Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

HUNGARIA DHE ZËRA TË SHKRIMTARËVE TË SAJ NOBELISTË. FAJIN E KA…DHE LETËRSIA?!

by

Visar Zhiti/

Kur një popull guxon të ndryshojë, (kupto: qeverinë më shumë…), di ta përjetojë epokën gjithmonë si të re dhe të dobishme, po mendoja…Pasi lexova për zgjedhjet në Hungari, që pas 16 vjetësh humb Viktor Orbán dhe fiton opozita me Péter Magyar, desha të thosha diçka për dy shkrimtarët nobelistë hungarezë, por po e nis me pyetjen politike:

PSE FITON DHE PSE HUMB?

Po pse fitoi katër herë rresht Viktor Orbán dhe pse i humbi? Ai vërtet është një nga figurat më dominuese në politikën evropiane të dekadave të fundit. Ai i premtoi Hungarisë stabilitet dhe rregull, sovranitet dhe identitet, subvencione për familjet, ulje taksash dhe mbështetje për klasën e mesme. Dhe i bëri, lexoj sërish. Orban mbajti një qëndrim shumë të ashpër kundër emigracionit. Rriti kontrollin ndaj institucioneve dhe ndikimin ndaj drejtësisë, etj, etj. U fut në konflikt me Bashkimin Europian, gjë që dha ndikim negativ në ekonomi. Po kështu dhe qendrimet e tij ndaj Rusisë dhe luftës në Ukrainë, etj, etj.

Dhe vjen lodhja nga pushteti i gjatë, konsumimi, thonë opinionistët dhe mbështetësit fillojnë të kërkojnë ndryshim. Opozita bashkohet…Fituesi Péter Magyar vjen nga brenda sistemit, konservator i Qendrës së Djathtë dhe prandaj dhe u bë dhe më i besueshëm. Ai nuk kërkoi thjesht ndërrim qeverie, por pothuaj “ndryshim regjimi”. Hetime për mënyrën si janë përdorur fondet publike, krijime strukturash për rikthimin e pasurive të abuzuara. Luftë serioze korrupsionit. Rikthim i demokracisë institucionale. Pavarësi më e madhe për gjyqësorin. Fund kontrollit politik mbi mediat. Ai premton një Hungari të lirë, europiane.

Çështje që i duhen shumë dhe Shqipërisë tonë.

16 vjetë në pushtet. Nuk duhej të ishte dhe aq e zakonshme për kohën tonë pas shembjes së Murit të Berlinit dhe rënies së perandorisë komuniste. Lidershipi duhet ndërruar, se dhe idetë dhe projektet e së mirës pasurohen… etj, etj, e mund të vazhdoja të flisja kështu si në një fushatë elektorale…Hungaria deshi ndryshimin sërish, Hungaria që i flet botës dhe me zërat guximtarë të shkrimtarëve të saj. Prandaj…

Dhe desha të flas dhe unë për dy nobelistë të letërsisë moderne hungareze. Ka të bëjë me çështjen, si jo?

DY SHKRIMTARËT NOBELISTË

Imre Kertész

dhe

László Krasznahorkai.

Njëri erdhi nga burgjet dhe kampet e holokaustit, nga përvoja e vuajtjes dhe dhimbjes ekstreme të shekullit,

ndërsa tjetri nga ankthi metafizik i botës bashkëkohore tani. Të dy kanë njeriun përballë sistemit të frikës dhe shkatërrimit të kuptimit. Dhe ndoshta ndryshimi rinis, kur një popull guxon të rishikojë vetveten pa iluzione sërish. Dhe letërsia rilind kur njeriu nuk pranon të heshtë, kështu po thosha me vete. Po ç’sollën këta dy shkrimtarë në Hungarinë e tyre? Folën për politikë a patriotizëm? Jo. A ishin pjesë e pushtetit? Përkundrazi. Dhe as nuk janë. Përzjehen me fushatat elektorale?…

Është më e madhe ajo që kanë bërë dhe bëjnë, më e vyer dhe më e rëndësishme përherë. Do desha të përmbledh diçka, sa mundem këtu:

1.

Imre Kertész

(1929 – 2016)

Nobel 2002

…tregoi Aushwitz dhe Buchenwald, jo me patos, por ftohtë, pothuajse si të ishte “normale” për të na thënë se absurdi dhe tmerri mund të bëhen pjesë e përditshmërisë dhe mund ta humbësh lirinë dhe identitetin në mënyrë të padukshme.

Në totalitarizëm (nazizëm dhe komunizëm), njeriu në kushte çnjerëzore, a mundet të mbetet njeri?

Kur unë shkruaja për letërsinë e burgjeve, në librin “Kartela të Realizmit të Dënuar dhe Panteoni i Nëndheshëm”, kam marrë në ndihmë dhe Imre Kertész. Sipas tij Holokausti është një përvojë universale… që nuk ndan, përkundrazi bashkon – dhe thekson se – “holokausti ka krijuar një kulturë” dhe letërsia e kësaj kulture ka nisur shumë më herët, ajo madje mundi të frymëzojë dhe Shkrimet e Shenjta, dhe tragjedinë greke – dy kolonat e kulturës evropiane – në mënyrë që realiteti i pafalshëm të mund të linde faljen ose katarsisin.

“Evropa nuk eshtë vetëm treg i perbashkët dhe bashkim doganor, por dhe frymë dhe spiritualitet i përbashkët. Cilido që kërkon të bëhet pjesë e këtij shpirti, duhet të tejkalojë, midis shumë provave, dhe atë të përballimit moral dhe ekzistencial me holokaustin” (Imre Kertész “Il secolo infelice”, – librin e kisha gjetur italisht. Shën. imi.)

2.

László Krasznahorkai

(1953)

Nobel 2025

…tregon se pushteti absolut ushqehet me heshtjen. Dhe heshtja, nëse vazhdon për një kohë të gjatë, duket si rend… Pushteti ka nevojë për heshtjen. Njeriu, jo.

Qytetari e kupton se bindja nuk e shpëton, vetëm se e zbraz. Dhe vjen një ditë kur frika lodhet më shumë se liria. Asnjë flamur nuk e pastron më gjakun, dhe asnjë fjalë nuk e mbulon të vërtetën. Atëherë errësira fillon të çahet, si nga drita që vjen nga lart, dhe nga zëri që ngrihet nga poshtë.

Çfarë zërash! I dua… – MbiOpozitë – madhore.

E kam takuar László Krasznahorkai në Slloveni në një festival poezie, e kam treguar empatinë e tij për ata që vuajtën dhe shkruajtën burgjeve…

Sipas tij asnjë pushtet nuk është më i fortë se e vërteta që përpiqet ta fshehë dhe asnjë luftë nuk mund ta zhdukë plotësisht atë. Në kohë terrori dhe rrënimi, arti mbetet i vetmi vend ku njeriu mund të shpëtojë nga gënjeshtra e pushtetit.

(Arti përballë – Terrorit apokaliptik).

Letërsia ekziston përtej çdo presioni dhe pritjeje dhe ruan shpresën… se bukuria dhe dinjiteti ende ekzistojnë. Si shpirti. Po dhe me guximin e përditshëm për përmirësim…

* * *

A thua është dashur një letërsi tjetër që të sjellë dhe ndryshimin tjetër apo ndryshimi tjetër sjell dhe një letërsi tjetër? – po pyesja veten.

Shqipëria e postdiktaturës nuk shfaqi empati të vërtetë ndaj të përndjekurve, vuajtjes njerëzore, po edhe ndaj letërsisë që erdhi nga burgjet dhe internimet, e dënoi prapë me harresë, sidomos pushteti çaktual, i zgjatur dhe i korruptuar i bijve të Bllokut të diktaturës. Kur duhej të dënonin të kaluarën e rëndë që na lanë etërit…

A thua ka faj letërsia, që është dhe ndërgjegje dhe kujtesë? Te ne kishte faj, as nuk diskutohet më. Realizmi Socislist, kërcëllijnë dhëmbët…

Po një popull që nuk lexon? Patjetër që ka faj. Se nis me veten, me çdo vetvete. Këtu po ndal. Ndryshimi është kulturë e përbashkët.

President Franklin D. Roosevelt 1882-1945, Presidenti që e ktheu filatelinë në instrument solidariteti gjatë Luftës së Dytë Botërore

by

Besnik Fishta/

Në historinë politike të shekullit XX, pak personalitete kanë ditur t’i japin objekteve të vogla simbolikë kaq të fuqishëm sa Franklin Delano Roosevelt. Presidenti amerikan, i cili udhëhoqi Shtetet e Bashkuara përmes Depresionit të Madh dhe Luftës së Dytë Botërore, mbetet unik jo vetëm për zotësinë e tij politike, por edhe për mënyrën se si e përdori një pasion privat, filatelinë, për t’i dhënë politikës së jashtme një gjuhë të re. Për të, pullat postare nuk ishin thjesht copa letre të ngjitura në një zarf; ato ishin gjuhë diplomatike, mjete morale, arkiva të lirisë dhe dritare nga të cilat mund të komunikohej me botën. Kjo aftësi për ta shndërruar një hobby në instrument shtetëror e bën Rooseveltin presidentin që i dha filatelisë një rol publik të paprecedentë, sidomos gjatë viteve dramatike të Luftës së Dytë Botërore.

Që në fëmijëri, Roosevelt ndërtoi një botë të vetën përmes ngjitjes së pullave në album. Me kalimin e viteve, ky pasion u shndërrua jo vetëm në një mënyrë të përditshme për të ruajtur qetësinë mendore, por edhe në një praktikë reflektuese që e ndihmonte të mendonte strategjikisht. Edhe në kulmin e krizës botërore, në tavolinën e tij të punës në Shtëpinë e Bardhë, përkrah hartave të operacioneve ushtarake, qëndronin albumet e pullave. Roosevelt shpesh kthente një faqe në mes të diskutimeve të vështira, duke e përdorur këtë “ushtrim të heshtur meditativ” për të mbajtur të qetë mendjen në një periudhë që kërkonte vendime me peshë botërore. Ky dimension njerëzor i jep filatelisë së tij një rëndësi të veçantë, ajo ishte për të mjet qetësie, por edhe mjet vizioni. Mirëpo roli i tij në filateli nuk mbeti në sferën e pasionit personal. Përkundrazi, Roosevelt u bë presidenti që ndikoi më shumë se kushdo në zhvillimin e filatelisë amerikane. Ai jepte sugjerime për dizajnet e pullave, ndërhynte në temat që duhej të trajtonin, komentonte skicat e para dhe shpesh i shtynte zyrtarët e Postës të eksploronin më shumë ide me karakter historik, kulturor apo politik. Kjo ndërhyrje nuk ishte thjesht estetike, ajo rridhte nga bindja e fortë e Roosevelt se pulla, si objekt që prek duar dhe sy të miliona njerëzve, mund të jetë mjet komunikimi me efekt të menjëhershëm dhe të qëndrueshëm.

Kjo filozofi kulmon në vitet 1943–1944 me krijimin e serisë së famshme “Overrun Countries”(“Vendet e pushtuara”), një projekt filatelik i paprecedentë që i dha pullës amerikanë dimension global. Në një kohë kur lufta zhvillohej me përmasa mizore në tri kontinente, Shtetet e Bashkuara vendosën të përdorin pullat jo vetëm për postë, por edhe për politikë. Seria përfshinte flamujt e kombeve të pushtuara nga Boshti nazifashist, nga Polonia dhe Norvegjia, deri te Greqia, Jugosllavia, Koreja dhe Shqipëria, duke shndërruar pullat në “deklarata të vogla diplomatike” që transmetonin përkushtimin amerikan për çlirimin e popujve. Ky ishte një akt i menduar dhe i drejtuar nga vetë presidenti.

Roosevelt e kuptonte se në kohë lufte propaganda është armë po aq e fuqishme sa armët e rënda, por ai mendonte ndryshe nga regjimet totalitare: propaganda e tij nuk duhej të ishte agresive, por morale. Prandaj, flamujt e kombeve të pushtuara u vendosën në zemër të dizajnit të serisë, të rrethuar nga një kornizë solemne gri-blu që garantonte uniformitet dhe ruante seriozitetin vizual, duke bërë seri që edhe sot konsiderohet një nga më të bukurat e prodhuara ndonjëherë në SHBA. Vlera e kësaj serie nuk ishte vetëm estetike, sepse ajo dërgonte një mesazh të drejtpërdrejtë politik, qe flamuri i një populli mund të rrëzohet fizikisht, por simboli i tij nuk shuhet kurrë. Kjo ide i jepte botës një garanci morale se lufta e kombeve të shtypura nuk do të mbetej pa mbështetje.

Ky eshte posteri i famshem, qe permbledh serine e pullave per vendet e pushtuara ne vitet e luftes se Dyte Boterore, mes te cilave dhe Shqiperia. Ideatori i posterit ishte Presidenti Franlklin D. Roosevelt

Pulla shqiptare e emetuar më 9 nëntor 1943 zë një vend të veçantë në galerinë e rezistencës botërore. Ajo nuk ishte thjesht formale, por një njohje e sakrificës së një vendi të vogël me qëndresë të jashtëzakonshme. Shqipëria, e pushtuar e para në Evropë nga Italia fashiste më 7 prill 1939, u bë pjesë e frontit antifashist përmes rezistencës së organizuar që nga viti 1941. Flamuri shqiptar në një pullë amerikane ishte më shumë se një ilustrim, ishte dëshmi simbolike e mbijetesës së një kombi qe qendroj denjesisht në anën e drejtë të historisë. Ky akt ndihmoi në ruajtjen e imazhit të Shqipërisë si vend që sakrifikoi për lirinë, një element me vlerë të madhe në studimet historike dhe filatelike.

Në planin më të gjerë ndërkombëtar, seria “Overrun Countries” u bë dokument politik i Luftës së Dytë Botërore. Ajo u printua pikërisht kur fati i luftës kishte nisur të përmbysej, aleatët kishin fituar terren në Afrikën e Veriut, ndërsa Amerika, pas Pearl Harborit, kishte hyrë në luftë me të gjithë potencialin e saj industrial. Kështu, botimi i pullave nuk ishte vetëm akt simbolik, por pjesë e një strategjie të gjerë psikologjike që synonte të mobilizonte opinionin amerikan dhe të siguronte popujt e pushtuar se çlirimi ishte çështje kohe. Në këtë mënyrë, filatelia u kthye në një lloj “arkivi të gjallë” të Luftës së Dytë Botërore. Zarfa nga frontet, letërkëmbime të ushtarëve, pulla përkujtimore, skica propagandistike, të gjitha u bënë pjesë e dokumentacionit që sot përdoret nga studiues për të kuptuar jo vetëm ngjarjet ushtarake, por edhe dimensionin emocional, kulturor dhe simbolik të luftës. Edhe Shqipëria ka pjesën e vet në këtë arkiv, qarkullimet postare të misioneve aleate, zarfa të rrallë të periudhës së pushtimit, materiale që i kanë mbijetuar kohës nga kampet e perqendrimit dhe që sot përbëjnë dëshmi të një kapitulli të vështirë, por thelbësor, të historisë sonë.

Trashëgimia e Roosevelt nuk mbaron me luftën. Pas vdekjes së tij, koleksioni i pullave u nxor në ankand dhe u kthye në një monument kulturor, sepse çdo pullë e prekshme nga dora e presidentit mbartte një histori më të madhe se vetvetja. Nën presidencën e tij, numri i koleksionistëve në SHBA u rrit ndjeshëm, ndërsa filatelia u institucionalizua si pjesë e kulturës kombëtare. Roosevelt mbeti në kujtesën kolektive jo vetëm arkitekti i fitores mbi nazizmin, por edhe si njeriu që i dha pullës postare dimensionin e saj më të lartë historik. Franklin D. Roosevelt është presidenti që e ngriti filatelinë në piedestal politik, që e kuptoi se objektet e vogla mund të mbartin mesazhe të mëdha dhe që e përdori këtë forcë simbolike për të bashkuar një botë të ndarë nga lufta.

Seria “Overrun Countries” është prova më e qartë se një pullë postare mund të jetë një dokument i historisë së madhe, një mësim që mbetet i vlefshëm edhe sot për studiuesit, koleksionistët dhe për të gjithë ata që besojnë se historia shkruhet edhe në detaje të vogla. Për Shqipërinë, kjo seri mbetet një nga momentet më domethënëse të pranisë së saj simbolike në aleancën antifashiste botërore, një kujtesë që edhe kombet e vogla lënë gjurmë të mëdha kur luftojnë për liri.

Diaspora midis unitetit dhe instrumentalizimit politik

by

Mihal Ciko/

Në ditët e zhvillimit të Samitit të IV të Diasporës, vëmendja rikthehet natyrshëm tek roli, funksioni dhe sfidat që përballin komunitetet tona jashtë vendit. Në këtë kontekst, lind nevoja për një reflektim të thellë mbi disa çështje themelore që lidhen me organizimin dhe drejtimin e shoqatave të diasporës. Së pari, është thelbësore të kuptohet se një shoqatë e emigrantëve në vendin ku ata jetojnë dhe integrohen nuk duhet të ketë karakter politik, por patriotik dhe kulturor. Qëllimi i saj duhet të jetë ruajtja e identitetit kombëtar, gjuhës, traditave dhe forcimi i lidhjeve ndërmjet anëtarëve të komunitetit. Në momentin që një shoqatë devijon drejt angazhimit politik partiak, ajo rrezikon të humbasë misionin e saj themelor dhe të shndërrohet në një instrument për interesa të ngushta. Një zhvillim i tillë jo vetëm që e deformon rolin e saj, por cenon edhe besimin e anëtarëve.

Së dyti, shoqatat e diasporës duhet të jenë hapësira gjithëpërfshirëse, ku çdo anëtar i komunitetit ndihet i përfaqësuar dhe i respektuar. Nuk duhet të ketë dallime mbi baza fetare, politike apo shoqërore. Ato duhet të funksionojnë si ura bashkimi dhe jo si arena përplasjeje. Brenda tyre nuk duhet të ketë opozitë politike në kuptimin partiak, pasi kjo do të sillte fragmentim dhe tensione të panevojshme. Megjithatë, kjo nuk nënkupton mungesë të mendimit kritik. Përkundrazi, diskutimet dhe debatet e brendshme duhet të zhvillohen në përputhje me statutin dhe rregulloren, duke garantuar transparencë dhe funksionim demokratik.

Së treti, një nga çështjet më të ndjeshme është raporti midis diasporës dhe politikës së vendit të origjinës. Përdorimi i diasporës për interesa elektorale është një fenomen i njohur, por me pasoja të dukshme. Ky veprim shpesh sjell përçarje brenda komuniteteve, duke importuar konfliktet politike të brendshme në një realitet që duhet të ishte i bashkuar. Në vend që të shërbejë si faktor uniteti dhe zhvillimi, diaspora rrezikon të shndërrohet në një zgjatim të polarizimeve politike.

Në këtë pikë lind një pyetje e rëndësishme: a duhet ta lejojë shteti pritës këtë lloj ndikimi? Në parim, vendet demokratike garantojnë lirinë e organizimit dhe shprehjes. Megjithatë, ato kanë gjithashtu përgjegjësinë të mbrojnë rendin shoqëror dhe integrimin e komuniteteve. Për këtë arsye, çdo ndërhyrje e jashtme që nxit përçarje apo përdor struktura komunitare për qëllime politike duhet të trajtohet me kujdes dhe, kur është e nevojshme, të kufizohet përmes mekanizmave ligjorë dhe institucionalë.

Në fund, zgjidhja nuk qëndron vetëm tek rregullat apo ndërhyrjet nga jashtë, por mbi të gjitha tek vetëdija e diasporës. Është vetë komuniteti ai që duhet të vendosë kufijtë, të ruajë unitetin dhe të refuzojë instrumentalizimin. Një diasporë e fortë nuk ndërtohet mbi ndarje partiake, por mbi vlera të përbashkëta, solidaritet dhe një vizion afatgjatë për të mirën e përbashkët. Vetëm në këtë mënyrë, diaspora mund të mbetet një aset i çmuar për kombin, dhe jo një fushë beteje për interesa të përkohshme politike.

KANUNORE E FEDERATËS VATRA 1926

by

KANUNORE DHE REGULLORE e Federates Panshqipetare VATRA (Constitution and By-Laws of the Pan-Albanian Federation Vatra)

QELLIMET E FEDERATES:

Kjo Federatë u themelua dhe u vëndos për këto qëllime dhe me këtë program:

Nyjë 1. Të ritë në mes të Shqipëtarëye t’ Amerikës, dhe me anë të tyre në mes të Shqipëtarëve të Shqipërisë, shpiritën e ndihmës në mes të tyre edhe të dashurisë për kombësin’ e tyre me anë konferencash popullore dhe botimesh.

Nyjë 2. Të ritë në mes të tyre nderimin dhe dashurinë për kanunet dhe institutat e Shteteve të Bashkuara, edhe të forcojë marëveshjet e miqësisë në mes të qytetarëve amerikanë dhe të Shqipëtarëve.

Nyjë 3. Të përkrahë mësimin e gjuhëve inglishte dhe shqipe dhe të përhapë në mes të Shqipëtarëve t’ Amerikës stërvitjen dhe doktrinat morale.

Nyjë 4. Të ndihë moralisht për përmirësimin e anëtarëve të Federatës edhe të mprojë sa të mundë immigrantët dhe punëtorët shqipëtarë.

Fryma e Federatës.

Nyjë 5. Vatra nukë duhet të meret me politikë.

Anëtarët

Nyjë 6. Chdo Shqipëtar prej soji, që ron në Shtetet e Bashkuara, që është tetëmbëdhje vjetsh e lart, që ka sjellje të mirë, dhe që është normal nga mëndja, munt të këkojë të bëhet anëtar i Vatrës.

Nyjë 7. Një njeri që beson në përmbysien e Guvernës Amerikane me mjete revolucionare ose kriminale, ose të pakanunëshme në çdo mënyrë që në qoftë, nuk pranohet si anëtar i Vatrës; dhe në qoftë se ka qënë pranuar nga lajthimi ose nga mosdija e një zyrtari, emeri i tij do të shuhet nga lista e anëtarëve.

Nyjë 8. Një njeri që ka marëdhënie me revolu cionarë, që i përkrah këta me para ose me artikuj ose me konferenca ose me çdo mënyrë tjatër, nuk pranohet si anëtar i Vatrës edhe sikur vetë të jetë njeri i ndershëm e i urtë dhe faji i tij të jetë vetëm një faj moskuptimi. Në qoftë se një njeri i këtillë u pranua më parë si anëtar i Vatrës, do të shuhet nga lista e anëtarëve.

Nyjë 9. Një njeri, sado i ndershëm të jetë, në qoftë se ka zakon të kundërshtojë kurdoherë të grindet, të shajë zyrtarët e Federatës, dhe me sielljen dhe fjalët e tij te ftohë e të largojë njerëzit Vatra dhe t’a kllasë shoqërinë ne harxhe duke shumëzuar e duke zgjatur mbledhjet, një njeri i këtillë nuk pranohet si anëtar; ose në qoftë se u pranua, do të shuhet nga lista e anetarëve.

T’Ardhurat

Nyjë 10. T’ ardhurat e Vatrës janë: a) Nga këstet e përmotëshme, numëri dhe suma e kësteve duke u-caktuar çdo mot nga Kuvëndi i Vatrës; ahere kur Kuvëndi nuk i ka caktuar, vazhdohet sistemi i motit që dolli. b) Nga botime (libra dhe gazeta) të Vatrës. c) Nga dhurata vullnetare prej anëtarësh ose miqsh te jashtëm të Vatrës.

Zyrtarët

Nyjë 11. Zyrtarët e Vatrës janë: Një Kryetar, një Sekretar, një Arkëtar, edhe katër Kontrollorë. Këta zyrtarë të bashkuar formojnë një Komision të Qëndrës, dhe zgjidhen për një mot nga Kuvëndi i Vatrës, kuvënt i cili është një mbledhje e përmotëshme e mbajtur nga Delegatët e Degëve të Vatrës.

Detyrat dhe të Drejtat e Komissionit

Nyjë 12. Komisioni organizon Degët, i pranon në Fededatë, ose i shuan nga lista e Federates në qoftë se nuk i binden Kanunores dhe Regullores të Vatrës ose porosive të Kuvëndit ose vendimeve të Komisionit.

Nyjë 13. Komisioni emëron dhe pushon nga puna axhentë, konferencierë, dhe të tjerë përfaqesonjës a delegatë të Vatrës, sipas nevojes me rogë ose pa rogë.

Nyjë 14. Komisioni kqyr hesapet e Federatës çdo katër muaj, dhe me anë të Kryetarit e t’Arkëtarit boton në “Bulletin” zyrtar të Federatës të hyrat n’ Arkën qëndrore ta shoqërisë.

Nyjë 15. Komisioni me anë të Kryetarit vë në veprim vendimet të votuara në Kuvënt dhe e përkrah Kryetarin për të mbaruar detyrat e ti në kufi të Kanunores e të Regullores.

Nyjë 16. Komisioni mblidhet të pakën gjashtë herë në mot, në qoftë se Kryetari e gjykon të nevojshme, Komisioni munt të mblidhet dhe më dendur.

Nyjë 17. Thirrjet për mbledhje të Komisionit i bën Kryetari, i cili cakton ditën dhe orën e mbledhjes.

Nyjë 18. Katër Anëtarë të Komisionit, po t’a shohin të nevojshme, munt t’ kërkojnë Kryetarit të therresë një mbledhje ekstraordinare të Komisionit, Kërkimi duhet të bëhet me të shkruar dhe duhet të çfaqë çkoqur arësyet për cilat dëshërohet mbledhja ekstraordinare.

Kryetari i Vatrës

Nyjë 19. Komisionin, dhe përgjithërisht tërë Federatën, e kryeson Kryetari i Vatrës.

Nyjë 20. Kryetarin e zgjeth Kuvëndi i Vatrës, dhe vetëm një Kuvënt i Vatrës munt t’a nxjerë.

Nyjë 21. Kryetari gatit dhe shtron përpara Komisionit çdo punë me rëndësi, veçan për të bërë harxhe dhe për ndodhjen e Degëve.

Nyjë 22. Kryetari në funt të motit, me ndihmën e Komisionit, i jep Kuvëndit hesap për harxhet dhe për veprimet e Komisionit.

Sekretari

Nyjë 23. Sekretari i Qëndrës ësht i dyti zyrtar i Vatrës, zë vëndin e Kryetarit kur ky ësht i larguar mban defteret e Qëndres edhe korrespondencën me Degët dhe me anëtarët e me personat e jashtme, mban rekordet e mbledhjeve të Komisionit, mban Arshivat, kyçet e zyrave dhe t’ Arkës.

Arkëtari

Nyjë 24. Arkëtari i Vatrës mban fondet e Fed eratës, për të cilat është përgjigjës. Të gjitha sa suma mer duhet t’ i depozitojë q’ atë ditë në Bankën e zakonëshme të shoqërisë, S`ka të drejtë të mbajë përsipër më tepër se një qint dollare.

Nyjë 25. Arkëtari bën pagesat e vëndosura nga Kuvëndi ose nga Komisioni. Chdo pagesë bëhet me çeke të cilat vërtetohen me nënëshkrimin e Kryetarit dhe t’ Arkëtarit bashkë.

Nyjë 26. Arkëtari gatit hesapet e katërmuajshme për Komisionin, dhe hesapet e përmotëshme për Kuvëndin.

Kontrollorët

Nyjë 27. Kontrollorët duhet të ndodhen në çdo mbledhje të Komisionit, veç në qoftë se ndalohen nga sëmundja ose nga nonjë shkak të papritur Kuvëndi.

Kuvëndi

Nyjë 28. Kuvëndi i Vatrës mblidhet një herë në mot dhe përbëhet nga Delegatët e çdo Dege të njohur të regullshme nga Komisioni dhe e cila te ketë numërin e duhur anetarësh.

Nyjë 29. Vëndin dhe kohën e Kuvëndit e cakton Kuvëndi i mëpërparshëm, ose, në qoftë nevojë e shtrënguar, e cakton një votë e kërkuar dhe e dërguar me postë nga Pleqësit’ e Degëve. Ne qoftë se as Kuvëndi shkuar ka caktuar gjësendi as Degët kanë dhënë lejë për një caktim, kuptohet se Kuvëndi do të mbahet në Boston javën e parë të Korrikut.

Nyjë 30. Delegat në Kuvënt s’ munt të pranohet veç se një njeri që ka qëne anetar i regullshëm të paktë dy vjet dhe që ka paguar të gjashtë këstet e fundit.

Nyjë 31. Prova, në është Delegati një anëtar i i regullshëm në të dy vjetet fundit, do t’ kërkohet në Arshivat e Vatrës.

Nyje 32. Një anëtar i regullshëm për me tepër se dy vjet, në qoftë se u largua nga Amerika, fiton të drejtat e një anëtari të vjetër posa paguan dhe shkruhet përsëri anëtar që muajin e parë që kthehet n’ Amerikë.

Nyjë 33. Një anëtar i regullshëm i sëmurë ne një spital vazhdon së qëni anëtar i Vatrës pa paguar sa kohë ndodhet në spital, po e humbet anëtarësinë posa del nga spitali në qoftè se s’ paquan që kësti më afërm.

Nyjë 34. Kredencialet e Delegatëve të Kuvëndit i kqyr Kryetari me Kommisionin ne Zyrat e Vatrës para se të hapet Kuvëndi, dhe i vërteton si të regullshme ose të pafuqishme. Delegati, në mos upranoftë, duhet t’ i bindet këtij vendimi të pakën si një masë provizore dhe ka të drejtë t i ankohet Kuvëndit, i cili munt t’ a përmbysë vendimin e Komisionit. Ankimi duhet t’ i bëhet Kuvěndit me të shkruar, dhe Delegati i papranuar munt të thirret nga Kuvëndi që të shtrojë shpjegimet e tij; po s’ munt të hyjë në Kuvënt i paautorizuar, dhe çdo hyrje me pahir nga ana e tij do t’ denohet me të shuarit e tij nga anëtaresia e Vatrës si një turbullonjës dhe shkelës i regullave dhe si një njeri i paqytetëruar.

Nyjë 35. Chairman i hëpërhëshmë Kuvëndit është Kryetari i Vatrës i cili e hap Kuvëndin me një fjalë ku përmbleth veprimet e Federatës. Pastaj, me vota të hapura zgjidhet Chairmani i regullshëm i Kuvëndit, dhe pas këtij Sekretari dhe Reporteri i Kuvëndit.

Nyjë 36. Në Kuvënt mer pjesë dhe Komisioni i Vatrës, i cili s’ ka votë dhe munt te marë pjesë në bisedimet vetëm për të dhënë shpjegime.

Nyjë 37. Kuvëndi shikon hesapet dhe veprimet e motit shkuar, bën hetime, pyet Kryetarin dhe anëtarët e tjerë të Komissionit dhe pastaj voton pëlqimin ose mospëlqimin e hesapeve dhe të veprimeve.

Nyjë 38. Kuvëndi, pasi bën vendime ose ndryshime për motin e arthmë, zgjeth Komisionin e ri, i cili shtron një buxhet për bisedim dhe pëlqim përpara Kuvëndit.

Degët

Nyjë 39. Vatra përbëhet nga Degë të ndryshme të cilat nukë quhen pjesëtare të Federatës në qoftë se nuk i ka njohur ose nuk i njeh më Komisioni.

Nyjë 40. Degët duhet të jenë plotërisht të bindura te Komisioni. Kanë të drejtë të kundërshtojnë Komisionin përpara Kuvëndit me anë të Delegatit tyre dhe me asnjë mënyrë tjatër.

Nyjė 41. Një Degë përbëhet prej një kryetari, një sekretari, një nënë-sekretari, një arkëtari dhe tre kontrollorësh.

Nyjë 42. Cdo Degë, posa njihet nga Komisioni i Vatrës, mer një vulë, dy deftere (njërin për rekordet, tjatrin për listën e anëtarëve), dhe forma dëftesash. Duhet kuptuar mirë që këto plaçka, të cilat Dega i mer pa paguar, janë malli i Federatës, dhe duhet t i kthehen pa bisedim Komisionit të Vatrës kur Komisioni i kërkon prapë qoftë sepse e nxori Degën nga Federata, qoftë sepse dëshron t’ i inspektojë. Dega pastaj munt t’ i qahet Kuvëndit dhe t’i marë prapë të drejtat e saja në qoftë se i janë shkelur nga Komisioni. Po për të kthyerit e mallit të Federatës s’ munt të ketë bisedim.

Nyjë 43. Degët mbajnë dy mbledhje në mot, njërën për të parë hesapet e për të zgjedhur pleqësinë, tjatrën për të zgjedhur një Delegat në Kuvënt. Mbledhje të tjera munt të bëhen në qoftë se pleqësia ose një shumicë antarësh dëshërojnë. Mbledhja duhet të parëlajmërohet te “Dielli” të pakën një javë më parë, dhe ka fuqi që heren e parë sado pakë anëtarë që në qofshin.

Botimet e Vatrës

Nyjë 44. Vatra boton “Diellin,” një gazetë qëllimi i së cilës është t’ u japë anëtarëve lajme dhe ti stërvitë përgjithërisht.

Nyjë 45. Fryma e gazetës do të jetë përparimtare po antirevolucionare.

Nyjë 46. Editori dhe ndihmësit e tij zgjidhen nga Komisioni. Në qoftë nevojë, munt një zyrtar i vatrës të jetë dhe Editori i “Diellit”.

Nyjë 47. Rekllamat për gazetën pranohen si pas kufirit të vëndit, me pagesë të caktuar nga Komisioni. Pëlqimi a refuzimi i rekllamave lihet në doren e Managerit.

Rogët, Pagesat, dhe të Hyrat

Nyjë 48. Cilët zyrtarë, delegatë, konferencierë ose punëtorë të Vatrës do të marin rogë ose çpërblim dhe sa do të jetë roga ose çpërblimi, e voton çdo met Kuvëndi në buxhetin e zakonëshm.

Nyjë 49. Komisioni ka fuqi për të harxhuar suma të vogëla të pavotuara në buxhet, në qoftë se Komisioni vëndos me zëre të përgjithëshme.

Nyjë 50. Chdo pagesë e bërë nga Vatra bëhet me çeke të nënëshkruara nga Kryetari dhe nga Arkëtari.

Nyjë 51. Chdo dëftesë e dhënë nga Vatra për para të mara shënohet nga Sekretari dhe nga Arkëtari.

Marëdhëniet e Qëndrës me Degët

Nyjë 52. Chdo Degë i është bindur Qëndrës gjer në t’ ardhur të Kuvëndit. Një Degë s’ka te drejtë në mes të motit të qortoje ose te frikësojë Kryetarin ose Komisionin me artikuj, mbledhje, rezoluta ose qarkëtore.

Nyjë 53. Chdo Degë munt t` i shtrojë këshilla dhe qarje Komisionit, po s’ ka të drejtë të kërkojë botimin e çdo gjëje që dërgon në Qëndre.

Nyjë 54. Raportet e mbledhjeve të Degëve botohen në organ të Vatrës, po raportet s’ duhet te kenë frymë polemike, as duhet të kenë qëllimin të goditin tërthori vendimet e Kuvendit.

Nyjë 55. Qëndra mban kontaktin me Degët me anë të Bulletinit zyrtar të botuar te “Dielli”, dhe me anë qarkëtoresh.

Regullime të Ndryshme

Nyjë 56. Chdo delegat i regullshëm i derguar në Kuvënt ka 1 votë për 15 gjer 30 anëtarë që përfaqeson; ka dy vota për 41 gjer 70 anëtare që përfaqeson; ka 3 vota për 71 gjer 100 anë tarë që përfaqëson; ka 4 vota për 101 gjer 130 anëtarë që përfaqeson; dhe 1 votë më tepër për çdo 30 anëtarë që 131 e lart.

Nyjë 57. Numëri i anëtarëve për të caktuar votat e Delegatëve zgjidhet duke marë numerin e mesme (the average) te tri kësteve te fundit sipas pagesës që është berë në Arkën e Qëndrës. Për shëmbëll në qoftë se një Degë pati 15 anëtarë në këstin e Qershorit, 25 anëtarë në kestin e Tetorit, dhe 110 anëtarë në këstin e Shkurtit, që bëjnë tërësisht 150 vota në mot, duke ndare numërin 150 me 3 gjejmë 50, dhe pas këtij numëri të mesmë Dega ka aqë vota sa i jep numëri 50.

Nyjë 58. Anëtarët e Vatrës mbajnë kopsën të caktuar që në fillim të shoqërisë. Kur s’janë më anëtarë, s’ kanë të drejtë t’ a mbajnë kopsën.

Nyjë 59. Një anëtar që shkel regullat e shoqërisë ose punon kundrë frymës së saj ose me sielljen e tij pakëson rëndësin’ e shoqërisë, Dega e tij e shuan nga anëtarësia pasi i kërkon shpjegime në një mbledhje të Degës. Anëtari munt të qahet te Komisioni, dhe vëndimi i Komisionit do të jet’ i funtmë.

Nyjë 60. Një anëtar i padëshëruarshëm për arësyet të nëmëruara n’ artikull 59, munt të shuhet nga Komisioni i Federatës në qoftë se Dega ka vonuar të bëjë detyrën e saj ose s’ ka patur miaft informata për të shkakëtuar të nxjerët e anëtarit jashtë shoqërisë. Ky vendim i komunikohet Degës nga Qëndra me anë të Organit të Vatrës ose me letrë. Anëtari ka të drejtë, me anë të një Delegati, të qahet në Kuvënt për masën e Komisionit.

Nyjë 61. Komissioni ka të drejtë të pakufizuar të shuaj çdo Degë gë shkel një ose më teper nyja të Kanunores e të Regullores Dega e shuar riorganizohet nga Qëndra ně qoft’ e mundur.

Nyjë 62. Chdo anëtar ësht i shtrenguar të shkruhet në Degën e qytetit ku është vendosur me përjashtimin e caktuar në Nyjat 63 dhe 64.

Nyjë 63. Një njeri që ron në një qytet ku s’ ka Degë, munt të shkruhet anëtar në Degën e të Përndarëve.

Nyjë 64. Zyrtarët dhe punëtorët e Qëndrës munt të shkruhen, në daçin, anëtarë në Degen e të Përndarëve, që të shpëtojnë nga influencat lokale. Kur dalin nga puna, munt të vazhdojnë në daçin, të jenë anëtarë në Degën e të Përndarëve.

Nyjë 65. Dega e të Përndarëve ka për pleqësi Komisionin e Vatrës, dhe ka Arshiva dhe vule si Degët e tjera.

Nyjë 66. Dega e të Përndarëve dërgon si Degët e tjera një Delegat në Kuvënt. Delegati zgjidhet nga Komisioni i Vatrës.

Nyjë 67. Në mbledhjet e Kuvëndit, të Komisionit, e të Degëve, vazhdohen regullat e zakonëshme të mbledhjeve n’ Amerikë, si për zgjedhjen e një Chairmani, për të drejtat Chairmanit të japë e te presë fjalën dhe të përzërë për Ca kohë ose për gjithënje një turbullonjës të mbledhjes, për rëndimin e votës nga ana e shumicës, të tjera. Po në qoftë se një nyjë e Kanunores dhe e Regullores caktojnë nonjë pikë ndryshe, Kanunoria dhe Regulloria kanë fjalën e fundit.

Nyjë 68. Një anëtar që është dënuar për siellje të liga prej Qëndrës ose prej Degës munt të pranohet përsëri si anëtar me dy të tretat e votave, po nukë duhet të ketë të drejtë të hyjë zyrtar i Degës, zyrtar i Qëndrës ose Delegat Kuvëndesh për dy vjet të paktën.

Nyjë 69. Vatra duhet të ketë një defter nderi në të cilin të shënojë emrat e zyrtarëve të Degëve, dhe emrat e gjithë atyreve që i shërbejnë moralisht. Nga kohë në kohë ose në çdo këst të botojë vepërimet e zyrtarëve të çdo Dege, shtimin ose pakësimin e anëtarëve, dhe shkakun e shtimit ose të pakësimit të anë tarëve.

Nyjë 70. Të gjitha raportet e Degëve dhe zëdhëniet duhet t i drejtohen Sekretarit të Qëndrës dhe botimi i tyre të jetë në përgjigjësinë e Sekretarit dhe jo të Editorit.

Nyjë 71. Chdo botim që i përket Degës duhet të botohet me marëveshjen e Sekretarit dhe të editorit.

Nyjë 72. Në qoftë se Sekretari me Editorin nuke e zgjedhin dot botimin e nonjë raporti ose artikulli kjo duhet t’i shtrohet Komisionit, me konditë që kur të bisedohet duhet të mare pjesë dhe Editori.

Nyjë 73. Chdo njeri që pranon të jetë anëtar i Vatrës zotohet t’ i bindet Kanunores dhe Regullores pa nonjë bisedim.

Nyjë 74. Një Delegat munt të përfaqesojë gjer tri Degë, duke bashkuar votat. Po votat e përmbledhura s’duhet të kapërxejnë tri vota.

Nyjë 75. Gratë shqipëtare munt të pranohen anëtare të Vatrës me gjith’ të drejtat që kanë anetarët e tjerë.

Nyjë 76. Studentët vërtetë (“bona fide students”) paguajnë gjysmën e çdo kësti.

Nyjë 77. Chdo ndryshim i bërë në Kanunoren dhe Regulloren prej një Kuvëndi munt të bëhet vetëm me pëlqimin e të dy të tretave të votave të përfaqësuara në Kuvënt.

Nyjë 78. Kjo Kanunore dhe Regullore u votua nga Degët e Vatrës në Vjeshtë të Dytë 1926.

Nyjë 79. Kjo Kanunore dhe Regullore do t’ përkthehet e do të shtypet edhe inglisht, dhe një copë do t’ depozitohet në autoritetet e Shtetit Massachusetts.