s p – Page 4 – Dielli

A PRITEN NDRYSHIME NGA ZGJEDHJET E 3 NENTORIT NE SHBA

November 2, 2026 by s p

Nga Rafael Floqi, SHBA/

Sondazhet amerikane paralajmërojnë një valë demokrate në zgjedhjet e 3 nëntorit. Republikanët rrezikojnë shumicën në Dhomën e Përfaqësuesve, Senati mbetet fushëbetejë e ashpër, ndërsa Teksas mund të prodhojë një nga surprizat më të mëdha politike të dekadave të fundit. A po kthehen zgjedhjet e mes-mandatit në një referendum kundër Donald Trumpit?

A është Amerika përpara një përmbysjeje politike

Një ditë përpara zgjedhjeve të mes-mandatit, Shtetet e Bashkuara ndodhen përballë një prove vendimtare për të ardhmen e presidencës Donald Trump. Më 3 nëntor, amerikanët nuk zgjedhin presidentin, por vendosin se kush do të kontrollojë Kongresin gjatë dy viteve të ardhshme.

Në lojë janë 435 vendet e Dhomës së Përfaqësuesve, 35 vende të Senatit dhe postet e guvernatorëve në 36 shtete.

Por pesha politike e këtyre zgjedhjeve shkon shumë përtej numrave. Ato do të tregojnë nëse amerikanët mbështesin vazhdimin e programit të Trumpit apo kërkojnë një kundërpeshë ndaj pushtetit të tij.

Sondazhet e fundit japin një sinjal të fortë: demokratët hyjnë në zgjedhje me avantazh kombëtar, ndërsa republikanët përballen me pakënaqësinë e votuesve për ekonominë, inflacionin dhe koston e jetesës.

Sondazhet: Demokratët kryesojnë me 7 deri në 12 pikë

Të dhënat e institucioneve amerikane të sondazheve tregojnë një prirje të qartë në favor të demokratëve.

Sipas mesatares së Real ClearPolling, deri më 30 tetor, demokratët kryesonin me 52% kundrejt 43.1% të republikanëve, një avantazh prej 8.9 pikësh përqindjeje.

Sondazhi i NBC News, i realizuar më 28–30 tetor, regjistroi 52% mbështetje për demokratët dhe 45% për republikanët.

Emerson College, në sondazhin e 24–26 tetorit, nxori një diferencë edhe më të madhe: 52% me 42%.

Ndërkohë, modeli statistikor On Point Politics, i përditësuar më 1 nëntor dhe i mbështetur në 364 sondazhe publike, i vendos demokratët në 53.4%, kundrejt 41.4% të republikanëve.

Këto janë shifra të votës së përgjithshme të preferuar për Kongresin, jo rezultate të garantuara në secilën zonë zgjedhore.

Megjithatë, diferenca sugjeron se republikanët mund të përballen me një natë të vështirë elektorale.

Reuters/Ipsos: Vetëm 32% miratojnë punën e Trumpit

Një tjetër tregues shqetësues për Shtëpinë e Bardhë vjen nga sondazhi Reuters/Ipsos, i përfunduar më 26 tetor.

Vetëm 32% e amerikanëve miratojnë mënyrën se si Donald Trump po ushtron detyrën presidenciale.

Në të njëjtin sondazh, demokratët kryesojnë 50% me 41% ndër votuesit e regjistruar, pas përllogaritjes së preferencave të të pavendosurve.

Mes votuesve që konsiderohen më të prirur për të marrë pjesë, avantazhi demokrat është 53% kundrejt 44%.

Edhe më domethënës është fakti se 73% e të anketuarve mendojnë se kostoja e jetesës po shkon në drejtimin e gabuar.

Për republikanët, ky është problemi kryesor: votuesit mund të mos votojnë vetëm mbi bindjet ideologjike, por edhe mbi çmimet, pagat dhe sigurinë ekonomike të familjeve të tyre.

Dhoma e Përfaqësuesve: 95% mundësi për fitore demokrate?

Modeli elektoral FLIPR i Nate Silver dhe Eli McKown-Dawson, i përditësuar më 1 nëntor, vlerëson se demokratët kanë rreth 95% mundësi të rimarrin Dhomën e Përfaqësuesve. Sipas këtij modeli, demokratët parashikohen të fitojnë mesatarisht 25 vende neto. Kjo nuk është një garanci, por një probabilitet statistikor që pasqyron sondazhet dhe kushtet elektorale.

Edhe Cook Political Report ka zhvendosur 19 gara drejt demokratëve në vlerësimin e tij të 23 tetorit. Por republikanët nuk janë pa shpresë. Kufijtë e zonave zgjedhore, përqendrimi gjeografik i votuesve dhe pjesëmarrja mund të kufizojnë përmasat e fitores demokrate.

Reuters vëren se vetëm rreth 40–50 nga 435 garat konsiderohen realisht konkurruese. Kjo do të thotë se një avantazh i madh në votën kombëtare nuk përkthehet domosdoshmërisht në një shumicë po aq të madhe parlamentare.

Teksas: A po shembet bastioni republikan?

Një nga surprizat më të mëdha mund të vijë nga Teksasi. Demokrati James Talarico po sfidon republikanin Ken Paxton në një shtet ku demokratët nuk kanë fituar zgjedhje për poste shtetërore që prej vitit 1994. Sipas mesatares së On Point Politics, më 1 nëntor Talarico kryesonte me 50.4% kundrejt 46.6% të Paxtonit.

Një sondazh i New York Times/Siena, i datës 1 nëntor, e vendoste demokratin në 50% dhe republikanin në 43%.

Ndërsa AtlasIntel, më 31 tetor, regjistroi 52% për Talaricon dhe 46% për Paxtonin.

Megjithatë, një sondazh tjetër, i Quantus Insights, tregonte Paxtonin një pikë përpara. Kjo mospërputhje kujton se gara mbetet e hapur. Një fitore demokrate në Texas do të ishte më shumë se një vend shtesë në Senat: do të përbënte një goditje simbolike ndaj dominimit republikan në Jugun amerikan.

Senati: Beteja më e vështirë për demokratët

Republikanët kontrollojnë aktualisht 53 vende në Senat, kundrejt 45 demokratëve dhe dy senatorëve të pavarur që zakonisht bashkëpunojnë me ta. Për të siguruar shumicën, demokratëve u duhet një fitim neto prej katër vendesh.

Ndryshe nga Dhoma e Përfaqësuesve, ku tendenca kombëtare favorizon dukshëm demokratët, në Senat gjithçka varet nga një numër i kufizuar shtetesh.

Një fitore në Teksas mund të ndihmojë, por nuk do të mjaftonte e vetme. Prandaj, rezultati më 3 nëntor mund të prodhojë një Kongres të ndarë: Dhomën e Përfaqësuesve demokrate dhe Senatin republikan.

Në një skenar të tillë, Trump do të përballej me pengesa legjislative, por do të ruante mbështetje të rëndësishme për konfirmimin e emërimeve presidenciale.

Georgia dhe Minnesota: Garat që mund të hyjnë në histori

Edhe zgjedhjet për guvernatorë mund të sjellin ndryshime të rëndësishme. Në Georgia, demokratja Keisha Lance Bottoms përballet me republikanin Rick Jackson në një garë konkurruese. Në Minnesota, senatorja demokrate Amy Klobuchar sfidon republikanen Lisa DeMuth.

Nëse Bottoms ose DeMuth fiton, ajo do të bëhej gruaja e parë afroamerikane e zgjedhur guvernatore në historinë amerikane.

Por këto zgjedhje nuk kanë vetëm rëndësi simbolike. Guvernatorët ndikojnë drejtpërdrejt në politikat arsimore, shëndetësore, ekonomike dhe në administrimin e zgjedhjeve.

Pse republikanët mund t’i sfidojnë sondazhet?

Pavarësisht avantazhit demokrat, republikanët argumentojnë se sondazhet mund të nënvlerësojnë mbështetësit e Trumpit. Kjo ka ndodhur në disa zgjedhje të mëparshme, kur pjesëmarrja republikane rezultoi më e fortë sesa pritej.

Sondazhi Reuters/Ipsos tregon gjithashtu një diferencë të rëndësishme entuziazmi: 46% e demokratëve shprehen shumë entuziastë për të votuar, kundrejt 30% të republikanëve.

Por entuziazmi i deklaruar nuk është i barabartë me pjesëmarrjen reale.

Në fund, zgjedhjet nuk vendosen nga sondazhet, por nga ata që paraqiten në qendrat e votimit.

Në Michigan: A e dëmton Haley Stevens kandidaturën e Abdul El-Sayed?

Një zhvillim i papritur, vetëm 48 orë përpara zgjedhjeve të 3 nëntorit, ka tronditur Partinë Demokratike në Michigan, një nga shtetet ku zhvillohet një garë vendimtare për Senatin amerikan. Kongresistja demokrate Haley Stevens, e cila humbi ngushtë zgjedhjet paraprake të gushtit përballë Abdul El-Sayed, njoftoi më 1 nëntor se tërhiqte mbështetjen për kandidatin e partisë së saj dhe përkrahte republikanin Mike Rogers. Stevens e justifikoi vendimin me mosmarrëveshjet me El-Sayed, veçanërisht për qëndrimet ndaj Izraelit dhe akuzat për antisemitizëm që kanë shoqëruar debatet rreth fushatës. Vendimi shkaktoi reagime të ashpra nga drejtuesit demokratë. Lideri i demokratëve në Senat, Chuck Schumer, e cilësoi atë një tradhti të papranueshme, ndërsa disa bashkëpunëtorë të Stevens, përfshirë shefin e kabinetit të saj, dhanë dorëheqjen. Përplasja nxjerr në pah ndarjet mes krahut progresist dhe atij të moderuar të demokratëve, pikërisht në një moment kur çdo votë mund të jetë vendimtare për kontrollin e Senatit.

Por a mund ta ndryshojë ky veprim rezultatin e zgjedhjeve në Michigan? Analistët politikë nuk janë të një mendjeje për ndikimin elektoral të Stevens. Mbështetja e saj për Rogers mund të ketë rëndësi për një pjesë të votuesve demokratë të moderuar dhe atyre që ndajnë shqetësimet e saj lidhur me politikën ndaj Izraelit. Megjithatë, reagimi kundër saj ka mobilizuar gjithashtu mbështetësit e El-Sayed. Sipas The Washington Post, fushata e kandidatit demokrat deklaroi se mblodhi 2.4 milionë dollarë brenda së dielës, përmes më shumë se 65 mijë donacioneve, pas njoftimit të Stevens. Kjo tregon një mobilizim financiar, por nuk provon se si do të votojnë zgjedhësit më 3 nëntor. Gara për vendin që lë senatori demokrat Gary Peters është veçanërisht e rëndësishme për përbërjen e ardhshme të Senatit. Në këtë kontekst, drama e Michiganit është bërë edhe një provë e aftësisë së demokratëve për të ruajtur unitetin pas zgjedhjeve paraprake, ndërsa republikanët kërkojnë të përfitojnë nga përçarjet e kundërshtarëve.

Çfarë do të thotë fitorja demokrate për Trumpin?

Nëse demokratët fitojnë Dhomën e Përfaqësuesve, administrata Trump mund të përballet me hetime parlamentare, mbikëqyrje më të ashpër dhe vështirësi në miratimin e ligjeve. Nëse fitojnë edhe Senatin, ndikimi do të shtrihej te emërimet presidenciale dhe gjyqësori federal.

Por presidenti do të vazhdonte mandatin e tij dhe do të ruante kompetencat kushtetuese. Për demokratët, fitorja do të ishte një rikthim politik pas humbjes presidenciale të vitit 2024. Për republikanët, ruajtja e të paktën njërës dhomë do të përbënte një mekanizëm mbrojtës ndaj opozitës.

Presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmëruar se do të përdorë kompetencën presidenciale për të dhënë falje paraprake për anëtarët e administratës dhe aleatët e tij, nëse demokratët marrin kontrollin e Kongresit në zgjedhjet e mesmandatit.

Në një intervistë për podcastin “Pod Force One” të New York Post, Trump u shpreh se dëshiron të mbrojë bashkëpunëtorët e tij nga ndjekjet penale që mund të ndërmerren në rast se demokratët fitojnë shumicën dhe nisin hetime ndaj administratës së tij.

Presidenti amerikan iu referua edhe faljeve që ai u dha të dënuarve dhe të akuzuarve për sulmin ndaj Kapitolit më 6 janar 2021, si dhe vendimeve të ish-presidentit Joe Biden për të falur paraprakisht disa prej bashkëpunëtorëve të tij në ditët e fundit të mandatit.

Deklaratat e Trump vijnë në një kohë kur demokratët synojnë të rimarrin kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve, ndërsa gara për Senatin mbetet e hapur. Një fitore e demokratëve do t’u mundësonte atyre të zhvillonin hetime parlamentare ndaj administratës republikane dhe të ushtronin presion mbi politikat e presidentit.

Senatorja demokrate Elissa Slotkin ka kërkuar që zyrtarët që, sipas saj, kanë kontribuar në veprimet e administratës Trump të mbajnë përgjegjësi. Ndërkohë, ligjvënësi demokrat Jamie Raskin ka paralajmëruar hetime për pretendimet për korrupsion sistemik.

Megjithatë, faljet presidenciale nuk përbëjnë imunitet të përgjithshëm. Kompetenca e presidentit amerikan shtrihet te veprat penale federale, por nuk mund të pengojë ndjekjet penale sipas ligjeve të shteteve, paditë civile apo procedurat e shkarkimit nga detyra.

Përfundim: Amerika voton për kufijtë e pushtetit

Më 3 nëntor, amerikanët nuk vendosin vetëm se kush do të ulet në karriget e Kongresit.

Ata vendosin nëse Donald Trump do të qeverisë me një Kongres mbështetës apo me një opozitë që mund t’i bllokojë pjesë të rëndësishme të programit të tij. Sondazhet paralajmërojnë një valë demokrate, por historia elektorale amerikane kërkon kujdes përpara çdo parashikimi përfundimtar.

Nëse demokratët fitojnë, do të ndryshojë ekuilibri i pushtetit në Uashington. Nëse republikanët mbijetojnë, Trump do të dalë politikisht më i fortë nga një provë që shumë analistë e konsiderojnë jashtëzakonisht të vështirë.

Më 3 nëntor nuk votohet për ta larguar Trumpin nga Shtëpia e Bardhë. Votohet për të vendosur sa pushtet do të ketë ai deri në vitin 2028.

LETËR NGA BURGU FEDERAL

November 1, 2026 by s p

Aleksandër Nilaj – Brooklyn, New York

27 tetor 2026, ora 10:45 PM/

Unë, i juaji Aleksandër Nilaj, që prej datës 13 tetor 2026, ndodhem i burgosur nga autoritetet e emigracionit amerikan (ICE).

Nga data 13 tetor deri në mëngjesin e 20 tetorit kam qëndruar në qendrën e ndalimit Delaney, në New Jersey. Më 20 tetor më transferuan në Metropolitan Detention Center, një burg federal në Brooklyn, New York.

Sot, unë dhe familja ime jemi të copëtuar, të ndarë nga njëri-tjetri dhe po përjetojmë momente tragjike, të mbushura me frikë, dhimbje dhe atë që lirisht mund ta quaj terror psikologjik.

Ashtu siç shumë prej jush e dini, unë dhe bashkëshortja ime jetojmë në Amerikë prej 20 vitesh, duke punuar me ndershmëri, duke respektuar ligjin dhe duke u përpjekur të ndërtojmë një jetë të denjë për familjen tonë.

Zoti na ka bekuar me dy fëmijët tanë të mrekullueshëm, Annabella dhe Daniel, të dy të lindur në tokën e bekuar amerikane.

Rreth 15 vite më parë, themelova organizatën humanitare Albanian American Open Hand Association – Food Pantry.

Gjatë gjithë këtyre viteve kemi pasur fatin dhe bekimin të ndihmojmë mijëra njerëz në nevojë, jo vetëm në New York dhe më gjerë, por edhe në vendlindjen tonë, në trojet shqiptare, në Maqedoninë e Veriut, Mal të Zi dhe Kosovë, si dhe në vende të tjera të botës, përfshirë Nepalin, Republikën Dominikane, Xhamajkën dhe Bosnjë-Hercegovinën.

Kemi ofruar ndihma me ushqime, ujë, veshmbathje, maska dhe dezinfektues gjatë pandemisë COVID-19, karroca për personat me aftësi të kufizuara, si dhe kemi kontribuar në rindërtimin e disa banesave për familje në nevojë.

Të gjitha këto janë bërë të mundura falë njerëzve zemërmirë, të cilët më kanë besuar mua personalisht dhe kanë mbështetur misionin tonë humanitar.

Por sot, nga pas hekurave të këtij burgu federal, dua t’ju përcjell një mesazh që më buron nga thellësia e shpirtit.

Unë, Aleksandër Nilaj, së bashku me gjithë familjen time, ju jemi pafundësisht mirënjohës.

Dëshiroj t’ju falënderoj, një për një, të gjithëve:

Ju që keni nënshkruar peticionet në mbështetjen tonë.

Ju që keni dalë në rrugë dhe jeni bashkuar për të ngritur zërin për ne.

Ju që keni shkruar letra në mbrojtjen tonë.

Ju që jeni lutur dhe vazhdoni të luteni për ne.

Ju që keni derdhur lot, apo keni ndier dhimbje në shpirt për atë që po kalojmë.

Ju që na keni qëndruar pranë në këto ditë jashtëzakonisht të vështira.

Falënderoj nga zemra politikanët, gazetarët, kanalet televizive, përfaqësuesit e mediave, të gjithë ata që kanë shpërndarë historinë tonë në Facebook, Twitter, Instagram dhe nëpërmjet mesazheve personale.

Falënderoj anëtarët e organizatave të ndryshme, klerikët e të gjitha besimeve fetare dhe çdo njeri që, në një mënyrë apo në një tjetër, është bërë pjesë e historisë sonë.

Ju nuk jeni thjesht njerëz që na keni mbështetur. Ju jeni bërë pjesë e jetës sonë, e dhimbjes sonë dhe e shpresës sonë.

Unë, nga ky burg federal, pas këtyre hekurave të ftohtë, nuk kam mundësi të bëj asgjë më shumë sesa t’ju mbaj të gjithëve në lutjet e mia.

Zoti jua shpërbleftë me të mira juve dhe familjeve tuaja!

Gjithmonë i jam lutur Zotit që t’i mbrojë nga çdo e keqe dhe çdo rrezik të gjithë ata mijëra e mijëra njerëz që sot po ngrenë zërin për ne, për të gjithë ne që ndodhemi të pambrojtur dhe që nuk kemi as mundësinë më të vogël për të mbrojtur veten.

Zoti ju bekoftë!

Lutem edhe për ata që na kanë njohur në jetën e përditshme, por që nuk kanë gjetur forcën apo dëshirën për t’u lutur për ne, ndoshta sepse zemrat e tyre janë rënduar nga e keqja.

O Zot, çliroji zemrat e tyre nga çdo e keqe dhe mbushi me mirësi, paqe e dashuri!

Në çdo moment i lutem Zotit që ta mbajë të hapur derën e organizatës sonë, Open Hand Association, ta mbrojë atë, së bashku me të gjithë anëtarët dhe vullnetarët e saj.

Lutem që Zoti t’i mbrojë dhe t’i bekojë të gjithë ata njerëz që na kanë ndihmuar gjatë këtyre 15 viteve të bekuara, qoftë me ushqime, materiale të ndryshme apo donacione financiare.

Zoti ju bekoftë ju dhe familjet tuaja!

Me ndihmën tuaj dhe me bekimin e Zotit, unë besoj se Open Hand Association Food Pantry do ta vazhdojë përjetësisht misionin e saj të bekuar humanitar, për t’u ardhur në ndihmë atyre që kanë më shumë nevojë.

Dua gjithashtu t’u kërkoj ndjesë, nga thellësia e zemrës, të gjithë atyre qindra personave të moshuar, familjeve me fëmijë të vegjël dhe personave me aftësi të kufizuara, të cilët sot presin përpara asaj dere me shpresën se ajo do të hapet përsëri.

E di që shumë prej jush presin ato pak ushqime që mund t’ju lehtësojnë sadopak jetën. Por e di gjithashtu se për shumë prej jush, ajo derë nuk ka qenë vetëm një vend ku merrnit ushqime.

Ajo derë ka qenë një derë shprese, dashurie dhe njerëzillëku.

Ju kërkoj ndjesë që sot nuk kam mundësi të jem fizikisht pranë jush, t’ju shtrëngoj dorën, t’ju përqafoj apo t’ju them një fjalë të mirë, ashtu siç kam bërë gjithmonë.

Por dua ta dini se zemra ime është dhe do të mbetet pranë jush.

Lutjet e mia janë për secilin prej jush, pa asnjë dallim, ashtu siç kanë qenë gjithmonë.

Ndoshta nuk do të më jepet më kurrë mundësia të jem fizikisht pranë jush.

Ndoshta nuk do të mund ta hap më vetë atë derë, për t’ju pritur me buzëqeshje dhe për t’ju shërbyer ashtu siç kam bërë për kaq shumë vite.

Por një gjë jua premtoj:

Me zemër, me lutje dhe me dashuri të pakufishme, unë do të jem gjithmonë pranë secilit prej jush.

Këtë jua premtoj deri në frymëmarrjen time të fundit.

Sot, me sytë e përlotur, me zemrën e lënduar dhe me shpirtin e rënduar nga dhimbja, vazhdoj të lutem për ju.

Lutem që Zoti t’ju bekojë me të gjitha mirësitë e Tij.

Ju dhëntë paqe, dashuri, shëndet, lumturi dhe forcë për të përballuar çdo vështirësi të jetës.

Zoti ju bekoftë të gjithëve!

Me respekt, mirënjohje dhe dashuri të përjetshme,

I juaji,

Aleksandër Nilaj

Metropolitan Detention Center

Brooklyn, New York

27 tetor 2026

Ndërgjegjia etike për gazetarin, si fetari për studiuesin Musliu

November 1, 2026 by s p

Nga Aleksandër Çipa*/

Në jetën e gjatë profesionale gazetari Fahri Musliu ka mbërritur disa herë në disa stacione ku vetveten si reporter e ka bashkëpërngjitur me studiuesin e gazetarisë. Ka sjellë në disa libra të vet, kërkime si studiues i përhershëm dhe ka shkruar si gazetar i pashkëputur nga zelli dhe brendia e vet prej profesionisti. Në këtë cilësi të pabjerur, pamvarësisht se në ckohë e në c’regjim, në c’shoqëri dhe nën cilat kushte ka ushtruar gazetarin, nuk ka ndërprerë asnjë cast refleksionin dhe zellin studimor për teoritë e gazetarisë dhe për sfidat e saj në kohë ndryshimesh drastike. Sidomos në ditë kaq të ndryshme me të shkuarën, sikundër këto që po na sjell librin e ri “ Gazetaria dhe etika në shoqëri”.

Ky libër vjen prej një kolegu që mbart në tekstin e ri, ndërgjegjen si bashkëjetuese me këmbënguljen e hershme fisnike, të një duajeni në gazetari. Eshtë një botim me vlerën e një teksti teorik dhe orientues, i nismuar prej ndërgjegjes profesionale të autorit.

Autori është një teoricion dhe praktikant i racës, që e ka mishëruar përvojën dhe formimin e vet, duke lëvruar në zhanre dhe lloje të realiteteve multimediale. Ka raportuar, ka informuar dhe analizuar në shumëgjuhësi dhe për shoqëri të ndryshme të arealit ballkanik si dhe në mediume të ndryshme ndërkombëtare, .

Kjo lëndë studimore e konceptuar për një arkitekturë antologjike teorike dhe praktike në këtë libër, është bazuar mbi një referencë kritike ndaj realitetit aq të përdhosur etik në mediat bashkëkohore shqiptare.

Eshtë përqëndruar mbi një njohje rigoroze të deformimeve, abuzimit dhe devijimeve deontologjike në skenat mediatike shqiptare.

Struktura e këtij libri mbart aftësinë dhe zotësinë metodologjike të një mentori dhe lektori të afirmuar mbi cështje dhe sfida të gazetarisë së ushtruar dhe asaj të ndryshuar nga brezni të mëparshme, tek gjenerata të sotme gazetarësh.

Botimet e gazetarit, publicistit dhe studiuesit Fahri Musliu sjellin një dimension teorik të munguar në traditën e më shumë se një shekulli ekzistencë në gazetarinë shqiptare. Sikundër edhe ky libër, një seri librash autorialë të Musliut përbëjnë një kontribut të rëndësishëm në bibliografinë tonë mbi etikën, standartet, rolin dhe tipologjitë e medias në shoqëri të tilla si të rajonit tonë. Në këtë aspekt emri i Musliut, për këtë kontribut autorial, pason emrat gati klasikë të teksteve teorike që kanë sjellë me herët mentorët e njohur Ramiz Kelmendi, Hamit Boriçi, apo Artan Fuga etj.

Në vakumin e mbartur nga e shkuara dhe të lënë me aq hapësirë në kohët e tashme, botime të tilla studimore dhe kapituj me rëndësinë e manualeve profesionale, sikundër ky libër i Musliut, janë përpjekje serioze për të sistemuar përvojën praktike të gazetarisë dhe për ta përkthyer atë në reflektim teorik.

Sipërmarrjen e vet prej autori e përcakton dhe e nismon nga përballja me realitetin dhe apoteozën etike të gazetarisë së sotme.

“A mund të ketë etikë të mediave në vendet dhe shoqëritë ku në politikë, ekonomi dhe në veprimtari të tjera, nuk ka as etikë, as moral, as përgjegjësi?…”

Ndërsa gdhend në këtë tekst brengën, prej kësaj krize, Musliu gjen si alpinisti guvën mbajtëse, në shkëmbin e rrëpirtë dhe ngjitjen spartane, maksima si ajo e mentorit të vet Llukaç:“Gazetari është goja e popullit për veshin e sundimtarëve.”

Misioni publik dhe ai angazhues i gazetarisë sipas Musliut, nuk shkëputet asnjë grimë prej primordialitetit informues.

Ky libër është një sintezë e plotë e përgjegjësisë së gazetarit ndaj vërtetësisë dhe interesit qytetar. Pa pasur asnjë ekuivok në raportet me parimet themelore të gazetarisë, Musliu na sjell në këtë libër një punim teorik të plotë orientues, me kulturë dhe nivel shkencor ekstrauniversitar, si dhe një manual që spikat jo thjesht për kulturën profesionale të autorit, por për konceptin determinalist vetiak të lidhjes së përhershme midis praktikës gazetareske dhe reflektimit kritik mbi të.

Musliu sjell argumentet e tij jo vetëm mbi teori, por mbi përvoja konkrete të funksionimit të mediave në shoqëritë post-socialiste, në kontekstin e tranzicionit demokratik dhe në realitetin e kohës multimediale.

Ky botim pasuron shëndetshëm diskutimin e hapur mes gazetarisë si praktikë profesionale dhe asaj si fushë studimi. Për këtë arsye autori ofron edhe një kontribut specifik në mediologjinë shqiptare.

Teksti I strukturuar metodologjikisht shton dijeninë për autoritetin profesional dhe kapacitetin teorizues të autorit. Nuk është thjesht një reflektim teorik, por një udhëzues elegant për përgjegjësinë dhe gravitetin moral brenda kominitetit të gazetarëve.

Stili analitik, pasuria e referencave në bibliografitë rajonale dhe ndërkombëtare dhe adresimi në kazuse të realitetit mediatik shqiptar e më gjerë, e ngrenë këtë tekst në vlershmërinë e një metode të përgjithshme për gazetarët dhe profesionistët në struktura të ndryshme redaksionale.

Autori ka skeduluar përgjegjësitë konkrete të gazetarit në procesin informues dhe raportues.

Ai i sheh standartet si themelësi të rolit të gazetarisë në shoqëri, por si logjist, e shmang absurdin që 200 vite më parë konstatonte Gëte në marrëdhënie me shpërdorimin e lirisë së shtypit.( “Askush nuk e kërkon lirinë e shtypit më shumë se ata që janë të parët që e keqpërdorin atë liri”).

Kapituj të posaçëm të këtij libri kanë vlerën e doracakut unik në kohë të re, sikundër janë 10 elemente të përbashkëta për gazetarinë e mirë.

Autori duke përmendur raste eklatante, nga përditshmëria ndërkombëtare dhe ajo kombëtare shqiptare, na jep mundësinë e një pasurimi jo vetëm teorik si lexues dhe profesionistë, por substancialisht na ndihmon dhe pasuron memorien me raste dhe domethënie deontologjike.

Autori sjell debate të thukëta për koncepte dhe praktika gazetareske, këmbëngul në diskutimet principiale që kanë zhurmuar herët dhe rizhurmojnë kthyeshëm në aulat universitare të teorive të gazetarisë dhe të redaksive prestigjioze.

Mes thënies, kundërthënies, raportimit dhe përballjes etike me joetikën, Musliu pozicionohet pa asnjë ambiguidet teorik dhe interpretues si filistin i përgjegjësisë. Sepse ndërgjegjia e tij nuk ndahet nga etika e përgjegjësisë dhe kujdesi për pasojat e veprimit vetjak. Në emër dhe respekt të kësaj ndërgjegjeje si studiues, Musliu nuk ndahet nga fetaria e ruajtjes së standarteve dhe stoicizmit etik. Eshtë pa asnjë mëdyshje kantian në raport me peshën dhe përgjegjësinë morale që gazetari duhet të përfaqësojë në misionin publik.

Ky libër vjen në kohën e apoteozës etike në hapësirat tona mediatike dhe në epokën me hiperinfrastukturën komunikuese dhe informuese. Në këtë epokë misioni i gazetarisë u sfidua nga alternativat e shumështuara informuese, nga shfaqja e entitetit të ri të qytetarit-gazetar dhe opcioneve IA, të cilat sipas “besnikut klasik” të gazetarisë profesioniste Musliu, nuk përballen dot pa u bazuar në diferencën tonë. Ai këmbëngul në recetën se “Ostrakizmi ynë na ndan!” Entiteti i më të cilësishmëve në komunitetin e gazetarëve profesionistë në botë, e ndan këtë pikëpamje njëjtë si gazetari dhe studiuesi Fahri Musliu.

Sepse ai, sikundër edhe Korny, udhëhiqet prej principit “si të zvogëlohet fushëveprimi i keqpërdorimeve gazetareske dhe mediatike”.

*Kryetar i Unionit të Gazetarëve Shqiptarë

ATDHEU NUK ËSHTË PRONË, PUSHTETI NUK ËSHTË PRIVILEGJ

November 1, 2026 by s p

Prof.dr. Pal Nikolli/

Kur mbaron durimi i popullit dhe lind kërkesa për një demokraci të vërtetë.

Ka një çast në jetën e një shoqërie kur heshtja nuk është më durim, bindja nuk është më pajtim dhe frika nuk është më pengesë për të kërkuar ndryshim. Është çasti kur grumbullimi i padrejtësive e kapërcen kufirin e durimit qytetar dhe pakënaqësia shndërrohet në revoltë. Kur qytetarët ngrihen për të kërkuar ndryshim, kjo nuk ndodh gjithmonë sepse dikush i thërret. Ndonjëherë, ata ngrihen sepse nuk mund të vazhdojnë të jetojnë si më parë.

Shqipëria duket se po përballet me një pikë kritike të marrëdhënieve ndërmjet qytetarëve dhe pushtetit. Pakënaqësia e akumuluar ndër vite po kërkon të shndërrohet në zë, në qëndresë qytetare dhe në kërkesë për ndryshime të thella në mënyrën se si ushtrohet pushteti. Pas dekadash premtimesh, zhgënjimesh, shpresash të parealizuara dhe mundësish të humbura, pyetja nuk është më vetëm se kush duhet ta qeverisë Shqipërinë, por edhe në interes të kujt qeveriset ajo dhe kujt i përket, në të vërtetë, e ardhmja e saj.

Një vend mund të ndërtojë kulla, të hapë rrugë, të mbushë horizontin me vinça dhe të shpallë projekte madhështore, por nuk mund të konsiderohet i zhvilluar nëse qytetarët e tij nuk kanë mundësi të sigurojnë punë të denjë, banesë të përballueshme, arsim cilësor, shërbime shëndetësore të aksesueshme dhe sigurinë se e ardhmja do të jetë më e mirë se e tashmja.

Moderniteti nuk matet vetëm me lartësinë e ndërtesave, por edhe me cilësinë e jetës dhe dinjitetin e njerëzve që jetojnë në to.

Shteti nuk është pronë e pushtetit

Një nga deformimet më serioze të demokracisë është krijimi i perceptimit se shteti dhe institucionet e tij janë vazhdimësi e partive politike që fitojnë zgjedhjet.

Në këtë logjikë, fitorja elektorale nuk shihet si marrje e një mandati të përkohshëm për administrimin e interesit publik, por si e drejtë për të kontrolluar institucionet, për të ndikuar mbi administratën dhe për të orientuar burimet ekonomike të vendit sipas interesave të pushtetit.

Por zgjedhjet nuk i japin askujt pronësinë mbi shtetin.

Qeveria merr mandatin për të qeverisur, jo për të sunduar. Parlamenti është institucioni i përfaqësimit politik të qytetarëve, jo një mekanizëm që duhet të miratojë automatikisht çdo vendim të shumicës. Administrata publike duhet t’u shërbejë qytetarëve dhe jo të shndërrohet në një strukturë shpërblimesh për militantët partiakë. Drejtësia duhet të zbatojë ligjin në mënyrë të pavarur dhe të paanshme, pa u orientuar nga interesat e atyre që ushtrojnë pushtet.

Kur këto parime dobësohen, demokracia mund të vazhdojë të ekzistojë në formë, por humbet një pjesë thelbësore të përmbajtjes së saj.

Përqendrimi i tepruar i pushtetit përbën një rrezik të veçantë për funksionimin demokratik të shtetit. Sa më shumë përqendrohet vendimmarrja, aq më të kufizuara mund të bëhen mundësitë e komuniteteve për të përcaktuar përparësitë e tyre. Sa më e dobët të jetë llogaridhënia, aq më i madh bëhet rreziku që interesi publik të zëvendësohet nga interesat partiake ose private.

Reforma administrative dhe territoriale duhej të sillte shërbime më cilësore, administrim më efikas dhe zhvillim më të balancuar të territorit. Nëse rezultatet konkrete tregojnë largim të shërbimeve nga komunitetet, dobësim të përfaqësimit vendor ose varësi të tepruar nga vendimmarrja qendrore, atëherë modeli duhet të vlerësohet dhe, kur është e nevojshme, të rishikohet.

Decentralizimi nuk është thjesht ndarja e territorit në njësi administrative. Ai nënkupton aftësinë reale të komuniteteve për të marrë vendime për çështjet që u përkasin, brenda kufijve të ligjit dhe duke mbajtur përgjegjësi për administrimin e burimeve të tyre.

Sovraniteti popullor nuk mund të reduktohet në një votë çdo katër vjet. Ai duhet të shprehet edhe në jetën e përditshme të qytetarëve.

Foto: politiko.al

Drama intime e një nëne, dilemat e një shoqërie

November 1, 2026 by s p

Julika Prifti/

“NËNA” – dramë e shkrimtarit të njohur shqiptar Ruzhdi Pulaha po shfaqet në teatrin Metropol në Tiranë. Dramaturgu i suksesshëm i më shumë se katër dekadave po tërheq publikun me historinë e saj njerëzore dhe konfliktin dramatik të peshës së heshtjes dhe të vërtetës. Një histori dashurie që përfundon krejt ndryshe nga sa parashikohej. Besa, një vajzë e re, e bukur mbetet shtatzënë. Por dashuria e madhe e djaloshit simpatik, që, deri atëherë ishte dukur e sinqertë, romantike, e pashkushtëzuar, merr një kthesë të papritur. Ai i kërkon asaj ta abortojë fëmijën sepse lidhja e tyre nuk mund të vazhdojë. Ata vijnë nga botë të ndryshme. Ai është djalë i një familje që jeton në “Bllok”, me status të privilegjuar, dhe e lidhur ngushtë me pushtetin komunist, ndërsa Besa është vajza e një inxhinieri, që ka vdekur në burg, i dënuar për agjitacion e propagandë.

Djali, simpatik e tërheqës, diti të përdorte gjithë “mjeshtërinë” e tij për të fituar zemrën e saj. Por dashuria e tij avullohet sa merr vesh gjendjen e re. Ai nuk do e nuk pranon të marrë përsipër përgjegjësinë, e as pasojat e kësaj marrëdhënie që e kishte kërkuar me shumë këmbëngulje prej një viti. Përkundrazi ai e shantazhon dhe e kërcënon Besën, këtë herë për të arritur një qëllim tjetër, abortin e fëmijës. Besa nuk pranon. Ajo vendos ta sjellë në jetë fëmijën e saj. Për këtë gjen ndihmë tek nëndrejtoresha e ndërmarrjes, që e lejon të largohet nga kryeqyteti për disa muaj “për të mësuar një teknikë të re” në një qytet tjetër.

Në shtëpinë e kushërirës, Besa lind djalin e saj, por është e shtrënguar ta çojë në Shtëpinë e Fëmijës që të mund të adoptohet nga prindër të tjerë. Besa, si nënë e re, i kërkon drejtoreshës së institucionit të takojë nënën që do rrisë fëmijën e saj. Kjo është një nga pjesët më të ndjera e të bukura të shfaqjes, kur dy nëna flasin nga shpirti i tyre. Aty kupton se në atë shoqëri shqiptare ka ende njerëz humanë. Takimi, që përcjell emocione të forta rreth amësisë dhe dashurisë për një fëmijë, është një nga skenat më prekëse të dramës, momenti kur përkushtimi i pakufishëm për të përplaset me dhimbjen e sakrificës për t’ia besuar rritjen dikujt tjetër.

Një dramë e shkruar për një kohë tjetër, por që i flet së sotmes. Ngjarja e dramës i takojnë një periudhës së komunizmit në Shqipëri, kur prejardhja familjare dhe përkatësia shoqërore vendosnin jo rrallë fatet e njerëzve. Megjithatë vepra nuk mbetet e kufizuar në kohë.

Përtej rrethanave historike, ajo prek një problem që është i pranishëm edhe në ditët tona: hendeku mes atyre që kanë pasuri dhe atyre që nuk kanë, mes atyre që kanë pushtet e atyre që janë të pambrojtur para tij, kohët ndryshojnë, format e privilegjit po ashtu, por marrëdhëniet e pushtetin, paragjykimet dhe padrejtësitë shoqërore vazhdojnë të jenë të pranishme.

Drama e Pulahës edhe pse e shkruar për një kohë tjetër nuk e humb aktualitetin. Historia e Besës na fton te shohim se sa shume mund të ndikojë pabarazia dhe privilegjet në jetën e fatin e individit. Autori nuk na paraqet thjesht një dramë dashurie të dështuar, por një përplasje mes dy botëve, të privilegjit dhe përjashtimit, mes interesit vetjak dhe përgjegjësisë njerëzore.

Puna regjisoriale e Milto Kutalit me asistentet Klodian Çelmeta dhe Enes Ajazi e pasuron intensitetin e dramës duke ndihmuar spektatorin të ndiejë jo vetëm ngjarjet, por edhe botën e brendshme te personazheve. Regjia ka ndërtuar një rrjedhë skenike të harmonizuar, duke ndërthurur veprimet që zhvillohen para syve të spektatorit me digresionet dhe kalimet në situata të tjera pa krijuar ndërprerje apo shkëputje në rrjedhën e dramës. Mizanskenat duken të thjeshta, por i shërbejnë me finesë dramës. Tërësia artistike arrihet në sajë të skenografisë nga Beqo Nanaj, koreografia nga Renard Ahmeti, muzika nga Jurgen Muharremi, dhe kostumografia nga Frenci Gjerasi.

Trupa e aktorëve në role si të bëra për ta manifestojnë talentin dhe fuqinë e tyre artistike. Aktoret e afirmuara Marjeta Ljarja, Yllka Mujo, Klea Konomi, Elia Zaharia mishërojnë bindshëm personazhet duke u dhënë atyre individualitet, vërtetësi dhe ngarkesë emocionale. Aktorët më të rinj, me talent dhe aftësi shprehëse të spikatura, qëndrojnë natyrshëm përkrah aktoreve të konfirmuara. Xhino Musollari, Roerd Toçe, Joana Omeraj krijojnë një ansambël plot gjallëri, ku secili i jep personazhit të vet një individualitet dhe vërtetësi të veçantë.

Është kënaqësi të shohësh se si aktorët e brezave të ndryshëm arrijnë të krijojnë një tërësi skenike, në ndërtimin e atmosferës dhe të përçimit të veprës tek publiku që përlotej ndërsa ndiqte rrjedhjen e dramës, e cila fal një komunikim të drejtpërdrejtë e të fuqishëm njerëzor. Kur arti skenik bashkon dy breza të së njëjtës familje, Yllka Mujo me vajzën e saj, Elia Zaharia, dhe kur përvoja e një aktoreje te konfirmuar e të mirënjohur takohet me energjitë dhe talentin e një aktoreje më të re, nuk është thjesht një rastësi familjare, por një vazhdimësi e bukur artistike e teatrit si art që jeton përmes njerëzve dhe brezave që ia përcjellin atë njeri-tjetrit.

EMOCION PËRTEJ SKENËS Takimi me autorin e dramës, Ruzhdi Pulaha, pas shfaqjes, më çoi pas në kohë, te shfaqja e dramës tjetër, “Mësuesi i Letërsisë” në vitet 80-ta në Tiranë, e më tej tek kujtimet e premierave të dikurshme, kur Ruzhdiu dhe babai im ishin miq e kolegë. Por këtë herë, një kujtim tjetër e bëri takimin edhe më të veçantë. Bashkëshortja e tij, Myzejen Pulaha, më kujtoi se ka redaktuar disa libra të babait në Shtëpinë Botuese Naim Frashëri. Për një çast, teatri dhe arti, miqësitë e shkuara dhe e tashmja u bashkuan në një takim të ngrohtë njerëzor.

“NËNA” është një dramë që të bën të mendosh, të emocionohesh dhe të reflektosh. Një histori që pasi mbaron në skenë, vazhdon të jetojë në mendje dhe në ndjeshmërinë e spektatorit, është art i vërtetë dhe e tillë është kjo dramë.