Jared Kushner had better drop out of his Albania project—for his own good! That was the thought that crossed my mind when I read the Reuters newswire piece of July 11, which documented a nasty aspect of the much-discussed and widely protested Albania tourism project sponsored by Jared Kushner and his wife, the daughter of the U.S. President.

So far, the international mainstream media—mostly unfavourable to the U. S. President Donald Trump—have presented the case as a severe breach of environmental standards endangering the fauna in a pristine area. That is, of course, true, as EU standards were not observed while national environmental legislation aligned with them was watered down two years ago to make projects like this possible. The narrative then shifted to that of the wealthy, powerful, greedy, and arrogant American who imposes his will on a poor, faraway country with no regard for locals or nature. Democratic Senator Bernie Sanders spoke out calling it “global oligarchy” imposing “an environmentally disastrous luxury resort planned by Trump’s son-in-law Jared Kushner and his Qatari billionaire partners in tiny Albania.” This line was followed by many Democrats, including Georgia U.S. Senator Jon Ossoff, who made it a feature of his reelection campaign.

However, the Reuters piece presents Democrats with a much more vulnerable angle: it details that the owners who signed the land-sale contract with the Syrian-Qatari associates of Kushner are fraudsters who obtained the land titles through falsified documents. More ominously, according to the Special Prosecutor’s Office, the main title holder is a major drug lord whose crime network ships cocaine from Latin America to Europe and invests the proceeds in real estate and development in his native Albania. He has chaired half a dozen “narco summits” in the Americas and Europe in recent years; the one in Aruba in 2019 is now under investigation because it was attended by representatives of Prime Minister Rama’s government.

All this was published in the Albanian press and a few English-language outlets since mid-June. Even a conservative news website with a sharp eye on Albania, the Washington Examiner, published a piece on June 18 titled “As Trump bombs drug cartels, Jared and Ivanka are happy to facilitate the laundering of millions of dollars for them”, calling on President Trump—whose policy of bombing the Narcos on land and sea it supports—to rein in his daughter and son-in-law.

Jared Kushner previously got involved in a real estate development project in Serbia but had to abandon it as soon as prosecutors investigating unduly changed laws arraigned the responsible minister and detained several officials after nine months of civic protests against the project. His Affinity Partners announced that they were there “to unite and not to divide the Serbian people.”

The background to his Albania project looks much murkier, if not dirtier. The question remains whether he knew the details when he decided to engage in the project. A fair guess would be that Kushner did not know. He was introduced to the business idea by none other than Prime Minister Edi Rama, so why should he have suspected anything? On the other hand, one can safely assume that Rama—who wants to endear himself to the Trump administration—knew the criminal aspects of the case in detail but was confident he could keep them under wraps. He foresaw neither the civic reaction nor the prosecution’s inquiry into the shady dealings. Now he faces a popular movement demanding his resignation on grounds of general bad governance and democratic backsliding. The tourism project that sparked the movement has almost been forgotten.

Kushner and his wife, however, have a reputation to lose. And his father-in-law, along with the Republican Party, has a midterm election to win. Therefore, they would be well advised to drop out of the Albania project sooner rather than later; preempting also a media and political second wave attack

Genc Pollo

President of Paneuropa Albania

13 June 2026

Published in NE Global on 14 July 2026

Dr. Bledar Prifti

Clearwater, Florida/

Në Shqipëri, fjala “oligark” është bërë sinonim i një klase që pasurohet jo nga puna e ndershme dhe rreziku sipërmarrës, por nga lidhjet e ngushta me pushtetin. Tenderat, koncesionet dhe pronat shtetërore shndërrohen shpesh në pasuri personale, ndërsa mijëra qytetarë mbeten të varur nga rrogat minimale, korrupsioni endemik ose nevoja e dëshpëruar për të emigruar. Shumëkush e quan këtë sistem kapitalist, por kjo është një gënjeshtër e madhe. Përdorimi i pushtetit shtetëror për pasurim personal nuk është kapitalizëm. Ai është thjesht plaçkitje e organizuar.

Gjithësesi, ky kapitalizëm i rremë nuk është shpikje shqiptare, por një plagë e thellë që prek pothuajse çdo vend në zhvillim apo ish-komunist. Në të vërtetë, Shqipëria nuk kaloi kurrë nga komunizmi në kapitalizëm të vërtetë. Sistemi nuk ka ndryshuar shumë në thelb. Pushteti, që dikur ishte qëllim në vetvete për të ruajtur kontrollin absolut, është kthyer thjesht në instrument për pasurim personal të grupeve të caktuara. Kapitalizmi i vërtetë bazohet në të drejtën e pronës private, shfrytëzimin e saj të lirë, konkurrencën e ndershme dhe maksimizimin e përfitimit në një treg të hapur e të rregulluar nga ligji. Ne, në vend të kësaj, kemi ndërtuar një “kapitalizëm klientelist” (crony capitalism), ku suksesi varet nga lidhjet politike, jo nga aftësia për të krijuar vlerë.

Shqipëria ka shumë oligarkë dhe pak biznesmenë të vërtetë. Kjo e bën pothuajse të pamundur dallimin mes tyre.

Por imagjinoni sikur të gjithë oligarkët të ishin si Gjergj Luca. Ai nuk lindi nga ndonjë elitë politike. Në vitin 1992 filloi nga e para, me një varkë të vogël peshkimi, punë të rëndë fizike dhe rrezik të përditshëm. Prej asaj varke lindi “Rozafa”, kompania që u bë lider në peshkim dhe përpunim të produkteve të detit. Sot ai punëson mijëra njërëz në nevojë, paguan rroga dinjitoze, mbështet familje të tëra, dhe eksporton miliona dollarë në vit. Ai nuk mori gjë falas nga shteti si shumë të tjerë, por transformoi bunkere e depo armësh komuniste në fabrika moderne. Ky është kapitalizmi autentik, kapitalizëm i bazuar në pronë private, punë e palodhur dhe vlerë që shpërndahet te punonjësit, furnitorët dhe shteti nëpërmjet taksave.

Në të kundërt, oligarkët e tjerë kapin shtetin me tendera të dyshimtë, monopole të mbrojtura politikisht dhe koncesione favorizuese, duke krijuar pak ose aspak vende pune reale. Pasuria e tyre vjen kryesisht nga pushteti, jo nga tregu i lirë. Kur qytetarët shohin këtë realitet, nuk fajësojnë dështimin e sistemit, por vetë sistemin: “Kështu është kapitalizmi.” Dhe pikërisht këtu fillon tragjedia.

Ky dështim i vendosjes së një kapitalizmi autentik është arsyeja kryesore e rritjes së sentimentit filokomunist. Pas 1991-shit ne nuk ndërtuam rregulla të qarta, pronësi të shenjtë, gjyqësor të pavarur dhe konkurrencë të lirë. Në vend të tyre lindën klientelizmi dhe korrupsioni sistemik. Të varfërit dhe klasa e mesme shohin se suksesi nuk vjen nga puna apo inovacioni, por nga afërsia me pushtetin. Kjo krijon një padrejtësi të thellë e të padurueshme.

Njerëzit fillojnë të idealizojnë komunizmin: “Të paktën atëherë ishim të barabartë dhe kishte punë të garantuar.” Por kjo nostalgji është iluzore dhe toksike. Komunizmi dështoi sepse mohoi pronën private, lirinë ekonomike dhe motivimin individual. Mbi të gjitha, ai krijoi kulturën e urrejtjes ndaj suksesit, një helm vdekjeprurës ku fatkeqësia e njërit i faturohej suksesit të tjetrit. Kjo urrejtje justifikoi varfërinë e përgjithshme, ktheu njerëzit në skllervër që fajësojnë të tjerët në vend që të reflektojnë mbi veten dhe të ndryshojnë ambientin. Ajo mbetet e gjallë edhe sot, duke ushqyer nostalgjinë komuniste.

Kur kapitalizmi që përjetojmë është i rremë, si një garë e pandershme për kapjen e shtetit, besimi te tregu i lirë dhe te iniciativa private shembet plotësisht. Njerëzit thonë me hidhërim: “Të paktën në komunizëm padrejtësia nuk ishte kaq e hapur dhe e paturpshme.”

Zgjedhja për ne është e qartë dhe urgjente. Ne nuk kemi nevoj për një propagandë të thjeshtë antikomuniste, por për ndërtimin e një kapitalizmi autentik ku ligji është i njëjtë për të gjithë, pronësia mbrohet me forcë, korrupsioni ndëshkohet rëndë dhe ku modeli Luca bëhet rregull, jo përjashtim. Vetëm kështu do të mësojmë të vlerësojmë suksesin në vend që ta urrejmë.

Sikur oligarkët tanë të ishin si Luca dhe sikur ne shqiptarët të çliroheshim njëherë e përgjithmonë nga urrejtja komuniste ndaj suksesit, Shqipëria do të kishte shumë më pak nostalgji për të kaluarën dhe shumë më shumë shpresë për të ardhmen. Sepse njerëzit nuk urrejnë pasurinë e krijuar me punë dhe vlerë. Ata urrejnë vetëm atë që vjen nga pushteti dhe padrejtësia. Në të kundërt, nëse vazhdojmë kështu, ardhja e “revolucionarëve” të rinj është vetëm çështje kohe. Ata do të sjellin mbretërinë e tyre të urrejtjes, e cila do të shkatërrojë jo vetëm ekonominë, por edhe vetë të ardhmen e kombit.

Historia nuk pyet nëse je i vogël apo i madh. Historia pyet vetëm nëse e kupton kohën në të cilën jeton.

Për dekada shqiptarët besuan se varfëria ishte mallkimi i tyre më i madh. Sot rreziku është krejt tjetër. Nuk jemi më të parëndësishëm. Jemi bërë të rëndësishëm.

Ndërkohë që Amerika dhe Evropa po rishkruajnë marrëdhënien e tyre. Turqia po projekton fuqinë e saj në Ballkan. Izraeli mbetet nyje e Mesdheut dhe Lindjes së Mesme. Në këtë hartë të re, Shqipëria nuk është më një cep i harruar. Është pjesë e lojës së madhe.

Por, pikërisht këtu lind edhe rreziku. Në gjeopolitikë nuk humbet gjithmonë ai që pushtohet. Shpesh humbet ai që bindet se mund ta zëvendësojë shtetin me udhëheqësin, dhe institucionet me marrëdhëniet personale.

Adriatiku nuk është thjesht dhe vetëm një det. Ai është kthyer në një korridor energjie, sigurie dhe ndikimi. Ballkani nuk është më periferia e Europës. Ballkani është kufiri ku takohen interesat e fuqive të mëdha.

Në këtë kuptim, Sazani nuk është thjesht një ishull. Sazani është prova. Një provë nëse Shqipëria e sheh territorin si trashëgimi kombëtare, apo si monedhë negociimi. Nëse e sheh sovranitetin si përgjegjësi, apo si aset që vihet në tavolinë sipas interesave të ditës.

Edhe Porto Romano nuk është thjesht një port. Ai ndryshon gjeopolitikisht peshën e Shqipërisë në Mesdhe. Ai është prova nëse Shqipëria mendon me horizontin e mandatit të ardhshëm, apo me horizontin e gjeneratës së ardhshme.

Porto Romano dhe Sazani nuk janë dy projekte të veçanta. Janë dy prova të vetëdijes tonë gjeostrategjike. Një komb nuk matet me numrin e aleatëve me të cilët fotografohet udhëheqësi i ditës. Matet me forcën e institucioneve që mbrojnë interesin kombëtar kur aleancat ndryshojnë dhe interesat ripozicionohen.

Perandoritë ngrihen e bien, aleancat krijohen e shpërbëhen. Vetëm shtetet me institucione të forta i mbijetojnë kohës. Shqipëria ka nevojë për miqësi me të gjithë. Me Uashingtonin, me Brukselin, me Ankaranë me Tel-Avivin. Por, një shtet i vogël fiton kur është urë lidhëse, jo rrugë pakrye. Aleancat janë kalimtare. Institucionet janë garancia e vetme e sovranitetit.

Prandaj pyetjet nuk janë retorike. Pyetjet janë ekzistenciale. A i shërben marrëveshja interesit kombëtar, apo interesit të pushtetit të radhës? A po përdoret territori shqiptar si instrument diplomatik për të blerë afërsi me elitat globale? A kalojnë këto marrëdhënie përmes institucioneve të shtetit, apo përmes marrëdhënieve personale të udhëheqësit të ditës?

Një vend i vogël mund të fitojë shumë nga investimet e huaja. Por mund të humbasë akoma më shumë, nëse institucionet janë më të dobëta se kapitali që hyn. Të gjitha këto pyetje nuk janë abstrakte. Shqiptarët janë derdhur sot në rrugë. Dhe kjo në vetvete është një përgjigje.

Algoritmet mund të shumëfishojnë një mesazh. Por, ato nuk prodhojnë dot vetvetiu një krizë besimi. Pakënaqësia është bërë e qëndrueshme. Ajo po mbush sheshet, jo vetëm rrjetet sociale. Marrëdhënie mes shtetit dhe qytetarit është krisur. Një marrëdhënie që plasaritet, nuk ngjitet më nga asnjë fushatë komunikimi.

Ndërkaq, sa më shumë rritet pesha gjeopolitike e Shqipërisë, aq më shumë duhet të rritet cilësia e shtetit shqiptar. Përndryshe, Shqipëria nuk do të jetë aktore e zhvillimeve. Ajo do të jetë vetëm fusha ku të tjerët luajnë lojën e tyre.

Shqiptarët janë gjendur shpesh në udhëkryqet e historisë. Por, po aq shpesh nuk e kanë kuptuar në kohë peshën e tyre dhe ta kthejnë atë në një avantazh të qëndrueshëm kombëtar. Edhe sot historia na ka vendosur përpara së njëjtës provë.

Shqipëria nuk ka ndryshuar vendin e saj në hartë. Ka ndryshuar rëndësia që bota i jep asaj. Sfida është nëse do të dimë që ta shndërrojmë këtë moment në forcë shtetërore, apo do ta shpërdorojmë si ka ndodhur shpesh në të kaluarën.

Gjeografia është një dhuratë. Por, vetëm shteti e kthen atë në fat. Historia na ka dhënë një mundësi të re. Sfida është nëse shteti shqiptar është në lartësinë e gjeografisë së tij.

Nëse nuk ndërtojmë institucione më të forta se interesat e ditës, nuk do të jetë gjeografia që na shpëton. Do të jetë gjeografia që na dënon.

Dr. Evarist Beqiri

Pse komunitetet më të suksesshme zgjedhin ta ruajnë trashëgiminë, jo ta zëvendësojnë.

“Ka ardhur koha që edhe ne, si komb, të tregojmë të njëjtën largpamësi në administrimin e pasurive tona natyrore që do të tregonte çdo njeri i mençur në ruajtjen dhe përdorimin e pronës që garanton mirëqenien e tij dhe të fëmijëve të tij.”

— Presidenti Theodore Roosevelt.

Nga Cafo Boga, M.S. Diplomaci

10 korrik 2026

Vlera e Harruar e së Kaluarës

Çdo brez trashëgon dy përgjegjësi themelore: të ndërtojë diçka të re dhe të mbrojë diçka të vjetër. Qytetërimi modern është bërë jashtëzakonisht i aftë në të parën. Pikërisht të dytën po e harrojmë.

Në mbarë botën, qeveritë shpallin me krenari autostrada, rrokaqiej, resorte luksoze dhe projekte të mëdha urbane si dëshmi të përparimit. Rritja ekonomike matet shpesh me numrin e vinçave në horizont, sasinë e betonit të hedhur apo vlerën e ndërtimeve të reja. Fjala “e re” është bërë pothuajse sinonim i fjalës “më e mirë”.

Por, a është vërtet kështu?

Historia sugjeron një përgjigje shumë më komplekse.

Shumë nga vendet më të dashura në botë nuk u bënë të famshme duke përqafuar modernizimin pa kufij. Përkundrazi, ato fituan identitetin e tyre sepse ditën t’i rezistonin atij kur ishte e nevojshme. Ato e kuptuan se, sapo një lagje historike shembet, një pyll shekullor pritet, një bregdet i paprekur mbulohet me beton ose një qytet i lashtë humbet karakterin e tij, zhduket përgjithmonë diçka që nuk mund të rikrijohet.

Përparimi është i domosdoshëm. Çdo vend ka nevojë për investime, infrastrukturë moderne, banesa, shkolla, spitale dhe mundësi ekonomike. Askush serioz nuk e vë këtë në dyshim. Pyetja nuk është nëse duhet të zhvillohemi, por si duhet të zhvillohemi dhe çfarë jemi të gatshëm të sakrifikojmë në emër të këtij zhvillimi.

Shpesh debati paraqitet sikur duhet zgjedhur mes ruajtjes së trashëgimisë dhe zhvillimit ekonomik, sikur këto dy qëllime të ishin në kundërshtim. Megjithatë, disa nga komunitetet më të suksesshme në botë kanë dëshmuar të kundërtën. Ato kanë treguar se ruajtja e historisë, mbrojtja e natyrës dhe kultivimi i kulturës vendase nuk pengojnë zhvillimin ekonomik; përkundrazi, ato janë ndër themelet më të forta të prosperitetit afatgjatë.

Ndoshta prova më bindëse gjendet te vetë udhëtimi.

Njerëzit rrallë kalojnë oqeane apo kontinente për të vizituar vende që u ngjajnë atyre që kanë lënë pas. Ata udhëtojnë për të përjetuar autenticitetin: qytete me arkitekturë karakteristike, tradita të ruajtura, peizazhe mahnitëse, rrugë historike, biznese familjare dhe komunitete që ende ruajnë identitetin e tyre.

Autenticiteti është bërë një nga pasuritë ekonomike më të çmuara dhe më të pazëvendësueshme të botës moderne.

Një ndërtesë e restauruar e shekullit XIX nuk mund të rikrijohet pasi të jetë shembur. Një shesh historik nuk mund të rindërtohet pasi të jetë zëvendësuar me një qendër tregtare. Një bregdet i paprekur, një pyll i lashtë apo një ligatinë e mbrojtur nuk rikthehen lehtë pasi shkatërrohen nga zhvillimi i pakontrolluar. Këto nuk janë burime që mund të riprodhohen sipas dëshirës; ato janë trashëgimi që kalojnë nga një brez te tjetri.

Pikërisht për këtë arsye, ruajtja e së kaluarës nuk duhet të ngatërrohet kurrë me kundërshtimin e së ardhmes.

Komunitetet që e kanë kuptuar këtë nuk kanë mbetur të ngrira në kohë. Ato vazhdojnë të inovojnë, të zhvillohen dhe të mirëpresin investime, por kërkojnë që zhvillimi të plotësojë trashëgiminë e tyre, jo ta zëvendësojë atë. Historia, kultura dhe natyra nuk janë pengesa për prosperitetin; ato janë pasuri që rriten në vlerë me kalimin e kohës.

Këtë mësim e gjejmë më qartë në qytetet e vogla dhe qendrat historike që kanë zgjedhur ruajtjen në vend të uniformitetit. Ato kanë refuzuar idenë se çdo rrugë kryesore duhet të duket njësoj, se çdo vijë bregdetare duhet të mbushet me resorte luksoze apo se çdo komunitet duhet të sakrifikojë karakterin e vet në emër të zhvillimit ekonomik. Në vend të kësaj, ato kanë ndërtuar ekonomi të lulëzuara mbi autenticitetin.

Duke vepruar kështu, kanë dëshmuar një të vërtetë që shumë politikëbërës vetëm tani kanë filluar ta kuptojnë: historia mund të jetë një biznes i shkëlqyer; ruajtja e trashëgimisë mund të gjenerojë prosperitet; ndërsa mbrojtja e mjedisit është një nga investimet më të mençura që mund të bëjë një komunitet.

Prandaj, sfida me të cilën përballen sot qeveritë nuk është nëse duhet të përqafojnë zhvillimin, por nëse kanë mençurinë të dallojnë zhvillimin që pasuron një komb nga ai që, pak nga pak, zhduk cilësitë që e bëjnë atë të veçantë.

Kjo nuk është më një pyetje teorike.

Nga qytetet historike të Luginës së Hudson-it te rrugët e ruajtura të Charleston-it dhe Savannah-s, nga muret shekullore të Quebec City-t deri te brigjet mahnitëse të Mesdheut, komunitete në mbarë botën përballen me të njëjtën dilemë: si të ndërtojnë të nesërmen pa shkatërruar të djeshmen. Përgjigjja ndaj kësaj pyetjeje mund të përcaktojë jo vetëm karakterin e qyteteve dhe peizazheve tona, por edhe llojin e botës që do t’u lëmë trashëgim brezave që do të vijnë.

Komunitetet që Zgjodhën Ruajtjen në Vend të Uniformitetit

Ideja se ruajtja e trashëgimisë mund të shndërrohet në prosperitet nuk është një teori. Ajo është një realitet i provuar nga komunitete që kanë kuptuar një të vërtetë themelore të turizmit modern: njerëzit tërhiqen nga vendet me identitet, jo nga ato që ngjajnë me njëri-tjetrin. Një shembull i shkëlqyer gjendet përgjatë Luginës së lumit Hudson, në shtetin e Nju Jorkut.

Vetëm një orë larg Manhatanit, ku horizonti dominohet nga rrokaqiejt dhe ritmi i zhvillimit duket i pandalshëm, disa qytete të vogla kanë zgjedhur një rrugë tjetër. Në vend që të konkurrojnë me metropolin, ato kanë kultivuar atë që Nju Jorku nuk mund ta ofrojë: histori, autenticitet, biznese familjare dhe një ritëm jete që i jep vizitorit ndjesinë se ka mbërritur në një vend me shpirt.

Njëri prej tyre është Cold Spring

I vendosur në brigjet lindore të Hudson-it, Cold Spring ka ruajtur pothuajse të pandryshuar pamjen që e bëri një nga fshatrat më tërheqës amerikanë të shekullit XIX. Rruga e tij kryesore, ndërtesat historike të restauruara, libraritë, dyqanet antikuare, galeritë e artit, kafenetë dhe restorantet krijojnë një atmosferë që, së bashku me lumin dhe malet përreth, nuk mund të riprodhohet nga asnjë projekt modern.

Cold Spring nuk u përpoq ta zëvendësonte historinë me zhvillime pa identitet. Përkundrazi, e shndërroi trashëgiminë e vet në një nga asetet më të vlefshme ekonomike. Çdo fundjavë, mijëra vizitorë e zgjedhin jo sepse ofron diçka të re, por sepse ka ruajtur atë që shumë vende të tjera e kanë humbur përgjithmonë.

Vetëm pak kilometra më larg ndodhet Piermont, një tjetër shembull domethënës.

Megjithëse ka më pak se 2.500 banorë, Piermont është bërë një nga destinacionet gastronomike më të veçanta të zonës metropolitane të Nju Jorkut. Në një hapësirë shumë të vogël, ai ofron restorante të pavarura që përfaqësojnë kuzhina nga vende të ndryshme të botës. Megjithatë, suksesi i tij nuk shpjegohet vetëm me gastronominë.

Fasadat historike, rrugët e mbuluara nga pemët, marina buzë lumit, galeritë e artit dhe parqet krijojnë një atmosferë që i fton vizitorët të qëndrojnë më gjatë. Në vend të zinxhirëve të mëdhenj tregtarë, Piermont ka zgjedhur biznesin lokal, ruajtjen e trashëgimisë dhe planifikimin e kujdesshëm urban. Pikërisht ky identitet është bërë burimi kryesor i suksesit të tij ekonomik.

Cold Spring dhe Piermont ndryshojnë në madhësi dhe karakter, por ndajnë të njëjtin vizion. Përparësia e tyre nuk qëndron te ndërtesa më e re apo hoteli më luksoz, por te karakteri që nuk pranuan ta sakrifikonin. Duke mbrojtur trashëgiminë e tyre, ato krijuan pikërisht atë që udhëtarët modernë kërkojnë gjithnjë e më shumë: autenticitetin. Ky është një mësim që shkon shumë përtej shtetit të Nju Jorkut.

Mjafton të udhëtosh drejt jugut, në Charleston, Karolina e Jugut. Rrugët me kalldrëm, kishat shekullore, shtëpitë historike dhe standardet e rrepta të ruajtjes arkitekturore e kanë bërë qytetin një nga destinacionet turistike më të njohura në Shtetet e Bashkuara. Në vend që ta zëvendësonte historinë, Charleston investoi në mbrojtjen e saj. Sot, miliona vizitorë kontribuojnë çdo vit në ekonominë lokale pikërisht falë këtij vizioni.

Një histori e ngjashme përsëritet në Savannah, në shtetin e Xhorxhias. Qyteti mbrojti qendrën e tij historike, sheshet karakteristike dhe rrugët e hijeshuara nga lisat madhështorë, duke u kthyer në një nga destinacionet më tërheqëse turistike të Amerikës. Arkitektura, parqet, gastronomia dhe trashëgimia kulturore vazhdojnë të mbështesin ekonominë lokale dhe të ruajnë identitetin e qytetit.

Në veri, Quebec City përfaqëson ndoshta shembullin më të plotë në Amerikën e Veriut. Muret e fortifikuara, rrugicat e ngushta dhe arkitektura koloniale franceze i siguruan statusin e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s. Vizitorët nuk shkojnë atje për qendra tregtare apo rrokaqiej, por për të përjetuar një qytet ku historia mbetet pjesë e jetës së përditshme. Ruajtja e trashëgimisë nuk e pengoi zhvillimin e Quebec City-t; ajo u bë një nga arsyet kryesore të suksesit të tij.

Këto qytete ndryshojnë për nga madhësia, klima, gjeografia dhe historia, por ndajnë të njëjtën bindje: autenticiteti nuk mund të prodhohet në seri.

Kur çdo qytet fillon t’i ngjajë tjetrit, secili humbet një pjesë të identitetit të vet. Vizitorët nuk mbajnë mend më vendin ku kanë qenë, sepse çdo destinacion ofron të njëjtat dyqane, të njëjtën arkitekturë dhe të njëjtën pamje komerciale.

Komunitetet që zgjedhin ta ruajnë identitetin e tyre i shmangen këtij fati. Ato e kuptojnë se ndërtesat historike nuk janë pengesë për zhvillimin, por përparësi konkurruese. Bizneset lokale krijojnë përvoja që zinxhirët tregtarë nuk mund t’i kopjojnë. Lumenjtë, pyjet, brigjet dhe hapësirat publike të mbrojtura rrisin njëkohësisht cilësinë e jetës dhe vitalitetin ekonomik. Kultura vendase bëhet vetë atraksion.

Në shumë mënyra, këto komunitete kanë dëshmuar se zhvillimi nuk kërkon sakrifikimin e identitetit dhe se prosperiteti i ndërtuar mbi ruajtjen e trashëgimisë është më i qëndrueshëm sesa ai i mbështetur vetëm te zhvillimi spekulativ.

Suksesi i tyre ngre një pyetje të rëndësishme.

Nëse ruajtja e historisë, kulturës dhe natyrës ka sjellë prosperitet të qëndrueshëm në kaq shumë komunitete, pse vazhdojnë kaq shumë qeveri të besojnë se zëvendësimi i tyre me zhvillime gjithnjë e më të mëdha komerciale është e vetmja rrugë drejt përparimit?

Kjo pyetje bëhet edhe më e rëndësishme kur shohim vende me një pasuri të jashtëzakonshme natyrore dhe kulturore, si Shqipëria, ku debati mbi zhvillimin dhe ruajtjen e trashëgimisë ka marrë tashmë përmasa kombëtare.

Kur Ruajtja Përballet me Zhvillimin

Nëse Lugina e Hudson-it dëshmon se ruajtja e së kaluarës mund të shndërrohet në motor të zhvillimit ekonomik, Shqipëria paraqet një sfidë tjetër: si të zhvillohet pa sakrifikuar thesaret që e kanë bërë një nga destinacionet turistike më premtuese të Evropës.

Për dekada, Shqipëria mbeti një nga brigjet më pak të zhvilluara të Mesdheut. Ndërsa shumë vende fqinje përjetuan ndërtime të pakontrolluara përgjatë vijës bregdetare, pjesë të mëdha të bregdetit, maleve, lumenjve, zonave arkeologjike dhe fshatrave tradicionale shqiptare mbetën të paprekura. Ajo që dikur shihej si pasojë e izolimit ekonomik është shndërruar sot në një nga përparësitë më të mëdha të vendit. Vizitorët vijnë jo për resorte luksoze, por për Beratin dhe Gjirokastrën, të mbrojtura nga UNESCO, Parkun Kombëtar të Butrintit, Alpet Shqiptare, ujërat e kristalta të Rivierës dhe një kulturë që ka ruajtur autenticitetin e saj.

Në shumë aspekte, Shqipëria ka fituar pikërisht sepse nuk ka humbur ende atë që shumë vende të tjera e kanë sakrifikuar. Por ky sukses ka sjellë edhe presione të reja. Rritja e turizmit ndërkombëtar ka tërhequr investitorë drejt bregdetit dhe disa prej peizazheve më të bukura të vendit. Njëkohësisht, qeveria e sheh këtë interes si një mundësi për të përshpejtuar zhvillimin ekonomik përmes investimeve të mëdha në turizëm.

Askush nuk e vë në dyshim rëndësinë e investimeve. Turizmi krijon vende pune, përmirëson infrastrukturën dhe gjeneron të ardhura. Pyetja thelbësore nuk është nëse Shqipëria duhet të zhvillohet, por çfarë lloj zhvillimi duhet të zgjedhë.

Propozimet për ndërtimin e komplekseve turistike luksoze në zona me ndjeshmëri të lartë mjedisore, përfshirë projektin e profilit të lartë të lidhur me Jared Kushner dhe iniciativa të tjera përgjatë bregdetit shqiptar, kanë nxitur një debat të gjerë publik. Publikimi i koncepteve arkitekturore për zhvillime të reja ka shtuar shqetësimin se disa nga peizazhet më të çmuara të vendit mund të pësojnë ndryshime të pakthyeshme.

Mbështetësit i konsiderojnë këto projekte një mundësi për modernizimin e turizmit shqiptar dhe tërheqjen e investimeve ndërkombëtare. Kritikët argumentojnë se ndërtimet masive në zona me rëndësi të veçantë natyrore dhe kulturore mund të ndryshojnë përgjithmonë peizazhe që u përkasin jo vetëm shqiptarëve të sotëm, por edhe brezave të ardhshëm. Organizatat mjedisore dhe ekspertët e trashëgimisë kanë ngritur gjithashtu shqetësime mbi ndikimin afatgjatë të këtyre zhvillimeve. Debati ka kaluar prej kohësh kufijtë e arkitekturës apo të politikës turistike.

Ai është bërë një debat mbi identitetin kombëtar, mbi mënyrën se si shqiptarët e shohin të ardhmen e vendit të tyre dhe mbi përgjegjësinë që kanë ndaj brezave që do të vijnë.

Këto shqetësime janë bërë pjesë edhe e protestave qytetare në Shqipëri dhe në diasporë. Edhe pse protestat kanë përfshirë shumë çështje politike dhe institucionale, një slogan është bërë simbol i debatit mbi ruajtjen e pasurisë kombëtare: “Shqipëria nuk është në shitje.” Për shumë qytetarë, kjo nuk është thjesht një kundërshtim ndaj projekteve të caktuara. Është bindja se disa vende kanë një vlerë që nuk mund të matet me çmimin e tregut. Brigjet, parqet natyrore, ligatinat, qytetet historike dhe peizazhet kulturore janë pjesë e identitetit të kombit. Pasi mbulohen nga betoni dhe çeliku, ato nuk mund të rikthehen më.

Pavarësisht nëse dikush mbështet apo kundërshton projekte të caktuara, mësimi që del nga ky debat është universal.

Zhvillimi ekonomik dhe mbrojtja e mjedisit nuk janë qëllime të papajtueshme. Përvoja ndërkombëtare tregon se investimet mund të bashkëjetojnë me ruajtjen e trashëgimisë historike dhe natyrore, nëse planifikimi udhëhiqet nga vizioni afatgjatë dhe jo vetëm nga fitimi i menjëhershëm.

Shqipëria ka sot një mundësi të rrallë

Në vend që të përsërisë gabimet që vende të tjera mesdhetare i kuptuan vetëm pasi ishte tepër vonë, ajo mund të bëhet një model i zhvillimit të qëndrueshëm, duke ndërthurur rritjen ekonomike me mbrojtjen e mjedisit dhe të trashëgimisë kulturore. Kështu, modernizimi nuk do ta zëvendësojë identitetin kombëtar, por do ta forcojë atë. Vendimet që merren sot do të ndikojnë jo vetëm në të ardhmen e turizmit shqiptar, por edhe në trashëgiminë që ky brez do t’u lërë brezave të ardhshëm.

Prandaj, ky debat shkon shumë përtej kufijve të Shqipërisë

Ai ngre një pyetje që, herët a vonë, duhet ta përballojë çdo komb: Sa nga trashëgimia jonë jemi të gatshëm të sakrifikojmë në emër të përparimit dhe, pasi ta kemi humbur, çfarë çmimi do të ishim të gatshëm të paguanim për ta rikthyer?

Trashëgimia që Zgjedhim të Lëmë

Debati mes ruajtjes së trashëgimisë dhe zhvillimit paraqitet shpesh si një zgjedhje mes së kaluarës dhe së ardhmes. Në të vërtetë, ai është një zgjedhje mes përfitimit afatshkurtër dhe vizionit afatgjatë.

Çdo brez trashëgon peizazhe, monumente, tradita dhe pasuri kulturore që nuk i krijoi vetë, por i mori në mirëbesim nga ata që jetuan përpara tij. Pyjet shekullore mbijetuan sepse dikush refuzoi t’i shihte vetëm si lëndë drusore. Qytetet historike ekzistojnë ende sepse brezat e mëparshëm e kuptuan se disa vende kanë një vlerë që shkon përtej fitimit të menjëhershëm ekonomik. Ne jemi përfituesit e atyre vendimeve. Historia është e vetmja trashëgimi, vlera e së cilës shpesh rritet me kalimin e kohës. Pyetja është nëse brezat që do të vijnë do të mund të thonë të njëjtën gjë për ne.

Askush nuk mund të jetë kundër zhvillimit ekonomik. Çdo vend ka nevojë për investime, infrastrukturë moderne, industri të reja, banesa, shkolla, spitale dhe mundësi për të rinjtë. Megjithatë, zhvillimi nuk duhet të kërkojë shkatërrimin e atyre pasurive që e bëjnë një komb të veçantë. Hotele luksoze mund të ndërtohen pothuajse kudo. Qendra tregtare dhe rrokaqiej mund të ngrihen në çdo qytet. Ajo që nuk mund të rikrijohet pasi humbet janë fshatrat shekullorë, brigjet e paprekura, pyjet e lashta, ligatinat e mbrojtura, monumentet arkeologjike dhe lagjet historike që mbartin identitetin e një populli. Disa humbje janë të pakthyeshme dhe asnjë pasuri nuk mund ta rikthejë atë që është zhdukur.

Për këtë arsye, ruajtja e trashëgimisë nuk duhet parë si pengesë për përparimin. Përkundrazi, ajo është një nga shprehjet më të larta të zhvillimit të përgjegjshëm. Komunitetet që mbrojnë arkitekturën historike forcojnë identitetin e tyre. Ata që ruajnë lumenjtë, malet, brigjet dhe jetën e egër mbrojnë pasuri që vazhdojnë të krijojnë vlerë ekonomike, shoqërore dhe mjedisore për brezat që vijnë. Po kështu, komunitetet që mbështesin bizneset lokale krijojnë vende që vizitorët nuk i harrojnë lehtë.

Provat janë kudo. Cold Spring dhe Piermont përgjatë Hudson-it, Charleston dhe Savannah në jug të Shteteve të Bashkuara, Quebec City në Kanada dhe qindra qytete historike në Evropë kanë dëshmuar se ruajtja e së kaluarës nuk është në kundërshtim me prosperitetin. Përkundrazi, suksesi i tyre buron nga fakti se mbetën besnikë ndaj identitetit të tyre. Udhëtarët e sotëm kërkojnë vende me shpirt, ku historia është ende e dukshme, traditat vazhdojnë të jetojnë dhe peizazhi nuk është sakrifikuar në emër të zhvillimit pa kriter. Nuk është rastësi që turizmi kulturor dhe ai i trashëgimisë janë ndër sektorët me rritjen më të shpejtë të industrisë turistike.

Edhe Shqipëria ndodhet përballë kësaj zgjedhjeje. Bregdeti, malet, lumenjtë, zonat arkeologjike, fshatrat tradicionale dhe pasuritë e mbrojtura nga UNESCO përfaqësojnë një thesar që shumë vende e kanë humbur prej kohësh. Nëse menaxhohen me mençuri, këto pasuri do të vazhdojnë të tërheqin vizitorë nga e gjithë bota duke ruajtur karakterin unik të vendit. Nëse sakrifikohen për përfitime afatshkurtra, Shqipëria rrezikon të humbasë pikërisht atë që e bën të veçantë. Sfida nuk është nëse vendi duhet të zhvillohet, por nëse mund ta bëjë këtë pa cenuar bukurinë natyrore, trashëgiminë kulturore dhe identitetin historik që përbëjnë përparësinë e tij më të madhe.

Por ky mësim shkon shumë përtej Shqipërisë. Çdo komb, çdo qytet dhe çdo komunitet duhet t’i përgjigjet të njëjtës pyetje: Çfarë trashëgimie dëshirojmë t’u lëmë atyre që do të vijnë pas nesh? Brezat e ardhshëm nuk do të na gjykojnë nga numri i qendrave tregtare apo lartësia e rrokaqiejve që ndërtuam. Ata do të na gjykojnë nga fakti nëse ende mund të ecin nëpër rrugë historike, të admirojnë arkitekturën shekullore, të shijojnë lumenj të pastër e pyje të mbrojtura dhe të trashëgojnë peizazhe që vazhdojnë të tregojnë historinë e vendit të tyre.

Ky është, ndoshta, matësi më i vërtetë i lidershipit.

Sepse përparimi nuk matet vetëm me atë që ndërtojmë, por edhe me atë që kemi mençurinë të ruajmë. Ndonjëherë investimi më i madh që mund të bëjë një komunitet apo një komb nuk është ndërtimi i diçkaje të re, por mbrojtja e diçkaje që është vërtet e pazëvendësueshme. Në fund të fundit, e vjetra nuk ka vlerë thjesht sepse është e vjetër. Ajo ka vlerë sepse na lidh me historinë, formëson identitetin tonë dhe na kujton se e ardhmja ndërtohet më fort mbi themelet e së kaluarës. Sepse, ndonjëherë, e vjetra vlen vërtet më shumë se e reja.

Gjeneral ® Piro Ahmetaj/

Vëmendja e kancelarive, institucioneve dhe medias botërore ishin drejtuar nga Ankaraja, ku në data 7-8 Korrik u zhvillua Samiti i Aleancës së Atlantikut të Veriut. I privilegjuar për të kontribuar në “Forumin e Senior Ekspertëve të NATO-s”, po ndaj një përmbledhje me gjetje, mesazhe dhe rekomandime strategjike:

Vendimet dhe mesazhet që u përcillën nga Samiti Ankaras-2026: Ndërsa Samitet nuk janë “rutinë e përvitshme”, Ankaraja ishte një ngjarje madhore, pasi adresoi një nga udhëkryqet më kritike që prej themelimit të NATO-s si dhe mbas 1990. Katërfishimi intensitetit të Samiteve (krahasuar me para ‘90), si dhe dyfishimi i hartës së anëtarësimit (nga 16 në 32 sot), flasin më fort se të gjitha fjalimet për dinamikën e kërcënimeve në 36 vitet e fundit, si dhe sfidën për ta “mbajtur atë si Aleanca më afatgjatë, më e fuqishme, më e suksesshme dhe më shpresëdhënëse e historisë së njerëzimit”!

Padyshim që ky Samit do mbetet historik jo vetëm se u organizua me detaje dhe madhështi perandorake nga Presidenti Taip Erdogani, por edhe sepse u zhvillua në kufijtë e rreziqeve dhe në pikun e përshkallëzimit të konflikteve nga Ukrainë, Irani, Lindja e Mesme, etj, cilat kërcënojnë më shumë se kurrë paqen, sigurinë, interesat dhe fuqinë e aleancës, si dhe statuskuonë gjeopolitike të mbas 1945 si dhe luftës së ftohtë !

Gjithashtu ky Samit u mbajt “53 muaj mbas agresionit neonazist të Rusisë-putiniste kundër jo vetëm sovranitetit të Ukrainës”.Ndërsa falë qendrës stoike të Ukrainës dhe mbështetjes së perëndimit: “Putini e ka humbur me turp iniciativën strategjike të luftës dhe Kremlini krenarinë e paprekshmërisë territoriale”, pasi më pak se 18 % e territorit të Ukrainës mbahet ende e pushtuar nga makineria ushtarake ruse ! Për më tepër, Putini i ka humbur edhe betejat për të sfiduar interesat gjeopolitike, fuqinë ushtarake dhe çarë kohezionin mes ShBA, NATO dhe BE; për të dobësuar marrëdhëniet me “partnerët e privilegjuar”, Australi, Japoni, Zelandë e Re, etj; për të ndezur një front lufte në Tajvan, apo duke kërcënuar nëpërmjet Beogradit deri “me agresion ushtarak” jo vetëm sovranitetin territorial të Kosovës, por edhe prezencën e KFOR-it, si dhe statuskuonë gjeopolitike të Aleancës në Ballkan.

Ndërsa përkundër makinerisë dezinformuese (USA/Trump po del nga NATO (!), është pranuar gjerësisht se: “pa ShBA nuk mund të ekzistojë NATO, ndërsa edhe pa parnerët Europian nuk mund të garantojen interesat Amerikane në hapësirën Euroatlantike” ! Ndaj edhe ky Samit u mbajt edhe për të “akomoduar” Aleancën me përqasjen e Presidentit Trump “paqe nëpërmjet forcës”, çka u demonstrua në sulmet vdekjeprurëse që fuqia ushtarake e ShBA-ve realizoi ndaj bazave bërthamore, sundimtarit Khamenei dhe gardës terroriste të Iranit; në prangosjen e narko-diktatorit të Venezuelës, etj”. Megjithatë, përtej agonisë së rendit të vjetër (KS/OKB), si dhe mpirjes burokratike të BE-së, edhe në këtë Samit 31 vendet e tjera (disa me pahir) “e mirënjohën rolin jetik të ShBA në NATO”, pasi me mbi 1 trilion $ në 2026 (sa 2 fishin e 31 vendeve të tjera), vijon të mbajë barrën kryesore të shpenzimeve dhe angazhimeve ushtarake të Aleancës.

Ne Samit u konfirmua se prioriteti nr. 1 i axhendës mbetet modernizimi i fuqisë ushtarake përfshi dhe bërthamore/deterrence: “për shkurajimin dhe shpagimin ndaj armiqve potencialë që guxojnë të kërcënojnë Aleancën”. Për më qartë, duke iu përgjigjur thirrjes së Trump (presionit për disa) për të rritur deri në 5 % buxhetin e mbrojtjes brënda 2030 si dhe themelimin e Bankës së Mbrojtjes, praktikisht në Ankara u konfirmua “vendosmërinë e Aleancës për të modernizuar industrinë, armatimet, sistemet, mbrojtjen kibernetike, dronët, Ai dhe infrastrukturat ushtarake”, në mënyrë që NATO të mbetet e pathyeshme, e pakonkurueshme dhe vdekjeprurëse: “ndaj çdo kërcënimi dhe cilitdo armiku apo koalicioni potencial”.

Kështu Ankaraja do të skalitet ndër ngjarjet më madhore të NATO-s, pasi kryetarët e 32 shteteve anëtare demonstruan: “vullnetin politik, kohezion si dhe vendosmëri të palëkundur per tu përballur dhe mposhtur rreziqet e përbashkëta”, ose siç edhe Sekretari Rutte, deklaroi: “për NATO-n nuk ka opsion tjetër përveçse fitores me çdo çmim të luftës ndaj tiranëve të Kremlinit, gardës terroriste të Iranit, etj”.

Pesë gjetje dhe 5 rekomandime strategjike për përgatitjen e Samitit Historik të Tiranës – 2027:

Paraprakisht, një ushtri mitomanësh anti-amerikanë dhe anti-Shqiptarë njëherësh si dhe zjarrvënës të stërvitur në Moskë, Beograd, Teheran, etj, kanë ngritur pikëpyetje të helmatisura ndaj: (a) përpjekjeve, arritjeve dhe kredibilitetit të RSh në NATO, si dhe (b) rreth zhvillimit apo jo në Tiranë të Samitit-2027 (!?), etj të cilat morën reciprokisht përgjigje edhe nga ky Samit:

a. Është “fakt i mirënjohur edhe nga USA/NATO, se veçanërisht 5 vitet e fundit, RSh ka bërë progres të konsiderueshëm” për rritjen e buxhetit të mbrojtjes (rreth 600 milion €, 3 herë më shumë se 2008 dhe 6 herë sa në 2015)! Por vlejnë të duartrokiten edhe arritje si: “pjesëmarrja në Bordin Trump të Paqes dhe rreshtimi kundër gardës terroriste të Iranit; marrëveshja mes Kroacisë, Kosovës dhe RSh dhe modernizimi i fuqisë ushtarake; projekti i Porto-Palermos (Bondsteel-detar USA/NATO), i ndërthurur me Korridorin-8; kontributet për Ukrainën; roli lider në projektet rajonale dhe forcimin e besimit strategjik me ShBA”!

b. 32 Kryetarët e 32 Shteteve konfirmuan që Samiti i ardhshëm (afati i pa-përcaktuar) do të zhvillohet në Tiranë, kur autoritetet e RSh do të kenë nderimin dhe sfidën të mikëpresin 31 kryetarët e shteteve anëtare, si dhe rreth 20 të tjerë nga vendet partnere. Kjo përgjigje shërbeu ndaj turfullimeve helmatisëse për mos-zhvillimin e Samitit në Tiranë, te cilat i edhe më neveritëse se ato që: “Rama nuk do të shkonte në Samitin e NATO-s në ShBA (korrik 2024), as në New York/OKB (Shtator 2025); apo që do prangosej sapo të zbriste në Washington për të nënshkruar marrëveshjen për Bordin e Paqes (shkurt 2026), etj broçkulla më keq se të disa Pilinçve”. Pra edhe për humor: “Samiti-2027 do të zhvillohet në Tiranë edhe për inat vartësve të gaze-muleshit apo nëse p.sh Neomalësorja do të triumfojë në revolucionin për Shqipërinë e Re” ?!?

Së dyti, përtej shakasë, kushdoqoftë KM në Tiranë, RSh do duhet të konfirmojë edhe me forte: “Partneritet strategjik, kohezion dhe konsensus të pakushtëzuar për vendimmarrjet, projektet e modernizimit dhe angazhimet e USA/NATO-s, në interes të mbrojtjes kolektive (artikulli 5); mbështetjen me kontribute “më shumë se modeste” ndaj Ukrainës, dhe në kuadër të Bordit të Paqes”, si dhe rol/vend lider në mbjelljen e bashkëjetesës paqësore si dhe zhvillimin projekteve të përbashkëta me 6 vendet e Ballkanit Përendimor ndaj kërcënimeve asimetrike: “terrorizmi, krimi i organizuar, emergjencat civile, trafiqeve, etj.”!

Së treti, si në Ankara dhe vitin tjetër në Tiranë, RSh duhet të konfirmojë rritjen e përshkallëzuar të shpenzimeve të mbrojtjes (5 % deri në 2030), çka nuk është jo për të marrë me më të mirë Trump/Brukselin por e domosdoshme për të modernizuar fuqinë ushtarake dhe zhvilluar aftësitë operacionale të FA në përmbushje të misionit: “mbrojtjen e integritetit, zhvillimin e interesave gjeopolitike, promovimin e vlerave euroatlantike, si dhe përmbushjen e detyrimeve në kuadër të NATO-s”.

Së katërti, duke konsideruar se në Rendin e Ri të Sigurisë (vulosur tashmë me emrin e Presidentit Trump), asnjë vend nuk e përballon dhe as i mbijeton dot i vetëm një agresioni ushtarak, në Samitin e Tiranë, është vendi i duhur që RSh të shpalosë: “2-Shtete sovrane, 1-Komb i vetëm”. Ndërkohë duhet lobuar fortë që kjo “platform e vonuar” nuk përbën kërcënim ndaj asnjë vendi, përfshi Serbinë, por demostron: “përgjegjëshmëri kombëtare dhe euroatlantike, për të zhvilluar fuqinë ushtarake ndaj çdo vendi/aleance që kërcënon sovranitetin apo interesat gjeopolitike të RSh dhe Kosovës, fatmirësisht të ndërthurur me interesat e SHBA/NATO në rajon dhe Mesdhe”.

Ndërsa në një kohë kur p.sh gara për tregun e municioneve/armatimeve mbetet një mision tërësisht i pamundur jo vetëm për vendet e vogla (!), kjo platformë s’ka kurrësesi lidhje me euforinë sovraniste për: “municione/drone made in Kosovo”, etj.

Së pesti, krahas angazhimit në Ankara për të përmbushur përgjegjësitë e vendit pritës (Host Nation), zhvillimin e Samitit tjetër në Tiranë, e çmoj edhe si “ngjarje dhe mundësi të artë gjeopolitike” për të shpalosur nivelin e ambicjeve të RSh në fushën e mbrojtjes, si dhe për promovimin e përpjekjeve për anëtarësimin e Kosovës dhe Bosnje-Hercegovinës në NATO, duke konfirmuar se zgjerimi rrit garancitë e paqes së qëndrueshme, si dhe mbrojtjen e statueskosë gjeopolitike të ShBA/NATO në Ballkanin Perëndimor. Së fundmi, duke shprehur mirënjohjen ndaj 31 Kryetarëve të Shteteve anëtare, mbetem besimplotë që: “Tirana zyrtare do ta realizojë me përgjegjshmëri këtë sprovë kombëtare dhe fisnikëri njëherësh” !