Historia na ka mësuar se pushtimet zakonisht vijnë me ushtri, tanke, armë dhe flamuj të huaj. Por shekulli XXI po dëshmon një formë tjetër shumë më të sofistikuar dhe shpesh më të rrezikshme: pushtimin pa armë, pushtimin e butë dhe të heshtur. Ky pushtim nuk fillon me bombardime, por me zbrazjen graduale të vendit nga njerëzit e tij. Nuk kërkon kufij të rinj politikë, por kontroll ekonomik, demografik dhe kulturor. Nuk shkatërron qytete, por dobëson shoqërinë nga brenda.

Kur një vend humbet çdo vit mijëra të rinj, profesionistë, studentë dhe familje të reja; kur fshatrat boshatisen dhe qytetet plaken; kur shkollat mbyllen për mungesë nxënësish dhe ekonomia mbështetet gjithnjë e më shumë te remitancat, atëherë kemi të bëjmë me një proces që ngjan me një kolonizim modern.

Kolonizatori i ri nuk ka nevojë të vendosë administratë të huaj. Mjafton që vendi të humbasë kapitalin e tij më të çmuar: njerëzit. Një territor mund të mbetet formalisht sovran, por nëse humbet energjinë njerëzore, potencialin intelektual dhe forcën prodhuese, sovraniteti i tij bëhet gjithnjë e më i brishtë.

Pushtimi i butë shfaqet edhe përmes varësisë ekonomike. Kur ekonomia kombëtare nuk prodhon mjaftueshëm, kur tregjet kontrollohen nga interesa të jashtme, kur vendimmarrja politike kushtëzohet nga faktorë ekonomikë të huaj, atëherë pavarësia politike fillon të humbasë përmbajtjen e saj reale.

Një tjetër dimension është ai kulturor. Popujt nuk zhduken vetëm kur humbasin territorin, por edhe kur humbasin kujtesën, identitetin dhe besimin te vetvetja. Një shoqëri që nuk vlerëson historinë, gjuhën, kulturën dhe elitën e saj intelektuale bëhet më e prekshme ndaj ndikimeve të jashtme.

Shqipëria dhe hapësira shqiptare nuk përballen sot me kërcënimin e një pushtimi klasik. Sfida është më e ndërlikuar: emigrimi masiv, rënia e lindshmërisë, largimi i trurit, dobësimi i institucioneve dhe varësia ekonomike. Këto janë simptomat e një procesi të heshtur që, nëse nuk frenohet, mund të prodhojë pasoja afatgjata më të mëdha se shumë pushtime ushtarake të së kaluarës.

Prandaj mbrojtja e një kombi në kohën moderne nuk realizohet vetëm me ushtri dhe polici. Ajo realizohet me shkolla cilësore, universitete konkurruese, ekonomi prodhuese, drejtësi funksionale dhe institucione që krijojnë shpresë për qytetarët e tyre. Sepse një vend nuk pushtohet vetëm kur hyn armiku. Një vend mund të pushtohet edhe kur qytetarët e tij humbasin arsyen për të qëndruar në të. Dhe ky është pushtimi më i heshtur, më i butë dhe, shpesh, më i vështiri për t’u kuptuar derisa pasojat e tij bëhen të pakthyeshme.

Prof. Dr. Pal Nikolli

Julika Prifti/

Lahuta e Malësisë e At Gjergj Fishtës u bë aq e dashur për toskët siç ishte edhe për gegët megjithëse u ndalua dhe u hoq nga tekstet shkollore në kohën e Enver Hoxhës kur ndërtohej socializmi dhe njeriu i ri. Me të mësuar se Lahuta e Malësisë do të interpretohej në Etno Fest në Kukaj, një fshat 20 km larg Prishtinës, me shoqen e gjimnazit vendosëm të shkonim ta shihnim pa asnjë hezitim. Nuk na trembi as vapa, as rruga e gjatë.

Vepra që e kishim lexuar që në fëmijëri na kishte shoqëruar gjate gjithë jetës dhe na bënte të ndiheshim krenare për Fishtën, ashtu si grekët për Homerin. Tani na dukej sikur do të takonim një mik të vjetër sepse shumë vargje të poemës na ishin skalitur në kujtese nga recitimet e gjyshërve e prindërve tanë. Shumë shoferë taksish nuk e dinin ku binte Kukaj, po falë GPS nuk patëm shumë vështirësi për të gjetur vendin e Etno Fest .

Perëndimi i bukur i një dielli të madh portokall në qiellin e kaltër, rrezet vezulluese që dukej se përqafonin fushat e kodrat për tu përshëndetur në fund të ditës e bënte ngjitjen gjarpëruese më të këndshme. Nuk ishte rruga e Kërrabës, por gjithë ato kthesa ta kujtonin atë.

Në mjediset e shumta e të ngrohta te Etno Fest ishin hapur ekspozita skulpture, pikture, fotografi, etnografi etj. të gjitha të lidhura me temën “Kujtesa”. Ato të sillnin ndër mend krimet e vuajtjet që edhe sot të rrëqethin. Ashtu si “Lahuta e Malësisë” edhe këtu para syve shpalosej historia e dhimbshme dhe qëndresa e shqiptareve në trojet e tyre.

Pak pas orës 20.00 në amfiteatrin e Kukaj, spektatorët u ftuan të zinin vend. Ai ishte një ndërtim i ri në një stil antik. Në dyshemenë rrethore vërehej një mozaik i bukur me figura të stilizuara, po ku dallohej lehtësisht përkrenarja e Skënderbeut. Shumë shpejt shkallët e amfiteatrit u mbushën plot me të rinj, prindër e fëmijë. Dritat u errësuan e në ekranin e vendosur në fund të skenës doli titulli i këngës së Lahutës që do të hapte shfaqjen dhe disa shënime shpjeguese për të. Ne ishim shumë kurioze se si një aktor i vetëm do sillte në jetë kryeveprën e Fishtës.

Armend Baloku, aktori, regjisori e zgjedhësi i muzikës kishte bërë një punë të mrekullueshme. Përzgjedhja e pjesëve të tij lidheshin natyrshëm me njëra-tjetrën dhe rrëfenin historinë, trimërinë, karakterin dhe fatin e figurave të shquara shqiptare: Çun Mulën, Oso Kukën, Ali Pashe Gucinë, Tringën. Po ashtu edhe ngjarje të rëndësishme në Plavë e Guci apo në Konferencën e Londrës. Aq i fuqishëm ishte interpretimi i Armend Balokut sa të dukej sikur në skenë nuk ishte një aktor i vetëm i veshur thjeshtë në të zeza. Aty të dukej se ishte vetë Fishta që rrëfente ngjarjet. Aty shfaqeshin heronjtë e këngëve, armiqtë, zanat, kafshët, pyjet e malet e vendit dhe e gjithë bota epike e Lahutës. Muzika, dritat, lëvizjet, gjestet po mbi të gjitha zëri kumbues, i fuqishëm e melodioz i Armend Balokut të bënin të harroje se kishe përballë një interpretues të vetëm. Të krijohej përshtypja se shihje një trupë të terë aktorësh. Percepsione të tilla janë tiparet e një aktori të vërtetë që e njeh në thellësi veprën që interpreton, e zbërthen atë me mençuri dhe e sjell përpara publikut me gjithë madhështinë e saj, në mënyrë që edhe ai të përjetojë e ta kuptojë atë.

Kënga e fundit, kushtuar Konferencës së Londrës na mbushi sytë me lot dhe zemrën me shpresë.

“Edhe kshtu, mbas sa mjerimesh/

Mbas sa gjakut e shëmtimit/

E për inat t’Shkhevet t’Ballkanit/

Për gazep t’atij Sulltanit/

Si premtue kishte perëndija:/

Prap zojë m’vedi duel Shqypnija!”

Mbyllja e poemës ngriti në këmbë çdo spektator që duartrokisnin pa pushim me entuziazëm e kënaqësi e nuk e lejonin Armend Balokun të largohej nga skena.

Çfarë natë e mrekullueshme! Çfarë ndjenjë krenarie e besimi të ngjall arti kur interpretohet përsosmërisht.

Urime për këtë realizim të jashtëzakonshëm dhe punë të mbarë në projekte të tjera në çfarëdo fushe që të paraqiten!

Prof.Dr.Ruzhdi Jashari/

Në historinë e popullit shqiptar ekzistojnë figura që nuk maten vetëm me profesionin që ushtruan, me librat që botuan apo me funksionet që mbajtën. Ka njerëz që bëhen pjesë e historisë dhe pavdeksisë.Të këtillët jetën e tyre e ndërtuan mbi barrën e rëndë të përgjegjësisë kombëtare. Fatin e tyre e lidhen me fatin e popullit që i takuan. Në ballë me këta burra qëndroi mohikani i ynë, profesori, publicisti, kronisti, ushtari i lirisë, idealisti dhe luftaraku kundër keqpërdorimit të vlerave univerzale të lirisë sonë kombetare; Ahmet Qeriqi, i cili më tepër se pesë dekada veproi në shërbim të idealit të: lirisë, të vërtetës dhe kujtesës sonë historike i cili ishte pa kompromis kundër aubzuesëve të gjiha pushteteve!

Biografia e tij nuk është historia e thjesht e një intelektuali, por tregim i një njeriu që jetoi në të gjitha etapat më të rëndësishme të rezistencës sonë, që nga veprimtaria ilegale, organizimi i luftës çlirimtare, drejtimi i medias së luftës në Kosovë, deri te dokumentimi monumental e themeltar i historisë së UÇK-së dhe i sakrificës së dëshmorëve. Emri i profesor Ahmet Qeriqit nuk lidhet vetëm me gazetarinë apo letërsinë; ai lidhet me një mision jetësor, në mbrojtjen e së vërtetës historike në kohë kur e vërteta rrezikohej të shuhej bashkë me jetët e njerëzve. Kurë rrezikohej qenia e jonë kombëtare.

Që nga mësimi i shkronjave të para dhe kuvendimi në odat e Krojmirit, në rininë e hershme, ai u formsua në frymën e idealit kombëtar, në kohën kur mendimi për liri konsiderohej krim nga pushteti jugosllav, kur secila këkesë për Republikë e Pavarësi ishte armiqësore. Ky ishte brezi që trashëgoi amanetin e organizatave ilegale shqiptare, amanet i trashëguar edhe nga dajallarët NDSH-ist; Kadri e Salih Rexha të Ribarit, i ngjizur thell në familjen e Ali Qeriqit në Krojmir, ku pas Luftës së Dytë Botërore, rilindi ideja e çlirimit dhe e bashkimit kombëtar.

Kjo frymë e formësoi, njeriun largpamës, të urtë, të vendosur, të ditur, sakrifikues, e vizionar, me mision se si punohet dhe jetohet për atdhe, Ahmet Qeriqin, duke e vendosur doktrinën e rezistencës, nga një zgjidhje politike, në një detyrim moral e luftarak, ndaj historisë së popullit tonë në GADISHULLIN ILIRIK. Ahmeti nuk i takonte njeriut fjalaman të tribunave të zhurmshme e deklaratave të bujshme me retorika boshe. Veprimtaria e tij zhvillohej në heshtje, godiste si presat e rënda në formësimin e jetës kombëtare, aty ku ndërtoheshin lidhjet ilegale, ku organizoheshin njerëzit dhe ku mbillej besimi se, liria nuk vinte si dhuratë, por fitohej me sakrificë, sepse Serbia e njihte vetëm gjuhën e forcës! Në vitet kur shumica e shqiptarëve jetonin nën frikën e përditshme të represionit serb, Ahmet Qeriqi mbante kontakte me veprimtarë të shumtë të Lëvizjes Kombëtare, duke u bërë pjesë e rrjetit që përgatiste terrenin për organizimin e rezistencës së armatosur.

Një lëvizje e këtillë tashmë kishte depërtuar në mes nesh, edhe përmes Forumit te Intelektualëve të Shtimes qysh në fillim të Luftës në vitin 1997!

Përveç angazhimit praktik në mesin e zhillimeve luftarake kundër okupatorit serb, ai vazhdoi të shkruante, të studionte dhe të dokumentonte çdo zhvillim, duke krijuar një kulturë të rrallë të ruajtjes së kujtesës, ku më vonë do të bëhej themeli i veprave të tij monumentale, si Përmendore Jetësore që i dhanë pavdekësinë Ahmet Qeriqit, duke lënë amanetin për brezat pas nesh, se si duhet punuar pa u ndalur, qofshim edhe me shëndet të rrënuar, ashtu siç punoi Ahmeti ynë!

Viti 1997 shënon një kthesë vendimtare në jetën e tij. Përderisa regjimi serb e shtonte terrorin ndaj shqiptarëve, kurë grupet e para të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës po i shpeshtonin aksionet, Ahmet Qeriqi ishte ndër ata, që nuk priste zhvillime nga larg, por u përfshi drejtpërdrejt në organizimin e tyre. Krojmiri, një vend që në hartat e zakonshme mund të dukej si një fshat i zakonshëm u shndërrua në një pikë strategjike të organizimit të luftës. Takimet e afërta i mbante me Sylë Qeriqin, Elez Durmishin, Sheqir Zenelin, Nezir Myrtajn, Jetë Hasanin dhe shumë veprimtarë të tjerë të mesit tonë, nuk ishin thjesht mbledhje mes miqsh; ato ishin gurët e parë të një lufte që do ta ndryshonte përgjithmonë historinë e Kosovës.

Kulmi i këtij angazhimi erdhi me fillimin e luftës së hapur të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Masakra e Prekazit dhe rënia heroike e Komandantit Legjendar Adem Jasharit, shënuan fundin e iluzioneve se liria mund të arrihej pa sakrificë. Dhe, një ditë të caktuar, të hënën e parë, pas 7 marsit `98, pasi i trokiti podit me këmbë në dhomën e tij të punës në Shtime, Arbana (apo Rrezarta nuk më kujtohet sakt se cila ishte), na i solli çajat, dhe doli nga dhoma, Ahmeti ma tha qëndrimin e tij, se kah fundi javës unë i bashkangjitem UÇK, e kam një besim të plot tek Ju, dhe pa hezitim vendimi im ishte pohues, se pas permbylljes së hershme të notave do t`ju bashkangjitem me tëra kapacitet e mija! Për Ahmet Qeriqin, për shumë veprimtarë të brezit të tij, ato ditë nuk ishin vetëm një tronditje kombëtare; ato ishin një thirrje për përgjegjësi më të mëdha.

Krojmiri ishte me fat që e kishte Ahmet Qeriqin, ishte me fat Ushtria Çlirimtare në Krojmir i cili u shndërrua në strumbullar unifikimi për të gjitha moshat, ishte me fat Kosova që në male po ponohej dhe po kalitej praktikisht ideja e lirisë dhe çlirimit tonë. Ishim ne me shumë fat, ku këtë ide e mësim ta përcjellnim në zonat tjera të luftës, për mbështetje e unifikim rreth të shenjtës ushtri çlirimtare e vullnetare për çlirimin e Kosovës sonë të robruar me shekuj! Ndryshe nga shumë të tjerë, ai mori në dorë armën edhe lapsin, fletoren edhe mikrofonin. Ai e kuptonte se lufta zhvillohej në dy fronte: në vijën e zjarrit dhe në vijën e së vërtetës dhe informatës. Një popull që nuk i jep jehonë luftës së vet, rrezikon ta humbasë atë në kujtesën e brezave. Ky dokumentim e trashigimi, do ta çonte drejt krijimit të institucionit më të rëndësishëm mediatik të luftës – Radio Kosovën e Lirë.

Kurë Shtabi i Përgjithshëm i UÇK-së, vendosi për themelimin e Radios Kosova e Lirë në fund të vitit 1998, zgjedhja e Ahmet Qeriqit si përgjegjës i saj nuk ishte rastësi. Kjo detyrë kërkonte aftësi gazetarie, kërkonte guxim, besueshmëri, përvojë organizative dhe përkushtim të pakushtëzuar ndaj çështjes kombëtare. Ai e mori këtë barrë në një kohë kur transmetimi i një lajmi mund të kushtonte me jetën e Tij dhe jetën e shokëve të tij.

Nga 4 janari 1999, në malet e Berishës, filloi zëri i LIRISЁ, që do të bëhej fryma e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Tani jehona e pushkëve të lirisë depëtonte në eter, në të katër anët e Globit. Radio Kosova e Lirë nuk ishte vetëm një medium informimi, ajo ishte zëri i një populli që luftonte për të ekzistuar. Në kohën kur propaganda serbe përpiqej ta mbyste të vërtetën dhe kur shumica e mediave ndërkombëtare nuk kishin mundësi të raportonin nga Kosova, Radio Kosova e Lirë, s`bashku me reporterët e luftës sonë dhe Kossovapesin, mbeti dritarja e vetme ku bota e shihte dhe ndiqte realitetin e luftës. Çdo emision ishte një sfidë, dhe betejë e fiuar ndaj makinerisë propagandistike të regjimit të Millosheviqit.

Për profesor Ahmetin, drejtimi i kësaj radioje nuk ishte privilegj, ishte betim e përgjegjësi. Ai nuk u ndal, as kur bombat e sulmonin selinë, as kur avionët serbë godisnin pozicionet e radios, as kur ekipa transmetuese detyrohej të zhvendosej nga një bunker në tjetrin, për të mbijetuar stafi dhe informacioni.

Në historinë shqiptare të gazetarisë janë të rrallë ata gazetarë që kanë vazhduar transmetimin ndërsa armiku besonte se ishin vrarë. Më 27 mars 1999, pasi bombat serbe goditën zonën ku ndodhej radioja, mediat serbe e kishin shpallur shkatërrimin e saj, Ahmet Qeriqi dhe bashkëpunëtorët e tij dolën sërish në valët e radios po atë pasdite. Ai transmetim dëshmoi se mund të shkatërrohen ndërtesat, por jo misioni i njerëzve të vendosur që besojnë te kauza e tyre jetësore për liri, dejtësi dhe çlirim.

Në historinë e luftërave çlirimtare rrallëherë ndodh që një medium informativ të bëhet njëkohësisht institucion ushtarak, tribunë politike, arkiv historik dhe strehë shpirtërore e një populli. Radio Kosova e Lirë, nën drejtimin e Ahmet Qeriqit, e përmbushi pikërisht këtë mision. Ajo nuk raportonte vetëm për zhvillimet në front; ajo u jepte zemër luftëtarëve në vijat e para, shpresë familjeve të shpërngulura dhe besim qindra, mijëra e miliona shqiptarëve që prisnin me ankth një lajm nga vendlindja. Në valët e saj nuk dëgjohej vetëm kronika e betejave, por rrihte pulsi i një kombi që kishte vendosur të jetonte i lirë. Përmes kësaj Radioje, lëviznin akrepat e orës mbarë KOMBЁTARE të shqiptarisë!

Në asnjë rrethanë, edhe me sakrificën e jetës, Ahmet Qeriqi nuk e lejoi emocionin t`ia zëvendësonte përgjegjësinë profesionale. Ai e dinte se informacioni i pasaktë mund të kishte pasoja për luftën, ndërsa çdo e vërtetë e dokumentuar do të mbetej dëshmi për brezat. Për këtë arsye, puna e tij nuk ishte gazetari e zakonshme; ishte një kronikë e shkruar nën breshërinë e granatave, ku çdo fjali peshohej me përgjegjësi historike.

Radio Kosova e Lirë e ndëretoi një sistem informativ që mbulonte zhvillimet në të gjitha frontet e luftës edhe jasht zonave të kontrollit të UÇK-së. Raportet që vinin nga terreni kalonin përmes kujdesit profesional të Ahmet Qeriqit, i cili e dinte se lufta nuk fitohet vetëm në istikame e beteja frontale, por edhe me informacion e diplomaci lufte. Wesely C. Klark për intervenimin e NATO-s, në Librin e tij “Të bësh Luft Moderne” thot: se “kjo ishte Luftë e Medias e Diplomacisë dhe Teknologjisë”. Ahmeti e dinte se, ne në luftën tonë vullnetare e posedonim (tani) informimin dhe diplomacinë, kurse në vend të teknologjisë luftarake, e kishim moralin dhe vendosmërin që të vdesim për liri e çlirim!

Kontributi i Ahmet Qeriqit nuk përfundon me mbarimin e luftës. Për shumë pjesëmarrës lufte, përfundimi i saj ishte fundi i misionit. Për të, ishte vetëm fillimi i një beteje të re, ndoshta po aq të rëndësishme, apo më të rëndësishme: beteja kundër harresës dhe abuzimeve me vlerat e lirisë. Ai e kuptoi se një komb mund ta fitojë luftën në fushën e betejës, por ta humbasë atë nëse nuk arrin ta ruajë kujtesën e saj. Pikërisht për këtë arsye, ai ia kushtoi dekadat e pasluftës dokumentimit sistematik të historisë së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, duke mbledhur dëshmi, fotografi, intervista e materiale, që përndryshe do të ishin zhdukur përgjithmonë.

Ai e filloi dimensionin tjetër të jashtëzakonshëm, të kronistit të kombit. Shumë autorë kanë shkruar për luftën, por pak prej tyre e kanë jetuar e përjetuar atë, sikurse Ahmet Qeriqi, duke mbajtur shënime në çastet e luftës, kur askush nuk mendonte për librat e së nesërmes.

Ahmet Qeriqi nuk e shkroi historinë duke u mbështetur vetëm në dokumente arkivore; ai ishte dëshmitar i saj. Kjo e spikatë arsyen pse veprat e tij kanë autenticitetin e rrallë. Në veprat e profesor Qeriqit, nuk gjen vetëm analiza apo përshkrime, por aty gjendet frymëmarrja e kohës, ankthi i luftës, zërat e luftëtarëve, pushkët e lirisë, heshtja e dëshmorëve dhe pesha morale e secilit vendim që merrej në ato ditë vendimtare për Kosovë!

Në krijimtarinë e tij publicistike bie në sy një tipar që e dallon nga shumë autorë tjerë: ai nuk shkruan për ta zbukuruar historinë, por për ta dokumentuar atë. Në librat e tij mungon retorika boshe dhe ekzagjerimi e stilizimet abstrakte. Në vend të tyre, aty e gjejmë faktin, dëshminë dhe argumentin, duke u mbështetur gjithmonë mbi të vërtetën historike.

Pra, kjo është arsyeja pse veprat e Ahmet Qeriqit nuk kanë vetëm vlerë letrare; ato kanë edhe vlerë burimore për studiuesit, historianët dhe ata që kërkojnë të kuptojnë çfarë ndodhi në Kosovë gjatë viteve të luftës.

Më domethënëse të këtij misioni, është vepra monumentale “Feniksët e Lirisë”, ku redaksinë e këtij libri e nisi me figurat kyqe të luftës nga të gjitha Zonat duke e pasur në mes nesh edhe ikonën tonë të kombit Adem Demaqin! Ky libër zë vend të veçantë në krijimtarinë e autorit, dhe në historiografinë shqiptare, e cila nuk mund të përkufizohet si një monografi për dëshmorët e tri luftrave çlirimtare, por është një enciklopedi e sakrificës shqiptare, është arkiv i kujtesës kombëtare dhe monument i shkruar, pa gurë e bronz, por me dokumente, dëshmi dhe jetë njerëzish që u flijuan për lirinë e Kosovës. Edhe pa mbështetje adekuate, Ahmeti këtë projekt shumëvllimësh do ta kurorizon me sukses!

“Feniksët e Lirisë” përfaqësojnë monumentin e madh kushtuar dëshmorëve, ndërsa “Masakra e Reçakut – Krim kundër njerëzimit” përfaqëson veprën më të fuqishme dokumentare që trajton një nga plagët më të mëdha të ndërgjegjes njerëzore në fundin e shekullit XX. Masakra e Reçakut nuk ishte vetëm tragjedi shqiptare; ajo u bë referenca që ndryshoi rrjedhën e historisë së Kosovës dhe ndërgjegjësoi botën demokratike për përmasat e krimeve të regjimit serb.

Gjatë shkrimit të librit Masakra Reçakut (2004) dhe ribotimit (2017), si dhe botimit në gjuhën angleze, isha i nderuar s`bashku me luftëtarën Fetnete Ramosaj dhe bashkëutorë tjerë të botimit të parë, ta kemi redaktor Ahmet Qeriqin, i cili me pasion dhe largpamësi, e profesionalizëm i sistemoi materialet, ku nuk u shkrua si kronikë e zakonshme historike, por si një aktakuzë e argumentuar kundër barbarisë shtetërore serbe, me fakte, dokumente, dëshmi, fotografi e deklarata, që e bëjnë këtë vepër një burim të pazëvendësueshëm për studiuesit dhe historianët, ku vlera e librit nuk qëndron vetëm te dokumentimi i krimit. Mënyra e shkrimit dhe redakimit, ndërtohet mbi rrëfimin historik dhe mbi dinjitetin e viktimës. Në çdo faqe ndihet përpjekja e tij dhe bashkëautorëve që viktimat e Reçakut të mos mbeten vetëm emra të një liste mortore, por të rikthehen me ndjesi si njerëz, si familje, ëndrra dhe histori personale.

Pikërisht ky dimension njerëzor e bën librin të tejkalojë kufijtë e publicistikës dhe të marrë karakterin e një dëshmie morale e gjyqësore për njerëzimin. Ahmet Qeriqi nuk shkruan vetëm për atë që ndodhi më 15 janar `99; ai shkruan kundër harresës, kundër amnistisë së të keqes dhe kundër përpjekjeve për ta deformuar të vërtetën historike. Ai për figurat të shumta me peshë historike dhe kombëtare, me mjeshtri te rrallë, u bë autor i shumë filmave dokumentar, në mesin e të cilëve edhe të filmit dokumentar “Saga e Reçakut” Ai nuk ishte autor i shkrimeve për jehonë të çastit. Ai udhëhiqej me bindjen se një ditë, kur dëshmitarët të mos jenë më, librat, recensionet, filmat dokumentar, ..etjer.do të mbeten dëshmitarët e vetëm të së vërtetës. Prandaj, çdo dokument i ruajtur, çdo intervistë e realizuar, çdo biografi që ka përgatitur dhe që ka shkruar, përbën një gur në ndërtimtin e kujtesës sonë kolektive.

Bibliografia e prof, Qeriqit është ndër më të pasurat në publicistikën shqiptare bashkëkohore, ku përfshinë studime historike, monografi, kronika lufte, ese, publicistikë, analiza politike, përkthime e qindra shkrime kushtuar historisë kombëtare. Pavarësisht shumëllojshmërisë tematike, në qendër të gjithë kësaj krijimtarie qëndron një bosht i vetëm – liria e Kosovës dhe dinjiteti i kombit shqiptar. Ky është filli që lidh çdo libër, çdo artikull dhe çdo studim të tij.

Në veprat e Ahmet Qeriqit nuk shkruhen ngjarjet e historië sonë nga distanca, Ai është pjesë organike e saj, Ai shkruan si dëshmitar, si pjesëmarrës dhe si studiues njëkohësisht. Ky kombinim e bën krijimtarinë e tij të veçantë. Në njërën anë është rigoroziteti dokumentar, kurse në anën tjetër ndjeshmëria njerëzore. Ai nuk e sakrifikon faktin për asnjë çmim, por as nuk e zhvesh historinë nga dimensioni i saj njerëzor. Në këtë ekuilibër qëndron madheshtia e shkrimeve të tij.

Në epokën kur informacioni prodhohet me shpejtësi marramendëse dhe harrohet po aq shpejt, Ahmet Qeriqi zgjodhi rrugën më të vështirë të dokumentimin sistematik. Çdo libër i tij është përpjekje për të shpëtuar nga harresa një copëz historie, një emër dëshmori, një betejë, një dokument apo një ngjarje, e cila do të humbiste në mjegullën e kohës; kjo e bën veprën e tij të ketë jo vetëm vlerë letrare, por edhe rëndësi të jashtëzakonshme arkivore e historiografike.

Duke ditur se, Ahmeti nuk e ndërtoi këtë trashëgimi nga qetësia e bibliotekave dhe komoditeti akademik e përkrahja politike e shtetërore, ai e fiton një dimension të jashtëzakonshëm, ku një pjesë e konsiderueshme e veprës së tij lindi në ilegalitet, në burg në kushte lufte, në male, në bunkerë, nën zhurmën e granatimeve, ndëkohë që në rrethanat e instinktit njerzor ishte mbijetesa, e jo shkrimi. Megjithatë, ai vazhdoi të mbante shënime, të ruante dokumente dhe të mendonte për historinë që duhej t’u lihej brezave. Ky është dallimi në mes tij dhe shumë autorëve të tjerë: ai nuk e rindërtoi kujtesën pas luftës; ai e mbrojti kujtesën gjatë vetë luftës dhe e mbarti atë pas lufte!

Përderisa luftëtarët e UÇK-së u sakrifikuan për liri përmes armëve, Ahmet e mbrojti kujtesën e saj me fjalë. Ky mision vazhdoi (deri në ikjen e tij në botën e amshueshme) përmes librave, arkivave dhe punës së pandërprerë në Radio Kosova e Lirë, institucion i një dëshmie autentike të gazetarisë së luftës në historinë moderne shqiptare, mision i cili po vazhdon, me te njejtin ritëm edhe pas shkuarjes në pavdekësi të Ahmet Qeriqit!

Është e vështirë ta përkufizosh Ahmet Qeriqin me një profesion të vetëm. Ai është profesor, publicist, studiues, gazetar, shkrimtar, dhe veprimtar i çështjes kombëtar. Ai ishte një enciklopedi e kujtesës historike. Në kohën kur historia shpesh bëhet objekt interpretimesh politike, ai zgjodhi rrugën më të vështirë – t’i shërbejë faktit, e jo lakmisë e nënshtrimit.

Kjo është arsyeja se pse rrugtimi jetësor dhe vepra sublime e ndëtuar me shembullin personal të sakrificës edhe të familjes, ka rëndësi për edukimin e brezave të sotëm dhe të ardhshëm të kombit tonë. E tërë veprimtaria librare e Ahmet Qeriqit është referencë për historianët, studiuesit brenda hapësirës sonë shqipolëse e ndëkombëtare, ndërsa brezat e rinj do të gjejnë në këto libra, jo vetëm informacion, por edhe përgjigje për pyetjet themelore: si u fitua liria e Kosovës, kush e ruajti kujtesën e saj, dhe sa e si u kundërshtuan keqpërdoruesit e vlerave të lirisë.

Në fund, mund të thuhet se jeta e Prof. Ahmet Qeriqit përbën një rrëfim të rrallë ku mendimi, veprimi dhe krijimtaria ecin në të njëjtën rrugë. Ai nuk shkroi për idealin, por e jetoi atë dhe, nuk jetoi për idealin, por e dokumentoi dhe praktikoi atë, nuk jetoi per t`u pasuruar, por edhe parat e burgut i vendosi ne themelet e kauzes se ndriqimit të rrugës kombetare te TELEVIZIONI DIELLI dhe RADIO KOSOVA E LIRЁ!

Ky unison i rrugtimit jetësorë përmes veprës së shkruar e bën figurën e Ahmet Qeriqit të zë vend të veçantë në historinë bashkëkohore shqiptare. Në kohën kur luftëtarët shkruanin historinë në frontet e luftës, ai e shkruante atë në faqet e ditarëve, në valët e radios, dhe më vonë, në dhjetëra vepra që sot përbëjnë një nga fondet më të pasura dokumentare për Luftën Çlirimtare të Kosovës. Për këtë arsye, emri i Prof. Ahmet Qeriqit nuk i përket vetëm historisë së gazetarisë, publicistikës apo letërsisë. Ai i përket historisë së një kombi, i cili me përkushtim, guxim, dhe veprën e tij, e dëshmoi se liria nuk fitohet vetëm në fushëbetejë; ajo mbijeton vetëm atëherë kur ruhet në kujtesën e brezave pas nesh.

Mendoi dhe veproi për të përgjithshmën, për kombin, për vlerat e për atdheun, duke e zbatuar amanetin e Marin Barletit, Skënderbeut dhe Adem Jasharit “se nëse mendojmë scili për vehte do të vdesim të tërë”. Gjithmonë e dinte se kështu, në vrap pas pesonales e lakmisë, do të vdes kauza e kombit tonë! Në këtë shkrim me kohë të kufizuar mbetemi shumë borgj dhe pa shpalosur shumë shkrime, intervista e skica jetsore me te, me shpresën se në t`ardhmën do të gjenden hapësira për botime tjera orgjinale!

Theksoi, se dëshira e madhe e shumë shokëve të lëvizjes ishte, që për së gjalli të prof. Ahmetit ta organizinim një “orë të madhe të veprimaris së Tij jetësore”, por pas bisedës me te, ai nuk na lejoi, por si Adem Demaqi që sa ishte gjallë nuk na e dha miratimin e ndërtimi të një busti të tij për së gjalli! Kështu që unë dhe kolegu ynë prof. Dr. Sabit Syla, anëtar të Redakësisë së Fjalorit Enciklopedik të Zërave të Luftës së UÇK-së, të AShAK, nuk e morëm miratimin e Ahmetit, që ta radhisnin në zërat e mdhenjë të Luftës së UÇK, me arsytimin se; “ishte në favorin e një ideje të shkrimit të një enciklopedie të veçantë për UÇK-në”. Shprehi mospajtimin, me shkrime, me rastin e themelimit të “Gjykates Speciale asmiterike të Kosovës, që po i gjykon tani prijsitë tanë të luftës së UÇK. Kështu në fillim vitin 2011 e mbështeti idenë tonë dhe të OVL në Shtime, të organizimit të një tryeze shkencore Anti Dik Mart, të mbajtur në Reçak, jo edhe të përfillur nga institucionet. Ahmeti, dhe ne që atëher e dinim se Serbia, po e luante lojën anti Kosovë me shërbimet sekret serbo-ruse, duke e përdorur edhe KE në këtë drejtim!

Çështja e Kosovës e Qamërisë e Maqedonisë Perendimore, e Luginës, e Malësisë së Madhe, mbi të gjitha, ishin, janë dhe do të mbeten çështje gjithëshqiptare, kështu edhe Ahmet Qeriqi në veprën e tij madhore i trajtonte si “Çështje Shqiptare”, ashtu siç vepronin Rilindasit! Mësimet e Sokratit, e Gjordano Brunës, e Adem Demaqit, e De Radës, Hasan Prishtinës e shum e shumë burrave tjerë, u bënë frymzim në rrugëtimin e tij për komb e atdhe! Bëri miliona sakrifica për ne, por, pa asnjë lek për familjen! U kalit në rrugtimin e “udhës së shkronjave”, të “burgjeve sadiste serbo-jugosllae”, të “pushkëve të lirisë” dhe “padrejtesisë së pasluftës të lirisë”!

Njerz të këtill janë të rrallë, me specifika të veqanta dhe dhurata nga universi! Andaj, emëri i Ahmet Qeriqit na nderon si popull, si komb, si komunë, si institucione e si kulturë dhe është i panegocuar i padiskutuar karshi shundit kombëtar, pra është krenaria e kombit tonë, është nderi ynë, është diga e pakapërcyeshme e injorancës dhe rrymave antikombëtare, kahdo që vinë ato!

Ahmeti i Juaj (familje Qeriqi) dhe i Yni (i secilit që ndihet shqiptar), nuk la mbrapa pasuri materiale, por e la një pasuri të pavdekshme të veprimarisë botuese dhe punës patriotike. Mungesa e Tij është varfëria e jonë! Krenohemi që e patëm!

Nderime familjes!

Lavdi e përjetshme veprës dhe jetës së Ahmet Qeriqit!

Prof. Dr. Muhamet Racaj/

Rikthimi i kërcënimeve nga organizata terroriste “Severna Brigada” nuk duhet të shihet si një incident i izoluar apo vetëm si një kërcënim virtual në rrjetet sociale. Përkundrazi, ai paraqet një indikator serioz se strukturat ekstremiste që kanë vepruar në veri të Kosovës nuk janë çmontuar plotësisht dhe se ekziston mundësia që ato të vazhdojnë të funksionojnë, të mbështeten ose të koordinohen nga qendra jashtë territorit të Kosovës, përkatësisht nga Serbia, përmes mekanizmave të luftës hibride. Nga këndvështrimi profesional dhe shkencor i sigurisë, kërcënimi ndaj institucioneve kushtetuese është një kërcënim ndaj vetë rendit kushtetues dhe sovranitetit të Republikës së Kosovës. Kur objekt i kërcënimit bëhen Presidentja, Kryeministri, Kryetari i Kuvendit apo institucionet e tjera shtetërore, atëherë nuk kemi të bëjmë me kërcënime ndaj individëve, por ndaj funksionimit normal të shtetit.

Përvoja e viteve të fundit ka dëshmuar se grupet terroriste dhe paramilitare në veri kanë qenë pjesë e një strategjie më të gjerë të destabilizimit. Ngjarjet në Banjskë, sulmet ndaj Policisë së Kosovës, sulmet ndaj pjesëtarëve të KFOR-it dhe veprimet e organizuara kriminale tregojnë se këto struktura kanë poseduar organizim, financim dhe mbështetje logjistike. Për këtë arsye, çdo kërcënim i ri duhet të trajtohet me seriozitet maksimal dhe jo të nënvlerësohet si propagandë.

Policia e Kosovës, Agjencia Kosovare e Inteligjencës, Prokuroria Speciale dhe institucionet e tjera të sigurisë kanë bërë përparim të dukshëm në goditjen e grupeve kriminale dhe terroriste. Megjithatë, fakti që “Severna Brigada” vazhdon të shfaqet në forma të ndryshme tregon se lufta kundër ekstremizmit nuk ka përfunduar dhe se kërkon monitorim të vazhdueshëm, inteligjencë proaktive dhe bashkëpunim të ngushtë me KFOR-in, EULEX-in dhe partnerët euroatlantikë.

Këto kërcënime ndikojnë drejtpërdrejt në sigurinë e zyrtarëve shtetërorë dhe në klimën politike në vend. Njëkohësisht, ato synojnë të krijojnë pasiguri psikologjike, të ushtrojnë presion mbi vendimmarrjen institucionale dhe të minojnë besimin e qytetarëve në aftësinë e shtetit për të garantuar rendin dhe sigurinë. Pikërisht ky është një nga objektivat kryesore të luftës hibride moderne: krijimi i frikës dhe destabilizimi institucional pa përdorur domosdoshmërisht një konflikt të hapur ushtarak.

Prandaj, siguria e bartësve të funksioneve më të larta shtetërore duhet të mbështetet ekskluzivisht në analiza profesionale të rrezikut dhe në standardet ndërkombëtare të mbrojtjes së personaliteteve. Nuk janë individët ata që vendosin për nivelin e mbrojtjes së tyre, por institucionet kompetente të sigurisë, të cilat duhet të zbatojnë masa statike dhe dinamike, eskortë të specializuar, mjete të blinduara dhe procedura të avancuara operative sa herë që analiza e kërcënimit e kërkon këtë.

Në vlerësimin tim, situata aktuale kërkon një koordinim edhe më të fuqishëm ndërinstitucional. Policia e Kosovës, AKI-ja, Prokuroria Speciale, Ministria e Punëve të Brendshme, Forca e Sigurisë së Kosovës, KFOR-i dhe partnerët ndërkombëtarë duhet të shkëmbejnë informacion në kohë reale, të identifikojnë burimet e financimit dhe komandimit të këtyre grupeve dhe të ndërmarrin masa parandaluese për neutralizimin e çdo rrjeti ekstremist.

Kosova nuk duhet të lejojë që strukturat terroriste të krijojnë perceptimin se janë ende faktor ndikimi. Çdo kërcënim ndaj institucioneve duhet të marrë përgjigje të menjëhershme ligjore, operative dhe diplomatike. Lufta kundër terrorizmit nuk zhvillohet vetëm me arrestime, por edhe me inteligjencë cilësore, bashkëpunim ndërkombëtar dhe vendosmëri politike.

Në përfundim, konsideroj se kërcënimet e fundit ndaj institucioneve të Republikës së Kosovës janë një kujtesë se sfidat e sigurisë në rajon vazhdojnë të jenë reale. Mbrojtja e institucioneve shtetërore nuk është privilegj, por detyrim kushtetues dhe interes strategjik kombëtar. Vetëm institucione të sigurta mund të garantojnë stabilitetin demokratik, sundimin e ligjit dhe funksionimin normal të shtetit.

(Thirrje historike për përgjegjësi kombëtare, bashkim strategjik dhe forcimin e Kosovës, Shqipërisë dhe hapësirës shqiptare në rrugën drejt një të ardhmeje evropiane)

Shkruan: Prof. Dr. Fejzulla BERISHA

Zëri i historisë dhe amaneti i brezave

Historia e një kombi nuk është vetëm kujtimi i së kaluarës; ajo është një thirrje e gjallë që vjen nga thellësia e shekujve dhe na kujton detyrimet që kemi ndaj vetes, ndaj atyre që na paraprinë dhe ndaj brezave që do të vijnë pas nesh. Ajo është zëri i të parëve tanë që na flet përmes sakrificave, vuajtjeve dhe përpjekjeve të pandërprera për liri, identitet dhe dinjitet.

Kombi shqiptar është një nga popujt më të lashtë të Evropës, një komb që gjatë rrjedhës së historisë ka përballuar stuhi të mëdha, pushtime të gjata, padrejtësi të shumta dhe përpjekje të vazhdueshme për dobësimin e qenies së tij kombëtare. Megjithatë, përballë çdo sfide, shqiptari ka ruajtur atë që është më e shenjta: gjuhën, kulturën, kujtesën historike dhe dashurinë për atdheun.

Në çdo periudhë të vështirë të historisë sonë, ka qenë pikërisht ndërgjegjja kombëtare ajo që e ka mbajtur gjallë shpirtin shqiptar. Në kohët kur mungonin liritë politike, kur padrejtësitë rëndonin mbi popullin tonë dhe kur ekzistenca jonë vihej në pikëpyetje, brezat tanë nuk hoqën dorë nga shpresa. Ata ruajtën besimin se një ditë drejtësia do të triumfonte dhe se populli shqiptar do të kishte vendin e tij të merituar mes kombeve të lira.

Sot, kur shikojmë rrugën e gjatë të kaluar, nuk mund të mos ndiejmë një emocion të thellë dhe një respekt të jashtëzakonshëm për të gjithë ata që sakrifikuan për këtë ditë. Pas çdo arritjeje që kemi sot qëndron një histori dhimbjeje, qëndrese dhe sakrifice. Pas çdo flamuri që valëvitet lirshëm qëndrojnë duart e atyre që e mbrojtën atë në ditët më të vështira.

Pavarësia e Kosovës, shteti shqiptar dhe lidhja e shqiptarëve me botën demokratike janë arritje të mëdha historike. Ato nuk erdhën rastësisht, por janë rezultat i një rrugëtimi të gjatë, ku ndërthuren përpjekjet politike, diplomatike, intelektuale dhe sakrificat e njerëzve të zakonshëm që bartën mbi vete peshën e historisë.

Por çdo arritje historike sjell me vete edhe një përgjegjësi të re. Liria nuk është vetëm një dhuratë që merret; ajo është një përgjegjësi që duhet ruajtur çdo ditë. Shteti nuk është vetëm një simbol; ai është një amanet që kërkon përkushtim, drejtësi dhe mençuri. Pavarësia nuk është vetëm një datë historike; ajo është një detyrë e përhershme për ta forcuar dhe zhvilluar vendin.

Sot, Kosova dhe Shqipëria ndodhen përpara një kapitulli të ri historik. Sfida jonë nuk është më vetëm mbijetesa kombëtare, por ndërtimi i shteteve të fuqishme, demokratike dhe të zhvilluara. Kjo kërkon institucione të qëndrueshme, sundim të ligjit, arsim cilësor, ekonomi të fuqishme, diplomaci profesionale dhe një kulturë politike ku interesi publik vendoset mbi interesat e ngushta.

Në këtë rrugëtim, uniteti kombëtar merr një kuptim të veçantë. Ai nuk është thirrje për të zhdukur dallimet apo mendimet e ndryshme, sepse demokracia ndërtohet mbi pluralizëm dhe debat. Por uniteti është aftësia për t’u bashkuar rreth çështjeve themelore: mbrojtjes së shtetit, zhvillimit të shoqërisë, ruajtjes së identitetit dhe garantimit të një të ardhmeje më të mirë për brezat e rinj.

Historia na ka mësuar se përçarjet e brendshme shpesh kanë qenë dobësi që të tjerët kanë tentuar t’i shfrytëzojnë. Prandaj, përgjegjësia jonë sot është të nxjerrim mësime nga e kaluara dhe të ndërtojmë një frymë të re bashkëpunimi, ku dallimet të shndërrohen në pasuri demokratike dhe jo në pengesa për interesin kombëtar.

Në emër të Zotit, në respekt të kujtimit të të gjithë atyre që sakrifikuan për lirinë tonë dhe me përgjegjësi ndaj brezave që do të vijnë, duhet të pyesim veten:

Çfarë po bëjmë sot që Kosova dhe Shqipëria të jenë më të forta nesër?

Kjo pyetje nuk i drejtohet vetëm institucioneve dhe udhëheqësve politikë. Ajo i drejtohet secilit prej nesh: intelektualëve, profesorëve, studentëve, të rinjve, sipërmarrësve, diplomatëve dhe çdo qytetari që e ndien veten pjesë të këtij rrugëtimi historik.

Sepse një komb nuk ndërtohet vetëm nga ata që shkruajnë historinë, por edhe nga ata që me punën e tyre të përditshme e bëjnë atë histori të vlefshme.

Kosova dhe Shqipëria janë jo vetëm trashëgimi e së kaluarës, por edhe amanet i së ardhmes.

Mësimet e historisë dhe detyrimi për unitet kombëtar

Historia e kombit shqiptar është një libër i madh i shkruar me përpjekje, sakrifica dhe qëndresë. Në çdo faqe të saj gjenden gjurmët e një populli që nuk pranoi të zhdukej përballë stuhive të kohës, që nuk lejoi të humbte gjuhën, kulturën dhe identitetin e tij, edhe atëherë kur rrethanat historike ishin jashtëzakonisht të vështira.

Kjo histori nuk është vetëm një pasuri e së kaluarës, por një përgjegjësi e madhe për të tashmen. Ajo na kujton se liria dhe dinjiteti kombëtar nuk janë dhurata të rastësishme, por vlera të fituara me mund, sakrificë dhe qëndresë.

Nga epoka madhështore e Gjergj Kastriotit – Skënderbeut, i cili u bë simbol i qëndresës shqiptare dhe evropiane ndaj pushtimeve, te Lidhja Shqiptare e Prizrenit, e cila shprehu fuqishëm vetëdijen politike dhe kombëtare të shqiptarëve, nga shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë më 1912 deri te rruga e gjatë e Kosovës drejt lirisë dhe shtetësisë, historia jonë dëshmon një ideal të pandryshueshëm: ruajtjen e qenies kombëtare dhe të drejtës për të jetuar të lirë e me dinjitet.

Por historia nuk është vetëm kujtesë e lavdisë. Ajo është edhe mësim. Ajo na tregon se në periudhat kur shqiptarët kanë qenë të bashkuar rreth qëllimeve madhore, kanë arritur të kapërcejnë sfida që dukeshin të pamundura. Ndërsa në momentet kur kanë mbizotëruar ndasitë, mungesa e koordinimit dhe interesat e ngushta, pozita jonë kombëtare është dobësuar.

Ky mësim historik nuk duhet të na mbushë me pesimizëm, por me urtësi. Një popull i mençur nuk jeton vetëm me kujtimet e plagëve të së kaluarës; ai i shndërron ato në forcë për të ndërtuar një të ardhme më të mirë.

Sot, shqiptarët kanë përpara një realitet të ri historik. Republika e Kosovës është një shtet i pavarur dhe Republika e Shqipërisë është pjesë e aleancave të rëndësishme ndërkombëtare. Këto janë arritje të mëdha që duhet të ruhen dhe të zhvillohen me përgjegjësi të lartë shtetërore.

Por shteti nuk forcohet vetëm nga shpallja e pavarësisë. Ai forcohet nga cilësia e institucioneve, nga besimi i qytetarëve, nga drejtësia, nga zhvillimi ekonomik dhe nga aftësia për të mbrojtur interesat legjitime në arenën ndërkombëtare.

Prandaj, detyra e brezit tonë është më e madhe se çdo herë më parë. Brezat e kaluar luftuan për të na sjellë lirinë; brezi ynë duhet të punojë që kjo liri të shndërrohet në mirëqenie, zhvillim dhe stabilitet.

Duhet të kuptojmë se uniteti kombëtar në kohën moderne nuk matet vetëm me emocione, por me aftësinë për të bashkëpunuar, për të ndërtuar politika të mençura dhe për të mbrojtur interesat e përbashkëta përmes institucioneve demokratike.

Uniteti nuk do të thotë që të gjithë të mendojnë njësoj. Një komb i lirë ka mendime të ndryshme, debate dhe alternativa. Por mbi çdo dallim duhet të qëndrojnë vlerat themelore që na bashkojnë: identiteti, liria, shteti, gjuha, kultura dhe e ardhmja e brezave tanë.

Në një botë ku sfidat globale po ndryshojnë me shpejtësi, asnjë shoqëri nuk mund të përparojë përmes përçarjes së brendshme. Forca e një kombi buron nga aftësia për të bashkuar dijen me përgjegjësinë, politikën me interesin publik dhe krenarinë kombëtare me standardet demokratike.

Sot kemi nevojë për një vetëdije të re kombëtare: një vetëdije që nuk shikon vetëm atë që kemi humbur, por edhe atë që mund të ndërtojmë; që nuk mbetet vetëm te dhimbja e së kaluarës, por punon për shpresën e së ardhmes.

Sepse historia na ka treguar se liria fitohet me sakrificë, por ruhet me mençuri. Ajo fitohet në momente të jashtëzakonshme, por mbrohet në jetën e përditshme përmes institucioneve të forta, qytetarëve të përgjegjshëm dhe një shoqërie që nuk harron rrënjët e saj.

Në kujtim të të gjithë atyre që dhanë jetën për këtë tokë dhe në respekt të brezave që bartën peshën e historisë, kemi detyrimin të ecim përpara me një qëllim të përbashkët:

Të ndërtojmë shtete të forta, shoqëri të drejta dhe një të ardhme ku sakrifica e së kaluarës të marrë kuptimin e saj të plotë.

Sepse një komb që ruan kujtesën, kultivon dijen dhe ndërton unitetin, nuk ka vetëm histori për të treguar – ka edhe një të ardhme për të fituar.

Përgjegjësia e institucioneve dhe elitës kombëtare në ndërtimin e shtetit

Një komb nuk dëshmohet vetëm në momentet e betejave historike, por edhe në mënyrën se si ndërton paqen, drejtësinë dhe zhvillimin pas arritjes së lirisë. Fitorja më e madhe e një populli nuk është vetëm çlirimi nga padrejtësia, por aftësia për të krijuar një shtet ku qytetari jeton me siguri, shpresë dhe dinjitet.

Shteti është forma më e lartë e organizimit të vullnetit të një populli. Ai nuk përfaqëson vetëm kufijtë, flamurin dhe institucionet formale, por mishëron sakrificat e brezave, ëndrrat e atyre që luftuan për liri dhe përgjegjësinë e atyre që sot kanë në duart e tyre drejtimin e së ardhmes.

Prandaj, ndërtimi i shtetit nuk është vetëm detyrë e një qeverie apo e një institucioni të veçantë. Ai është një mision kombëtar ku duhet të kontribuojnë të gjithë: udhëheqësit politikë, institucionet e drejtësisë, intelektualët, akademikët, mësuesit, sipërmarrësit, diaspora dhe çdo qytetar që e ndien veten pjesë të këtij vendi.

Çdo funksion publik është një amanet i madh. Ai nuk duhet parë si privilegj personal, por si një përgjegjësi ndaj historisë dhe ndaj brezave që do të vijnë. Një ministër, deputet, diplomat, gjyqtar, prokuror, profesor apo drejtues institucional duhet ta kuptojë se pozita që ushtron nuk i përket vetëm atij, por i është besuar nga qytetarët dhe nga vetë shteti.

Historia e kombeve tregon se shtetet dobësohen jo vetëm nga presionet e jashtme, por edhe nga dobësitë e brendshme. Kur mungon drejtësia, kur cenohen institucionet, kur interesi personal vendoset mbi interesin publik, atëherë dëmtohet besimi i qytetarëve dhe dobësohet themeli i shtetit.

Prandaj, sundimi i ligjit duhet të jetë shtylla kryesore e çdo shoqërie demokratike. Një shtet i fortë është ai ku ligji është i barabartë për të gjithë, ku qytetari ka besim te drejtësia dhe ku korrupsioni, keqpërdorimi i pushtetit dhe padrejtësia nuk gjejnë hapësirë.

Për Kosovën dhe Shqipërinë, forcimi institucional është edhe një përgjegjësi historike. Pas një të kaluare të vështirë, ku shpesh shqiptarët janë përballur me mungesë të drejtash dhe padrejtësi, sot detyra jonë është të ndërtojmë modele shtetërore që respektojnë plotësisht lirinë, demokracinë dhe dinjitetin njerëzor.

Në këtë proces, roli i elitës intelektuale është i pazëvendësueshëm. Një komb nuk mund të ecë përpara pa njerëzit e dijes, pa universitetet, pa shkencën, pa kulturën dhe pa mendimin kritik. Intelektuali nuk duhet të jetë vetëm vëzhgues i kohës së tij, por zë i ndërgjegjes shoqërore dhe udhërrëfyes drejt së ardhmes.

Profesorët, studiuesit, shkrimtarët dhe njerëzit e kulturës kanë një detyrë të veçantë: të ruajnë kujtesën historike, të edukojnë brezat dhe të kontribuojnë në krijimin e një shoqërie ku dija dhe merita vlerësohen mbi interesat e ngushta.

Sepse fuqia e një kombi nuk matet vetëm me numrin e banorëve apo me pasuritë natyrore. Ajo matet me cilësinë e njerëzve të tij, me nivelin e arsimit, me fuqinë e institucioneve dhe me aftësinë për të krijuar një vizion të përbashkët.

Një rëndësi të veçantë ka edhe bashkëpunimi ndërmjet Kosovës dhe Shqipërisë. Ky bashkëpunim duhet të jetë një forcë zhvillimi dhe përparimi në fushat e arsimit, kulturës, ekonomisë, shkencës, sigurisë dhe diplomacisë. Ai duhet të ndërtohet mbi respektin reciprok, mbi interesat e qytetarëve dhe mbi parimet e fqinjësisë së mirë dhe së drejtës ndërkombëtare.

Në këtë rrugë, diaspora shqiptare përbën një pasuri të jashtëzakonshme kombëtare. Për dekada ajo ka ruajtur lidhjen me vendlindjen, ka mbështetur familjet, ka kontribuar në çështjet kombëtare dhe ka dëshmuar sukses në shumë fusha të jetës në vendet ku jeton. Sot, potenciali i saj profesional, ekonomik dhe intelektual duhet të lidhet edhe më fuqishëm me zhvillimin e Kosovës dhe Shqipërisë.

Por mbi të gjitha, duhet të ndërtojmë një kulturë të re të përgjegjësisë. Një kulturë ku pyetja kryesore nuk është vetëm “çfarë përfitoj unë?”, por “çfarë mund të bëj unë për vendin tim?”.

Sepse shteti ndërtohet nga mijëra veprime të vogla të përgjegjshme dhe nga miliona vendime të marra me ndërgjegje.

Në emër të atyre që sakrifikuan për lirinë tonë, duhet ta kuptojmë se ndërtimi i shtetit është vazhdimi i luftës së tyre me mjete të reja: me dije, me ligj, me punë dhe me përgjegjësi.

Ata na lanë amanet lirinë. Detyra jonë është t’u lëmë brezave një shtet të fortë.

Roli i rinisë, diasporës dhe vizioni për të ardhmen kombëtare

Çdo komb e ka një pasuri që është më e madhe se çdo burim tjetër: brezat e rinj. Ata janë vazhdimësia e historisë, bartësit e kujtesës kombëtare dhe ndërtuesit e së ardhmes. Një shoqëri që kujdeset për rininë e saj, kujdeset për vetë ekzistencën dhe zhvillimin e saj.

Sot, brezi i ri shqiptar trashëgon një realitet që brezat para tij e kanë ëndërruar me dekada: mundësinë për të jetuar në liri, për të studiuar, për të krijuar dhe për të ndërtuar të ardhmen pa barrën e padrejtësive që rënduan mbi paraardhësit tanë.

Por liria që iu dha brezit të sotëm nuk duhet të shihet si një përfundim i rrugës. Ajo është fillimi i një misioni të ri. Të rinjtë shqiptarë duhet të jenë forca e dijes, e inovacionit, e profesionalizmit dhe e ndryshimit pozitiv. Ata duhet të jenë brezi që e shndërron sakrificën e së kaluarës në zhvillimin e së ardhmes.

Një komb nuk mund të ndërtohet vetëm duke u mbështetur në kujtesën historike; ai duhet të investojë në shkolla, universitete, shkencë, teknologji dhe krijimtari. Sepse betejat e kohës moderne nuk fitohen vetëm me forcën e zemrës, por edhe me forcën e dijes.

Prandaj, detyra jonë si shoqëri është t’u krijojmë të rinjve mundësi reale: arsim cilësor, vende pune, hapësira për zhvillim profesional dhe një mjedis ku talenti dhe puna vlerësohen mbi lidhjet personale dhe privilegjet.

Një i ri shqiptar nuk duhet të ndihet i detyruar ta kërkojë fatin e tij larg vendit të lindjes. Ai duhet të ketë mundësinë të ndërtojë ëndrrën e tij në Kosovë, në Shqipëri dhe kudo ku jetojnë shqiptarët. Kjo është një nga përgjegjësitë më të mëdha të shtetit dhe të shoqërisë.

Diaspora – ura e fuqishme mes atdheut dhe botës

Historia e shqiptarëve jashtë trojeve tona është një histori sakrifice, pune dhe përkushtimi. Diaspora shqiptare për dekada ka qenë një shtyllë e rëndësishme e mbështetjes ekonomike, kulturore dhe kombëtare.

Shqiptarët në mërgim kanë ruajtur gjuhën, traditat dhe lidhjen shpirtërore me vendin e origjinës. Ata kanë ndihmuar familjet e tyre, kanë kontribuar në zhvillimin e komuniteteve shqiptare dhe kanë luajtur rol të rëndësishëm në ndërgjegjësimin ndërkombëtar për çështjet shqiptare.

Por sot, në epokën e dijes dhe të globalizimit, diaspora duhet të shihet jo vetëm si mbështetje financiare, por si një kapital i madh njerëzor, profesional dhe intelektual.

Brenda diasporës shqiptare gjenden mijëra profesionistë, studiues, profesorë, sipërmarrës dhe ekspertë të fushave të ndryshme. Përvoja dhe njohuritë e tyre duhet të lidhen më fuqishëm me zhvillimin e Kosovës dhe Shqipërisë.

Një shtet që di ta bashkojë potencialin e qytetarëve të vet brenda dhe jashtë vendit, ndërton një urë të fuqishme drejt zhvillimit. Diaspora nuk duhet të jetë vetëm kujtim emocional i atdheut, por partner aktiv në ndërtimin e tij.

Një vizion i ri për shekullin e zhvillimit shqiptar

Shekulli i ri kërkon një qasje të re. Koha e sfidave të mëdha historike nuk duhet të na gjejë të ndarë, por të përgatitur. Ne duhet ta ndërtojmë të ardhmen jo vetëm me krenari për atë që kemi qenë, por me përgjegjësi për atë që duam të bëhemi.

Vizioni ynë duhet të jetë një Kosovë dhe një Shqipëri të zhvilluara, demokratike dhe të respektuara ndërkombëtarisht; vende ku qytetari ka besim te shteti, ku ekonomia ecën përpara, ku arsimi është themel i shoqërisë dhe ku të rinjtë shohin shpresë.

Kjo kërkon një ndryshim të madh në mënyrën e të menduarit. Duhet të kalojmë nga kultura e reagimit te kultura e planifikimit; nga ndarja te bashkëpunimi; nga interesat e ngushta te vizioni afatgjatë kombëtar.

Nuk duhet të harrojmë se bota i respekton kombet që respektojnë veten. Një komb fitoi respekt kur ndërton institucione të forta, kur zhvillon ekonominë, kur investon në dije dhe kur vepron me përgjegjësi në marrëdhëniet ndërkombëtare.

Në këtë rrugë, uniteti kombëtar mbetet një vlerë themelore. Jo një unitet i kohëve të vjetra, por një unitet modern: bashkim rreth dijes, zhvillimit, shtetit të së drejtës dhe interesit të përbashkët.

Sepse e ardhmja nuk u përket atyre që vetëm kujtojnë të kaluarën, por atyre që kanë guximin ta ndërtojnë atë.

Brezi i sotëm shqiptar ka marrë nga historia një amanet të madh. Detyra jonë është që atë amanet ta shndërrojmë në një realitet më të mirë për brezat që do të vijnë.

Uniteti kombëtar, partneritetet ndërkombëtare dhe përgjegjësia për paqen e zhvillimin

Historia e popujve dëshmon se asnjë komb nuk e ndërton të ardhmen vetëm duke u mbështetur në forcën e vet të brendshme. Në një botë të ndërlidhur, ku sfidat politike, ekonomike dhe të sigurisë janë gjithnjë e më komplekse, zhvillimi dhe mbrojtja e interesave kombëtare kërkojnë mençuri, diplomaci të përgjegjshme dhe partneritete të qëndrueshme.

Për shqiptarët, rruga drejt lirisë dhe shtetësisë ka qenë gjithmonë e lidhur edhe me përpjekjen për të fituar mbështetjen e botës demokratike. Në momente të rëndësishme historike, miqësitë dhe aleancat ndërkombëtare kanë luajtur një rol të rëndësishëm në mbështetjen e paqes, sigurisë dhe stabilitetit në hapësirën shqiptare.

Sot, Republika e Kosovës dhe Republika e Shqipërisë kanë përgjegjësinë që këto partneritete t’i kultivojnë me seriozitet, besueshmëri dhe vizion afatgjatë. Marrëdhëniet me aleatët strategjikë duhet të ndërtohen mbi bazën e vlerave të përbashkëta: demokracisë, lirisë, sundimit të ligjit dhe respektimit të të drejtave të njeriut.

Një komb i përgjegjshëm nuk kërkon vetëm mbështetje nga miqtë e tij, por dëshmon se është vetë një partner i besueshëm. Kjo arrihet përmes institucioneve funksionale, diplomacisë profesionale, zhvillimit ekonomik dhe një shoqërie që respekton standardet demokratike.

Prandaj, forcimi i shtetit të Kosovës dhe zhvillimi i mëtejshëm i Shqipërisë nuk janë vetëm çështje të brendshme. Ato janë pjesë e një vizioni më të gjerë për paqen dhe stabilitetin në Evropën Juglindore.

Uniteti si forcë e interesit kombëtar

Në çdo periudhë të historisë, shqiptarët kanë qenë më të fortë kur kanë ditur të bashkohen rreth çështjeve të rëndësishme. Bashkimi nuk ka nënkuptuar gjithmonë të njëjtin mendim, por ka nënkuptuar aftësinë për të vendosur interesin e përgjithshëm mbi ndarjet e përkohshme.

Sot, sfidat tona nuk kërkojnë më vetëm reagime emocionale, por një strategji të qartë kombëtare. Kjo strategji duhet të mbështetet mbi zhvillimin ekonomik, forcimin institucional, ruajtjen e identitetit kulturor, avancimin arsimor dhe një diplomaci aktive.

Dashuria për atdheun nuk duhet të mbetet vetëm një ndjenjë e bukur shpirtërore. Ajo duhet të shfaqet përmes punës, përgjegjësisë dhe përkushtimit për të ndërtuar një shoqëri më të mirë.

Një qytetar që respekton ligjin, një mësues që edukon brezat, një studiues që zhvillon dijen, një sipërmarrës që krijon vende pune dhe një zyrtar që shërben me ndershmëri – të gjithë janë pjesë e ndërtimit kombëtar.

Kombet nuk forcohen vetëm në momentet e mëdha historike. Ato forcohen çdo ditë, përmes miliona veprimeve të ndershme të qytetarëve të tyre.

Përgjegjësia ndaj kujtesës dhe së ardhmes

Një nga detyrimet më të mëdha të një kombi është të ruajë kujtesën e tij historike. Popujt që harrojnë sakrificat e tyre humbin një pjesë të identitetit të tyre. Por kujtesa nuk duhet të jetë vetëm kthim te dhimbja; ajo duhet të jetë burim force për ndërtim.

Ne duhet t’i kujtojmë heronjtë, dëshmorët dhe të gjithë ata që sakrifikuan, jo vetëm me fjalë nderimi, por duke ndërtuar një shoqëri sipas idealeve për të cilat ata luftuan.

Ata ëndërruan një popull të lirë.
Ata sakrifikuan për një shtet me dinjitet.
Ata luftuan që brezat e ardhshëm të jetonin më mirë.

Prandaj, përgjegjësia jonë është të mos e humbim këtë mundësi historike.

Sot kemi detyrë të ndërtojmë një të ardhme ku shqiptari të jetë krenar jo vetëm për historinë e tij, por edhe për institucionet, ekonominë, arsimin dhe standardin e jetës që krijon.

Thirrje për një frymë të re kombëtare

Koha kërkon një frymë të re kombëtare: një frymë që bashkon patriotizmin me qytetërimin, krenarinë me përgjegjësinë dhe identitetin me zhvillimin.

Patriotizmi i shekullit XXI nuk matet vetëm me fjalë, por me aftësinë për të ndërtuar. Ai matet me respektin për shtetin, me mbrojtjen e demokracisë, me përkushtimin ndaj arsimit dhe me punën për mirëqenien e qytetarëve.

Kjo është rruga që duhet të ndjekim: një rrugë ku Kosova dhe Shqipëria ecin përpara me besim, duke ruajtur miqësitë ndërkombëtare, duke forcuar institucionet dhe duke investuar te njeriu.

Sepse në fund të fundit, forca më e madhe e një kombi nuk është vetëm ajo që shihet jashtë, por ajo që ndërtohet brenda shpirtit të tij.

Një komb me kujtesë, me dije dhe me unitet nuk ka frikë nga e ardhmja.

Mesazhi përfundimtar për brezat – Kosova dhe Shqipëria, amaneti i së kaluarës dhe shpresa e së ardhmes

Në fund të këtij reflektimi mbi historinë, sakrificën, unitetin dhe përgjegjësinë kombëtare, mbetet një e vërtetë e madhe që duhet ta mbajmë gjithmonë në zemër: asnjë komb nuk e ndërton të ardhmen pa e njohur thellësinë e rrënjëve të veta.

Kombi shqiptar nuk është vetëm një emër në hartën e Evropës. Ai është kujtesë e gjallë e një populli që ka kaluar nëpër shekuj të vështirë, por që ka ruajtur shpirtin, gjuhën, kulturën dhe identitetin e tij. Është historia e brezave që nuk u dorëzuan, e familjeve që ruajtën traditat, e intelektualëve që mbajtën gjallë dijen dhe e luftëtarëve që sakrifikuan jetën për lirinë.

Sot, kur shohim pas rrugëtimin tonë historik, kemi arsye të jemi krenarë. Por krenaria e vërtetë nuk qëndron vetëm në atë që kemi qenë, por në atë që jemi të aftë të bëhemi.

Sepse historia nuk na ka sjellë deri këtu që ne vetëm të kujtojmë sakrificat e së kaluarës. Ajo na ka sjellë deri këtu që ne të ndërtojmë një të ardhme që i jep kuptim atyre sakrificave.

Prandaj, brezi i sotëm shqiptar ka një mision të madh historik: të ruajë lirinë, të forcojë shtetin dhe të ndërtojë një shoqëri ku çdo qytetar të ndihet i barabartë, i respektuar dhe me shpresë për të ardhmen.

Duhet ta kuptojmë se shteti nuk ndërtohet vetëm nga institucionet, por nga ndërgjegjja e njerëzve që e përbëjnë atë. Një shtet është aq i fortë sa janë të forta vlerat e qytetarëve të tij. Drejtësia, ndershmëria, puna, dija dhe përgjegjësia janë themelet mbi të cilat ndërtohet një komb i qëndrueshëm.

Sot kemi nevojë për një brez që nuk e sheh atdheun vetëm si një simbol emocional, por si një përgjegjësi konkrete. Një brez që e kupton se dashuria për vendin shprehet përmes punës, dijes, profesionalizmit dhe kontributit për shoqërinë.

Në këtë rrugëtim, duhet të ruajmë gjithmonë frymën e bashkëpunimit ndërmjet Kosovës dhe Shqipërisë, duke e zhvilluar atë në të gjitha fushat: në arsim, kulturë, ekonomi, shkencë, siguri dhe diplomaci. Forca jonë qëndron në aftësinë për të ndërtuar ura bashkëpunimi dhe për të krijuar mundësi të reja për qytetarët tanë.

Duhet të kujtojmë gjithashtu se diaspora shqiptare është një pjesë e pandarë e këtij rrugëtimi. Ajo është dëshmi e fuqisë së shqiptarëve kudo në botë dhe një pasuri e madhe për zhvillimin tonë kombëtar.

Por mbi të gjitha, duhet të ruajmë besimin te vetja. Një komb që humbet besimin te vetja humbet energjinë për të përparuar. Ndërsa një komb që beson në vlerat e tij, që respekton historinë dhe punon për të ardhmen, mund të përballojë çdo sfidë.

Në emër të Zotit, në nderim të të gjithë atyre që dhanë jetën për lirinë tonë, në respekt të brezave që vuajtën dhe në përgjegjësi ndaj fëmijëve tanë, le të ndërtojmë një të ardhme ku sakrifica e tyre të mos mbetet vetëm kujtim, por të jetë themel i një shoqërie më të drejtë dhe më të zhvilluar.

Le të mos harrojmë:Liria është amanet.
Shteti është përgjegjësi.
Kombi është dashuri dhe detyrë.

Prandaj, detyra jonë është të ecim përpara me urtësi, unitet dhe besim. Të ndërtojmë një Kosovë dhe një Shqipëri ku historia dhe e ardhmja takohen; ku krenaria kombëtare bashkohet me përgjegjësinë qytetare; ku kujtesa e sakrificave shndërrohet në energji për zhvillim.

Sepse vetëm një komb që di të bashkojë kujtesën me vizionin, dijen me përgjegjësinë dhe lirinë me drejtësinë, mund të sigurojë vendin e tij të merituar në familjen e kombeve të lira.

Kosova dhe Shqipëria nuk janë vetëm trashëgimi e së kaluarës. Ato janë amanet i brezave që luftuan, përgjegjësi e brezit tonë dhe shpresë e brezave që do të vijnë.

Le ta mbajmë këtë amanet me nder. Le ta ndërtojmë këtë të ardhme me punë. Le ta ruajmë këtë liri me mençuri.

PËR UNITET, DINJITET DHE SHTETNDËRTIM – PËR NJË TË ARDHME MË TË FORTË TË KOMBIT SHQIPTAR

Prof. Dr. Fejzulla BERISHA