “Dielli” luajti rol të rëndësishëm në përhapjen e shqipes së shkruar dhe në edukimin kulturor të komunitetit.

Së treti, ekzistonin përçarje mes shoqërive shqiptare në Amerikë. Secila kishte drejtimin dhe vizionin e vet, gjë që e bënte të vështirë bashkimin. Pikërisht në këtë pikë, “Dielli” mori një rol kyç si faktor unifikues.
Roli i Fan Nolit dhe Faik Konicës dhe Roli vendimtar i Kristo Floqit
Në historinë e gazetës dallojnë figura të mëdha si Fan Noli dhe Faik Konica. Noli, me kulturën e tij të gjerë dhe me energjinë e jashtëzakonshme, e përdori gazetën si mjet për të përhapur idetë demokratike dhe për të mbrojtur interesat kombëtare shqiptare në arenën ndërkombëtare. Konica, me stilin e tij kritik dhe mendimin e mprehtë, ngriti nivelin intelektual të debatit në faqet e “Diellit”.
Të dy hodhën themelet ideologjike të bashkimit të shqiptarëve në Amerikë dhe përgatitën terrenin për krijimin e “Vatrës”.
Megjithatë, një figurë thelbësore që shpesh është lënë në hije është Kristo Floqi. Dr. Kristo Floqi ishte jo vetëm ndër themeltarët e “Vatrës”, por edhe iniciatori dhe drejtuesi i mbledhjes së parë për bashkimin e shoqërive shqiptare të Amerikës.

Është e vërtetë që Noli dhe Konica hodhën farën e bashkimit, por thirrjen konkrete për takimin e parë bashkues e bëri Kristo Floqi më 11 dhjetor 1911, përmes gazetës “Dielli”, të cilën ai e drejtonte. Si editor i “Diellit”, Floqi i parapriu procesit të krijimit të Federatës, duke argumentuar në mënyrë të vazhdueshme për dobitë e bashkimit dhe duke kritikuar përçarësit.
Thirrja për takimin bashkues u hartua dhe u nënshkrua nga vetë ai. Ky akt përbën një moment kyç në historinë e diasporës shqiptare, sepse shënoi fillimin e procesit që çoi në krijimin e një organizate të përbashkët dhe të fuqishme.

Në faqet e “Diellit”, Floqi theksonte se bashkimi ishte domosdoshmëri historike dhe se përçarja ishte armiku më i madh i çështjes kombëtare. Ai e shihte gazetën si mjet organizimi dhe si tribunë për ndërtimin e një ndërgjegjeje të përbashkët kombëtare.
Megjithë rolin e tij të madh, Kristo Floqi u përmend pak ose aspak në faqet e “Diellit” pasi u largua nga Amerika. Gjatë regjimit komunist në Shqipëri, emri i tij u ndalua rreptësisht në literaturën zyrtare. Nuk u shkrua pothuajse asgjë për fatin e tij në burgjet e diktaturës, ashtu siç ndodhi me shumë figura të tjera të diasporës.
Paradoksi më i dhimbshëm është se me rastin e vdekjes së tij në Shqipëri, “Dielli” – gazeta që ai kishte drejtuar – nuk botoi asnjë rresht për të. A ishte kjo mungesë informacioni? A ishte një harresë? Apo ndikim i rrethanave politike? Pyetja mbetet e hapur.
Ky fat tragjik nuk ishte i izoluar. Bahri Omari, ish-editor i “Diellit”, u pushkatua nga regjimi komunist. Aqif Përmeti u ekzekutua. Kristo Kirka vdiq në burgun e Burrelit. Kolë Tromara dhe shumë vatranë të tjerë u përballën me persekutim.
Shumë prej tyre kishin qenë shpirti i “Vatrës” dhe kishin luftuar për kombin me përkushtim të jashtëzakonshëm. Megjithatë, historia i la për dekada në harresë.

“Dielli” si simbol qëndrese

Pavarësisht sfidave dhe padrejtësive historike, “Dielli” mbijetoi. Ajo kaloi përmes Luftës së Parë Botërore, Luftës së Dytë Botërore, periudhës së Luftës së Ftohtë dhe ndryshimeve të mëdha politike në Shqipëri.
Gazeta u përshtat me kohën, duke kaluar nga shtypi tradicional në formatet moderne dhe digjitale, por duke ruajtur misionin e saj themelor: mbrojtjen e interesave kombëtare dhe forcimin e lidhjeve mes diasporës dhe atdheut.
Historia e gazetës “Dielli” është histori e përkushtimit kombëtar, e unitetit dhe e sakrificës. Ajo është histori e Nolit, e Konicës, e Floqit dhe e shumë të tjerëve që përdorën fjalën si armë në shërbim të lirisë. Por është gjithashtu histori e harresës dhe e padrejtësive që ndoqën shumë prej tyre.

Gazeta mbetet një simbol i fuqisë së fjalës së shkruar dhe i idealizmit të diasporës shqiptare – një dritë që vazhdon të ndriçojë rrugën e kujtesës kombëtare. Gazeta Dielli përfaqëson një nga institucionet më të rëndësishme të historisë së shtypit shqiptar dhe të diasporës në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. E themeluar në vitin 1909 në Boston, ajo u bë shumë shpejt zëri më i fuqishëm i shqiptarëve të Amerikës dhe një tribunë e hapur për çështjen kombëtare në një nga periudhat më vendimtare të historisë së Shqipërisë. E lidhur ngushtë me Federatën Panshqiptare Vatra, “Dielli” ka qenë për më shumë se një shekull një pikë referimi për diasporën shqiptare.

Që në fillim, gazeta u përball me sfida të shumta: mungesë fondesh, përçarje brenda komunitetit, vështirësi teknike dhe ndryshime të mëdha politike si në Amerikë ashtu edhe në Shqipëri. Megjithatë, ajo arriti të mbijetojë falë përkushtimit të editorëve dhe mbështetjes së vazhdueshme të komunitetit shqiptar. “Dielli” nuk ishte një biznes mediatik në kuptimin klasik; ajo ishte një mision kombëtar. Çdo brez vatranësh e konsideroi detyrë morale ruajtjen e saj si një simbol të identitetit dhe të vazhdimësisë historike.
Gjatë Luftës së Parë Botërore dhe më pas gjatë Luftës së Dytë Botërore, gazeta shërbeu si burim informacioni dhe si platformë për të mbrojtur interesat e Shqipërisë në arenën ndërkombëtare. Në periudhën e komunizmit, kur në Shqipëri mungonte liria e shtypit, “Dielli” mbeti një nga zërat e pavarur të diasporës. Ajo publikoi analiza, reagime dhe qëndrime që nuk mund të shpreheshin brenda vendit. Edhe në periudhat kur komuniteti shqiptar në Amerikë u tkurr ose u përball me asimilim, gazeta mbeti një pikë bashkimi dhe kujtese historike.

Mbijetesa e saj për më shumë se një shekull lidhet me disa faktorë thelbësorë: së pari, me përkushtimin vullnetar të redaktorëve dhe bashkëpunëtorëve; së dyti, me mbështetjen financiare dhe morale të anëtarëve të “Vatrës”; dhe së treti, me aftësinë për t’u përshtatur me kohën. Nga shtypshkronjat e fillimshekullit XX deri te botimi online dhe prania digjitale sot, “Dielli” ka ditur të ruajë thelbin duke ndryshuar formën.
Sot, roli i saj është po aq i rëndësishëm, ndonëse në një kontekst tjetër. Në epokën e informacionit të shpejtë dhe mediave sociale, “Dielli” shërben si një arkiv i gjallë i historisë së diasporës dhe si një platformë serioze për debat kulturor e kombëtar. Ajo pasqyron aktivitetet e komunitetit shqiptar në Amerikë, forcon lidhjet me Shqipërinë dhe Kosovën, dhe ruan trashëgiminë historike të “Vatrës”. Në një kohë globalizimi, gazeta mbetet një element identiteti dhe kujtese kolektive.

Ndër editorët më të shquar që kanë drejtuar “Diellin” ndër vite, mund të përmenden:
Fan Noli – një nga figurat më të mëdha të historisë shqiptare, që i dha gazetës dimension politik dhe kulturor.
Faik Konica – mendimtar i mprehtë dhe stilist i jashtëzakonshëm, që ngriti nivelin intelektual të gazetës.
Kristo Floqi – editor dhe iniciator i bashkimit të shoqërive shqiptare në Amerikë.
Bahri Omari – gazetar dhe veprimtar që la gjurmë në historinë e saj.
Kostë Çekrezi – publicist dhe diplomat që kontribuoi në forcimin e linjës kombëtare të gazetës.
Dalip Greca – editor në dekadat e fundit, i cili punoi për ringjalljen dhe modernizimin e gazetës në epokën digjitale.
Sokol Paja – editor i 5 viteve të fundit që punon me përkushtim për të ruajtur dhe zhvilluar traditat e Diellit dhe për modernizimin dhe ruajtjen e vlerave të saj intelektuale sot.

Në përfundim, “Dielli” nuk është thjesht një gazetë; ajo është një institucion historik. Ajo ka mbijetuar luftëra, përçarje, censurë dhe ndryshime epokash, duke ruajtur misionin e saj kombëtar. Sot ajo vazhdon të jetë një dritë simbolike për diasporën shqiptare – një dëshmi se fjala e shkruar, kur mbështetet mbi ideal dhe përkushtim, mund t’i mbijetojë kohës dhe sfidave më të mëdha historike.