Nga Arian Galdini/

Bota e re nuk nis kur një flamur zbret dhe një tjetër ngrihet. Nis më heshtur. Nis kur fuqia mëson të mos kalojë më vetëm nga urdhri, por nga varësia. Takimi Trump – Xi në Pekin është një nga ato çaste ku historia nuk flet me bubullimë, por me peshë. Dy presidentë ulen përballë njëri-tjetrit, por në tryezë nuk janë vetëm dy shtete. Janë portat e botës, energjia, minerali, çipi, deti, kredia, tregu, kablli, furnizimi, durimi. Në shekullin që po hyn, fuqia nuk pyet vetëm kush ka ushtrinë më të madhe.

Pyet kush mban portën ku tjetri duhet të kalojë. Amerika mbetet shtylla më e rëndësishme e rendit të lirë. Për shqiptarët, kjo nuk është fjali protokolli. Është përvojë historike. Pa Amerikën dhe pa Perëndimin euroatlantik, liria e Kosovës, siguria e Shqipërisë dhe hapësira politike e shqiptarëve do të kishin qenë shumë më të brishta. Por pikërisht sepse kjo aleancë është jetike, nuk duhet trajtuar si lutje. Duhet trajtuar si përgjegjësi. Asnjë shtëpi nuk mbahet vetëm duke e dashur.

Mbahet duke e ndërtuar. Kina nuk po e fiton botën sepse është bërë më e drejtë, më e lirë apo më e dashur. Ky do të ishte lexim fëmijëror. Pekini nuk kërkon zemrën e botës. Kërkon nevojën e saj. Nuk i duhet të duket si parajsë morale, i mjafton të jetë i domosdoshëm në vendet ku tjetri ka nevojë të kalojë. Kina nuk po fiton himnin. Po fiton nyjet. Dhe në një botë të lodhur, nyja ndonjëherë vlen më shumë se himni.

Hormuzi është porta e energjisë, tokërat e rralla, porta minerale e teknologjisë, Tajvani, porta e besueshmërisë strategjike dhe e çipave. Kablli, porti, kredia, tregu dhe durimi janë bërë pjesë e re e hartës së pushtetit. Dikur perandoritë pushtonin rrugë. Sot fuqitë e mëdha mbajnë hyrjet pa të cilat rrugët ndalen vetë. Kjo nuk e bën Kinën shpëtimtare. E bën të rrezikshme në mënyrën moderne. Rreziku i madh i shekullit tonë nuk është vetëm pushtimi me tanke. Është kapja me varësi. Nuk është vetëm ushtari në kufi. Është minerali në fabrikë, kredia në buxhet, teknologjia në rrjet, porti në hartë, energjia në çmim, platforma në ndërgjegje.

Kur një vend humb portat e veta, qytetari nuk e ndien menjëherë si humbje sovraniteti. E ndjen më vonë, në çmimin e energjisë, në shkollën që nuk përgatit, në rrogën që nuk mban, në kufirin që bëhet ankth, në gjuhën publike që flet për liri ndërsa jeta e përditshme varet nga vendime të marra larg tij. Në këtë pikë, varësia pushon së qenuri term ekonomik. Bëhet fat politik. Amerika ende ka forcën më të madhe për të goditur. Por epoka e re pyet edhe sa gjatë mund të mbahet ritmi pas goditjes. Pyet sa kushton kriza, sa shpejt zbrazet arsenali, sa thellë lëndohet besimi i aleatëve, sa shumë varen fabrikat nga një mineral që nuk e përpunon vetë, sa ngushtë lidhet politika e jashtme me ankthin e tregjeve.

Fuqia nuk është vetëm muskul.

Është frymëmarrje.

Dhe Pekini po luan me frymëmarrje të gjatë.

Europa e sheh rrezikun, por ende e emërton më shpejt sesa e armatos përgjigjen ndaj tij.

Ka ligj, treg dhe kujtesë, por në epokën e portave, kujtesa pa industri dhe morali pa muskul mbeten të pambrojtura.

Perëndimi nuk mund ta mbrojë lirinë vetëm duke e shpallur më të bukur.

Duhet ta bëjë më të aftë.

Në epokën e varësive, sovraniteti nuk është vetëm flamuri që valon mbi shtet.

Është aftësia e shtetit për të mos u ndërprerë kur dikush tjetër mbyll portën.

Këtu nis çështja e kombeve të vogla.

Rendi i ri nuk do t’i ndajë popujt vetëm në të mëdhenj dhe të vegjël.

Do t’i ndajë edhe në ata që mbajnë porta dhe ata që kalojnë nëpër portat e të tjerëve.

Disa do të bëhen korridore.

Disa do të bëhen tregje.

Disa do të bëhen pengje.

Disa, nëse kanë shtet, dije dhe karakter, do të bëhen porta të vetes.

Këtu nis çështja shqiptare.

Një vend bregdetar që nuk di të bëjë portën e vet, bëhet kalim për portat e të tjerëve.

Shqipëria nuk ka vetëm breg.

Ka detyrë detare, energjetike, tregtare, ushtarake dhe qytetëruese.

Deti nuk është pamje.

Është hyrje.

Dhe një komb që nuk e kupton hyrjen e vet, e gjen veten duke kaluar nëpër hyrjet e huaja.

Çdo krizë në Hormuz, çdo tension në Tajvan, çdo vonesë europiane dhe çdo hyrje kineze në Ballkan e prek hapësirën shqiptare më shpejt se sa mendon politika jonë e përditshme.

Ballkani është porta ku vonesa perëndimore bëhet hyrje për të tjerët.

Serbia e di këtë dhe luan me shumë porta. Rusia prish aty ku mundet.

Kina hyn me kredi, rrugë, teknologji dhe durim.

Europa premton, por shpesh vonon.

Amerika mbetet garancia më serioze, por edhe ajo sot jeton në një botë me më shumë fronte se më parë.

Prandaj shqiptarët duhet të rriten strategjikisht.

Nga Tirana në Prishtinë, nga Shkupi shqiptar te Lugina dhe bregu malazez, hapësira shqiptare nuk mund të jetojë më si ndjenjë e shpërndarë.

Ajo duhet të mendojë si arkitekturë, siguri, dije, energji, ekonomi, teknologji, diplomaci, përfaqësim.

Nuk mjafton të kemi zemër të drejtë në anën e duhur të historisë.

Duhet të kemi shtet që nuk thyhet kur historia bëhet e ashpër.

Shqiptarizmi, në këtë shekull, nuk është vetëm kujtesë prejardhjeje.

Është aftësi për të mos u bërë korridor i nevojave të të tjerëve.

Nuk mjafton të jemi me Perëndimin në ndjenjë.

Duhet ta ndërtojmë Perëndimin brenda shtetit tonë, në drejtësi, arsim, ekonomi, siguri, teknologji, disiplinë publike dhe dinjitet qytetar.

Një popull që ka aleatë, por nuk ndërton kapacitet, mbetet i mbrojtur përkohësisht dhe i cenueshëm gjithmonë.

Një komb i vogël nuk bëhet i lirë vetëm sepse ka aleatë të mëdhenj.

Bëhet i lirë kur aleanca mbështetet mbi aftësinë e tij për të qëndruar. Aleanca nuk është strehë për popujt që nuk ndërtojnë. Është forcë për popujt që dinë ta kthejnë orientimin në kapacitet. Në fund, rendi i ri nuk do t’i pyesë kombet e vogla vetëm se kë duan. Do t’i pyesë çfarë dinë të mbajnë.

Sepse popujt e vegjël nuk humbin vetëm kur pushtohen. Në botën që po vjen, disa mund të mbeten në hartë, me flamur, himn dhe kufij, por me portat e jetës në duart e të tjerëve. Kjo është humbja më e qetë. Dhe pikërisht prandaj më e rrezikshmja.

Foto: foxnews.com

Arber Kapllani/

Restoranti Edmond’s Burgers & More i familjes Bregu në Texas renditet mes 100 restoranteve më të mira në Shtetet e Bashkuara.

Përtej suksesit në biznes, sipërmarrësit shqiptarë Aida Lamçe dhe Edmond Bregu njihen edhe për angazhimin e tyre të vazhdueshëm në komunitetin shqiptar në Texas. Ata kontribuojnë vullnetarisht çdo javë në mbarëvajtjen e Shkollës Shqipe në Dallas, si edhe ofrojnë ndihma materiale sipas nevojave të shkollës dhe komunitetit. Në bashkëpunim me drejtoritë lokale arsimore, ata janë gjithashtu pjesë e programeve komunitare ku, në ditë të caktuara, një përqindje e fitimeve ditore të restorantit dhurohet për shkollat lokale amerikane. Së fundmi, ata kanë propozuar që një iniciativë e ngjashme të organizohet më shpesh edhe në mbështetje të Shkollës Shqipe në Dallas.

Lokali i tyre në Plano është kthyer gjithashtu në një pikë të njohur takimi për shumë të rinj dhe të reja shqiptare në rajonin Dallas–Fort Worth, të cilët, përveç ushqimit të vlerësuar dhe atmosferës familjare, gjejnë aty edhe një ndjesi afërsie me kulturën dhe frymën shqiptare në përditshmërinë e tyre amerikane.

Në historinë e komunitetit shqiptar në Shtetet e Bashkuara, sipërmarrja dhe puna e palodhur kanë qenë gjithmonë shtyllat që kanë ndihmuar shqiptarët të ndërtojnë histori suksesi në fusha të ndryshme të jetës ekonomike dhe shoqërore. Një tjetër shembull i këtij suksesi vjen nga shteti i Texas-it.

Restoranti Edmond’s Burgers & More, në pronësi të sipërmarrëses shqiptare Aida Lamçe dhe i menaxhuar nga çifti Aida Lamçe dhe Edmond Bregu, është përfshirë në listën prestigjioze “Top 100 Restaurants in the United States 2026”, të publikuar nga platforma ndërkombëtare e vlerësimeve të restoranteve Yelp.

Në këtë renditje kombëtare, restoranti është pozicionuar në vendin e 59-të në të gjithë Shtetet e Bashkuara, duke u renditur mes 100 restoranteve më të vlerësuara në vend sipas përvojave dhe vlerësimeve të mijëra klientëve.

Ky vlerësim merr një rëndësi të veçantë edhe në raport me restorantet e tjera nga rajoni Dallas–Fort Worth Metroplex, një nga tregjet më konkurruese të gastronomisë në SHBA. Në listën e këtij viti nga rajoni Dallas–Fort Worth janë përfshirë katër restorante:

• Hatsuyuki Handroll Bar – Fort Worth, vendi #36

• Gold Spoon – Carrollton, vendi #37

• Hutchins BBQ – Frisco, vendi #49

• Edmond’s Burgers & More – Plano, vendi #59

Kështu, Edmond’s Burgers & More renditet si restoranti i katërt më i vlerësuar në rajonin Dallas–Fort Worth në këtë listë kombëtare, një arritje e rëndësishme për një biznes familjar të drejtuar nga sipërmarrës shqiptarë.

I vendosur në qytetin e Plano, në veri të Dallas-it, restoranti është bërë i njohur për burgerët e përgatitur me mish të freskët, recetat e veçanta dhe atmosferën familjare që ofron për klientët. Brenda një kohe relativisht të shkurtër, ai ka fituar një reputacion të fortë mes dashamirësve të burgerëve në gjithë rajonin Dallas–Fort Worth.

“Ky është një moment shumë i veçantë për familjen tonë,” shprehet Edmond Bregu. “Ne kemi punuar me përkushtim për të ndërtuar një vend ku njerëzit të vijnë dhe të shijojnë ushqim cilësor në një ambient mikpritës. Të jesh pjesë e listës së 100 restoranteve më të mira në SHBA është një nder i madh për ne.”

Ky sukses përfaqëson jo vetëm një arritje për familjen Bregu, por edhe një moment krenarie për komunitetin shqiptar në Texas dhe më gjerë në Shtetet e Bashkuara, duke dëshmuar edhe një herë kontributin e sipërmarrësve shqiptarë në jetën ekonomike dhe shoqërore amerikane.

Gjeneral ® Piro Ahmetaj/

E kam ndjekur me vëmëndje të shtuar rezolutën e prezantuar më 30 prill në Kongresin Amerikan nga kongresmeni republikan Keith Self, së bashku me dy kolegët e mirënjohur, Ritchie Torres dhe Mike Lawler, e cila në thelbin e saj argumenton rëndësinë strategjike që mbart për ShBA anëtarësimi i Kosovës në NATO!

Me këtë rast, nuk mund të mos shpreh revoltën, për të mos thënë neverinë, ndaj mungesës cinike të vëmendjes që mori nga politika e ditës, si dhe mediat në Prishtinë dhe Tiranë kjo rezolutë historike për ardhmërinë në NATO, si dhe interesat gjeopolitike të Kosovës.

Por në pamundësi për përgjigje të dedikuar studiove televizive, gazetave dhe portaleve të interesuara, në vijim gjeni përmbledhje rreth peshës gjeopolitike që mbart kjo rezolutë jo vetëm për anëtarësimin e Kosovën në NATO, paqen dhe stabilitetin demokratik të rajonit, por edhe për mbrojtjen e statusques/interesave gjeopolitike të SHBA në Ballkanin Perëndimor:

Nga njëra anë, konsideruar kohën, mjedisin e sigurisë si dhe përmbajtjen e “mençur”, citojmë: “..anëtarësimi i Kosovës në NATO do të shërbente si kundërpërgjigje e domosdoshme për të penguar përpjekjet armiqësore si dhe për të parandaluar shpërthimin e një katastrofe tjetër globale në Ballkan”, këtë rezolute e çmoj si: “konfirmim të besimit dhe peshës që mbart Republika e Kosovës për të mbrojtur supremacinë afatgjatë të ShBA ndaj Rusisë dhe Kinës, si dhe për të zhvilluar interesat gjeopolitike të USA në Ballkanin Perëndimor”.

Kështu, kjo rezolutë, që e sheh anëtarësimin e Kosovës në NATO (krahas RSh) si qendrën e gravitetit, nuk është një akt i shkëputur i 3 kongresmenëve, as një rezolutë e ngjashme 1 vit më parë, por demostron vendosmërinë strategjike të SHBA, si dhe projektin Trump-2: “Interesat e USA mbi gjithçka, amerikanët mbi të gjitha”! Si shëmbull ilustrues të këtij zinxhiri vazhdimësie, mjafton të sjellim në kujtesë edhe “marreveshjen Trump-1”, nënshkruar në Shtëpinë e Bardhë në shtator 2020, ose paketën me: “njohjen nga Izraeli, autostradën e paqes Beograd–Prishtinë, Port në ujërat e thella të Adriatikut, etj”.

Nga ana tjetër, këtë rezolutë nuk e gjej kurrësesi rrufe në qiell të hapur; as produkt të (pa) fuqisë së lobeve shqiptare në Washington DC (të cila/ët përtej protagonizmit folklorik prodhojnë produkte shumë të dobëta), aq më pak si: “si qokë të SHBA ndaj kryeministrit në detyrë Kurti apo si dhuratë pa-fuqisë së konkurrentëve të pushtetit në Prishtinë”, POR si: “përgjegjësi të shtuar të Prishtinës zyrtare (imediatikisht edhe për Tiranën) për të tejkaluar krizën politike, luftën staliniste për pushtet, si dhe rikthimin e besimit te demokracia funksionale, ardhmëria euroatlantike e Kosovës si dhe interesave kombëtare (fatmirësisht) të ndërthurur edhe me interesat e SHBA në rajon dhe Mesdhe”.

Prandaj, duke përsëritur përuljen për gjakun e derdhur në shekuj, si dhe nderimin për sakrificat sublime të shqiptarëve të Kosovës, nuk mund të mos e shtojmë edhe këtë rezolutë historike, ose mbështetjen (për anëtarësimin e Kosovës në NATO) në murin e mirënjohjes kombëtare ndaj “çlirimtarëve të vërtetë të Kosovës”, edhe për vetë peshën kritike që ato/SHBA-të vijojnë ende të mbajnë jo vetëm për ardhmërinë euroatlantike të Kosovës, por edhe për bashkëjetesën paqesore dhe stabilitetin demokratik të rajonit.

Në shtesë, kjo rezolutë historike konfirmon Kosovën si qëndër të gravitetit/fortesë të ShBA-ve ndaj kundërshtarëve gjeopolitikë, ose armiqve potencialë (Kremlinit & Pekinit), shërben edhe si mesazh/ofertë Euroatlantike ndaj 4 vēndeve anëtare të NATO-s që nuk kanë njohur ende Kosovën (Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Spanja), duke nën/mirëkuptuar faktin që pa votën e qoftë njërit prej tyre, anëtarësmi i Kosovës në NATO mbetet gjithësesi mision i pamundur.

Ndaj posaçërisht dalldosjes të Vuçiç-it nga “marrëveshja mes Kroacisë, Kosovës dhe RSh”, mbështetja e SHBA për rritjen e fuqisë mbrojtëse (modernizimin e FSK me raketa Javelin), përfshi nga kjo rezolutë për anëtarësimin në NATO, shërbejnë edhe si një përgjigje e drejtpërdrejtë ndaj “armatosjes deri në dhëmbë të Serbisë”, me tanke, 18 Mig-29, 12 Rafale, Mi-35, raketa, dronë sulmi të gjeneratës se fundit etj!?. Gjithësesi, jo vetëm për oshilacionet e neo-millosheviçëve në Beograd, më duhet ta përsëris edhe më qartë se: “për sa kohë të ketë prezencë të SHBA (Bondsteel), agresioni ushtarak kundër sovranitetit të Kosovës (njëheresh përgjegjësi e KFOR-it), përveçse aventurë vetëvrasëse mbetet mision tërësisht i pamundur”.

Në vijim, gjeni edhe: “pesë gjetje dhe rekomandime gjeo-strategjike”:

Anëtarësimi në NATO, mbrojtjen e sovranit të Kosovës, si dhe zhvillimin e interesave gjeopolitike (kombëtare) në rajon, 2 shtetet sovrane, pra RSh dhe Kosova, do mund t’i realizojnë vetëm duke forcuar më tej bashkëpunimin strategjik me ShBA. Kështu, edhe për Enveristët e vetëmbrojtjes sovrane, ngrihet një pyetje e thjeshtë: “Nëse përkundërt të mbështetjes së SHB, konfirmohet tërheqja e trupave ushtarake Amerikane/NATO nga Kosova (që sigurisht një ditë do të ndodhë), kush është opsioni 2 i Prishtinës zyrtare për të mbrojtur integritetin teritorial dhe interesat gjeopolitike të kombit”!?

Prishtina zyrtare nuk duhet kurrësesi të ndërmarrë vendimmarrje që minojnë themelet dhe klimën e (mirë) besimit me “çlirimtarët e vërtetë”, pra me ShBA-të që ende mbajnë peshë kritike për paqen, sigurinë, stabilitetin demokratik, për ardhmërinë euroatlantike të Kosovës dhe interesat kombëtare.

Mbetet emergjencë nr. 1 ngritja e një “grupi të urtësh/wise group”, me personalitete/elita të mirënjohura dhe gjerësisht pranuara, që përtej luftës staliniste apo pazareve për pushtet, të përulen para interesave kombëtare dhe përgjegjësive shtetërore për ta jetësuar platformën: “2-shtete sovrane, 1- komb i vetëm”.

Për faktorët, aktorët dhe strategjistët/kolegët në Washington, do sugjeroja që perspektivën e dialogut Kosovë–Serbi ta para-kushtëzojnë jo me “deliret bolshevike të pushtetarëve që venë e vijnë”, por mbi një matricë masash të mirëbesimit reciprok (CSBM), me 3 kushtet e sipërpërmendura.

Së fundmi (5), besoj edhe më fort që kjo rezolutë, për rrjedhojë anëtarësimi i Republikës së Kosovës në NATO, do të shërbejë jo vetëm si kontribut i shtuar për ndërtimin e paqes, bashkëjetesën paqësore, si dhe ardhmërinë euroatlantike (NATO/BE) të 6 vendeve të Ballkanit Perëndimor, por edhe si “kështjellë e përparuar” për mbrojtjen e statusques si dhe promovimin e interesave amerikane në rajon dhe mesdhe.

Autori: Gjeneral ® Piro Ahmetaj:

Senior Ekspert për Sigurinë Kombëtare,

Ballkanit si dhe marrëdhëniet me ShBA/NATO,

Ish: zv/SHSHP, Këshilltar i Presidentit si dhe,

Themelues i Përfaqësisë së RSh në SHAPE/NATO