Hysen S. Dizdari/

Posta e Kosovës ka emetuar një emision të veçantë me pulla postare kushtuar 250-vjetorit të Ditës së Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës (1776–2026). Më 4 korrik 1776, Kongresi Kontinental miratoi Deklaratën e Pavarësisë, me të cilën trembëdhjetë kolonitë amerikane shpallën shkëputjen nga Britania e Madhe dhe krijimin e një shteti të lirë e të pavarur. Kjo datë shënon lindjen e Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe festohet çdo vit si festa kombëtare e vendit. Deklarata e Pavarësisë, e hartuar kryesisht nga Thomas Jefferson, konsiderohet një nga dokumentet më të rëndësishme politike në historinë moderne. Parimet e saj mbi lirinë, barazinë dhe të drejtën e popujve për vetëvendosje ushtruan ndikim të madh në zhvillimet demokratike në mbarë botën dhe mbeten aktuale edhe sot.

Dita e Pavarësisë së SHBA-ve kujtohet me nderim dhe respekt të veçantë edhe nga shqiptarët në Shqipëri dhe Kosovë. Kjo lidhet me rolin historik që Shtetet e Bashkuara kanë luajtur në mbrojtjen e interesave kombëtare shqiptare në periudha vendimtare të historisë sonë. Gjatë më shumë se një shekulli, marrëdhëniet shqiptaro-amerikane janë karakterizuar nga miqësia, mbështetja politike dhe bashkëpunimi në momente të rëndësishme për kombin shqiptar. Për këtë arsye, SHBA-ja gëzon një respekt të veçantë në opinionin publik shqiptar.

Një vend të veçantë në kujtesën historike shqiptare zë Presidenti i 28-të i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Thomas Woodrow Wilson. Në Konferencën e Paqes në Paris, në vitin 1919, ai kundërshtoi planet për copëtimin e Shqipërisë ndërmjet shteteve fqinje, duke mbrojtur të drejtën e popullit shqiptar për të pasur shtetin e vet. Qëndrimi i Presidentit Wilson u mbështet në parimin e vetëvendosjes së kombeve, një nga shtyllat kryesore të vizionit të tij për rendin ndërkombëtar pas Luftës së Parë Botërore. Për shqiptarët, ai mbetet një nga personalitetet më të respektuara të historisë amerikane. Pikërisht për këtë arsye, Faik Konica është shprehur: “Gjithë shqiptarët duhet t’i ngrenë Wilsonit një monument madhështor në zemrat e tyre.” Mirënjohje të veçantë gëzon edhe Presidenti i 42-të i SHBA-ve, Bill Clinton.

Nën udhëheqjen e tij, Shtetet e Bashkuara mbështetën ndërhyrjen e NATO-s kundër regjimit serb në vitin 1999, duke ndihmuar në çlirimin e Kosovës dhe duke i dhënë fund dhunës dhe spastrimit etnik ndaj popullsisë shqiptare. Ndërhyrja e NATO-s, e udhëhequr politikisht nga SHBA-ja, shënoi një kthesë historike për Kosovën dhe krijoi kushtet për lirinë e saj, proces që më pas do të kulmonte me shpalljen e pavarësisë së Republikës së Kosovës më 17 shkurt 2008.

Duke shpjeguar para popullit amerikan ndërhyrjen e forcave të NATO-s në Kosovë më 24 mars 1999, Presidenti Bill Clinton theksoi: “Amerika ka një përgjegjësi të qëndrojë me aleatët tanë kur ata përpiqen të shpëtojnë jetën e pafajshme dhe të ruajnë paqen, lirinë dhe stabilitetin në Evropë. Kjo është ajo që po bëjmë në Kosovë. Nëse ne kemi mësuar ndonjë gjë nga shekulli që po përfundon, është se nëse Amerika do të jetë e begatë dhe e sigurt, ne kemi nevojë për një Evropë që është e begatë, e sigurt, e pandarë dhe e lirë. Ne kemi nevojë për një Evropë që po bashkohet, jo që po ndahet. Një Evropë që ndan vlerat tona dhe ndan barrën e udhëheqjes. Ky është themeli mbi të cilin varet siguria e fëmijëve tanë.”

Për të përkujtuar këtë jubile të rëndësishëm, Posta e Kosovës ka emetuar një pullë postare dhe Zarfin e Ditës së Parë (FDC). Pulla postare ka vlerën nominale 2,10 euro. Në sfond paraqitet Deklarata e Pavarësisë së SHBA-ve dhe flamuri amerikan, të vendosur mbi numrin simbolik 250, i cili përfaqëson vitet e pavarësisë së shtetit amerikan. Në pjesën e sipërme majtas ndodhet flamuri i Republikës së Kosovës, ndërsa në pjesën e poshtme është vendosur mbishkrimi: “250-vjetori i SHBA-ve”.

Simbolet e përdorura në këtë emision filatelik janë zgjedhur për të paraqitur jo vetëm rëndësinë historike të 4 Korrikut për popullin amerikan, por edhe lidhjet e forta të miqësisë ndërmjet Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Nëpërmjet këtij emisioni filatelik, Posta e Kosovës i bashkohet kremtimeve ndërkombëtare të 250-vjetorit të pavarësisë amerikane dhe njëkohësisht përcjell një mesazh të qartë respekti, miqësie dhe mirënjohjeje ndaj Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe popullit të saj. Ky emision me pulla postare dëshmon se populli shqiptar në Kosovë dhe Shqipëri nuk harron mbështetjen e vazhdueshme që SHBA-ja i ka dhënë kombit shqiptar në mbrojtje të lirisë, të drejtave kombëtare dhe pavarësisë.

MIRËNJOHJE PRESIDENTIT TË 28-TË TË SHBA-VE, WOODROW WILSON!

MIRËNJOHJE PRESIDENTIT TË 42-TË TË SHBA-VE, BILL CLINTON!

MIRËNJOHJE POPULLIT AMERIKAN!

GËZUAR 4 KORRIKUN,

E PAVARËSISË SË SHTETEVE TË BASHKUARA TË AMERIKËS!

Prof. Dr. Lush SUSAJ*/

Që të gjithë e kemi pare dhe njohur duzinën e të përkdhelurve të partisë marksiste leniniste, të cilët edhe pas vitit 1990 arritën që të realizojnë metamorfozën e njohur të krimbit, sipas të cilës larva krisalidohet e shndërrohet në një flutur të bukur, e cila pjell vezët dhe ripërtërin ciklin e damtuesit. Në këtë mënyrë, edhe komunistët më të degjeneruar lëshuan ca deklerata fallco, thyen edhe disa dritare barakash e pozuan duke thirrur me të madhe “poshtë komunizmi”, edhe pse në gjenezë dhe në embrion ishin komunistët më të verbër, madje edhe më të ligj se sa lideri i tyre shpirtërorë, Miladin Popoviçi dhe Josif Tito i Serbisë.

Koha e dëshmoj në dritën e diellit teorinë e njohur si “Trashegimia e Genit Kriminal”, ku ajo që lind nga maca gjuan mi, sikurse bushtrat që lindin nga mitra e përgjakur e partisë komuniste janë forca më regresive e antishqiptare, e që koha provoj se kan shkaktuar vetëm shkatërrim të shtetit dhe të kombit shqiptarë.

Sipas analizës time me rezulton që kemi të bëjmë me 36 vite vazhdimësi vetëdiskreditimi me të njëjtat fytyra, me të njëjtën filozofi e mëndësi, me të njëjtat metoda hajnie, fiktiviteti dhe korrupsioni turpërues e shkatërrues për shtetin dhe shoqërinë.

Shkaku për këtë shkrim më lindi nga fjalori i ulët dhe qëndrimi përgojues e përçmues i disa pseudointelektualëve llapaqena, të cilët prej më shumë se 35 vitesh vetëm sa i kan lëpirë të pasmet e kryetarëve, të drejtorave dhe të ministrave e shefave të lartë e të mesëm të partisë.

Një duzinë të përdorurish që në të gjithë jetën e tyre kan levizur e përseri po levizin si mizat e gomarit, që shkojnë nga njëri gomar tek tjetri, e që mund ti gjesh e takosh kudo ku ka gomerë.

Është kjo kategori e ulët që kurrë nuk u bën specialistë, as intelektualë e as qytetarë të përgjegjëshëm, por që zgjodhën të qëndrojnë pas shefave të hajnisë, e të përdorën sa për të kopsitur dosjet fiktive, nga ku boron vjedhja dhe varfëria që ka pllakosur familjet e Shqipërisë.

Ky takëm katovicianë dhe sorosjano komunistë, tashmë duhet të shqetësohet nga reagimi qytetarë, pasi nga ky reagim do të marri fund dominanca e klaneve hajdutërore mbi financat, pronat, projektet, pasuritë, mediat, universitetet, shkollat, e çdo të mirë tjetër publike e kombëtare.

Është koha që kjo kategori e ulët barkalecash të përmbahën e të mos gjuajnë me gurë reagimin e madh popullorë, që sipas meje është shumë i vonuar, i shumëdëshiruar dhe ekstremishtë i provokuar nga varfëria, shpopullimi dhe degradmi i thellë i kohezionit dhe sjelljes shtetërore e politike.

Për juve që guxoni të përgojoni ata që po luftojnë për çlirimin dhe prosperitetin e Shqipërisë nga apatia, ligësia, korrupsioni, injoranca dhe shkatërrimi i institucioneve, po ju kujtoj vetëm disa të vërteta të njohura të kësaj proteste qytetare, që është mirë që ti kuptoni sa më parë.

Së pari, si kurrë më parë, protesta ka një objektiv popullorë e mbarë kombëtarë që përmblidhet në dorëheqjen e menjëhershme e të panegociueshme të kryeministrit Edi Rama, si shkaktari më i madh i kësaj situate, por edhe si pengesa kryesore në rrugën e integrimit europian të Shqipërisë.

Së dyti, të gjithë ata që po protestojnë e po reagojnë, janë e duhet të respektohen si shpetimtarë e qytetarë të mirë të Shqipërisë, sepse ata janë engjejt e shpresës dhe ringjalljes kombëtare e politike. Prandaj mos guxoni me përgojue as me cenue gratë e vajzat që kan dalë në protestë me fëmijët e tyre në krahë e në bark. Sepse si kurrë më parë kan zbritur në shesh fëmijet, engjëjt dhe rojat e lirisë. Mos guxoni me përgojue as studentët dhe nxënësit që e duan jetën, shtetin dhe kombin e tyre, e që nuk e kan harruar kurrë rrugaçërinë, amoralitetin dhe tradhëtin e sorosjano komunistave të viteve 2018-2019, kur llumi Marksist-Leninist e shantazhoj dhe e mbyti protestën studentore. Nuk mund të zihet gryka e vullkanit të zgjimit të një kombi që është ngritur kundër fiktivitetit dhe tradhëtisë kombëtare. Mos guxoni me përgojue elitën e mirfilltë që ka folë hapur, e që tani ka dalë hapur edhe në krah të protestës. Ju që keni 35 vite që vidhni financat, projektet, pronat, etj, bëhuni gati që të ktheni mallin dhe paratë e vjedhura. Ju pseudointelektualë e lëpirësa të neveritshëm, dijeni që me servilizmin, hajninë dhe përdorjën tuaj të gjatë, keni krijuar në terren një shkretëtirë të varfër e të frikshme për ta jetuar. Ndërsa në dosjet tuaja fiktive dhe në propagandën sofiste, akoma po flisni për arritjet imagjinare, si dikur kur këndohej kënga e njohur: Buzë Adriatikut rreze lëshon Shqipëria / Fanar i pashuar në ballë prinë partia.

Së treti, këtë protestë të vonuar e të shumëpritur të bashkimit kombëtarë, duhet ta suportojmë e ta shohim si momentin e një bashkimi dhe shërimi nga përçarja monstruoze e komunizmit 85 vjeçarë (1941-2026). Sepse këtë herë, si kurrë më parë kan zbritur në sheshet e lirisë fëmijët dhe rinia që duan të jetojnë në një shoqëri pa ndasi krahinore, fetare e politike. Në këtë protestë, si kurrë më parë kanë zbritur nënat e Shqipërisë, e ku janë bashkuar me të majtë e të djathtë nën thirrjen “Poshtë Komunizmi”, një thirrje që duhet të kthehet në levizje kombëtare për larine dhe prosperitetin e botës shqiptare.

Së katërti, me këtë protestë duhet të kuptojmë se tashmë ka lindur e po rritet një qytetari e përgjegjëshme dhe reaguese, e jo sikurse e duan dhe e kultivuan patitë e dala nga mitra e përgjakur e ish Partisë së Punës (ish partia komuniste), që kan dashur dhe e kan njeriun e ri socialistë, me sjelljet prej sehirxhiu, servili, frikacaku e hajduti.

Së pesti, kjo protestë duket që po sheron edhe plagët 100 vjeçare të një sistemi feudal, të miksuar e helmuar nga sjellja anadollake e komuniste, një sjellje politike pa asgjë Europiane e as progresiste. Tani është koha për të kuptuar dhe pare nga afër mënyrën se si po shëmbët para syve tanë “Katovica” shqiptare dhe monstrat e 35 viteve të mashtrimit neokomunistë, që si askund tjetër i kushtuan shqiptarëve një brez të sakrifikuar dhe mbi gjysmën e popullsisë të dëbuar përmes mizerjes politike, mjedisore e shoqërore që ka krijuar korrupsioni dhe përçarja kombëtare komuniste e neokomuniste.

Së gjashti, Realiteti që po lindë nuk duhet të shikohet me syzet boshevike e as me syzet sorosjano komuniste, kjo që të mund ta shikoni protestën si ditën e badhë të Shqipërisë, nga ku po lindë shkolla politike kombëtare që na ka munguar.

Së shtati, është koha që secili të kontribojë me sa ka mundësi që kjo energji e shumëpritur të koncentrohet në interesa dhe projekte të larta politike e shoqërore, e jo në interesa hajnie për pronat dhe investimet, nga ku nuk ka mbetur asgjë, sepse të gjitha janë vjedhur. Që do të thotë që duhet forcë dhe fokus në qëllimin më të madh kombëtarë, në reagimin e bashkuar për të zgjidhur sa më parë kontratën e qeverisjes, e bashkë me të edhe shfronësimin e bandës së krimit, korrupsionit, përçarjes dhe injorancës. Në këtë proces shfronësimi duhet respekt, kurajo dhe besim tek të gjithë ata që protestojnë e po reagojnë, e që nuk e meritojnë kurrë që të përgojohen e as të cenohën nga të përdorurit e partisë moniste, e as nga gojëshqyerit dhe të korruptuarit që kan zgjedhur të qëndrojnë non stop me pijanecët, kafexhijtë, qoftexhijtë, etj, duke vjedhur hallexhijtë të cilëve prej 33 vitesh, po ua vjedhin dhe deformojnë edhe votën.

Së teti, nuk duhet të harrojmë që vetëm bashkimi na e mundëson që mashtruesit dhe horrat e pronave e të korrupsionit ti dergojmë në bankën e të akuzuarve për të marrë drejtësinë që meritojnë, e mbi të gjitha për të faktuar fondet dhe pronat e vjedhura, të cilat duhet ma ja kthyer shtetit dhe popullit. Duhet të kuptojmë që hajdutët e këtyre 34 viteve (1992-2026), duhen shfronësuar dhe sekuestruar, e kjo mund të realizohet vetëm nga shqiptarët e pastër e me zemër të bardhë për Shqipërinë. Hajnat nuk mund të riciklohën kurrë si më pare, sepse hajnat nuk bëjnë kurrë shtet, republikë e as demokraci.

Së nëndëti, unë mëndoj që tani është shansi dhe momenti historikë i shqiptarëve, një moment që nukë duhet humbur, pasi vetëm nga bashkimi i një populli mbi parime të pastra e të larta kombëtare, shoqërore e politike, mund të krijohet e para parti politike e interesave kombëtare.

Ka ardhur koha që të krijohet një forcë politike pa përzierjën e misionarëve të huaj dhe financave të qëndrave antishqiptare që dikur krijuan nga jashtë partinë komuniste (1941), dhe metamorfozat e njohura të saj të viteve 1948 si PP, apo të vitit 1991 si PS, apo të vitit 2013 si Rilindje. Është koha që të përbuzim produktin politik e shoqërorë që na urdhërohet nga lartë, sikurse nga lartë u lëshuan edhe copat e krijuara nga shkërmoqja apo shumimi i ish partisë së punës, që në këto 35 vite dha një produkt që ka prodhuar të keqën më të madhe të botës shqiptare, e ku Shqipërinë e kan bërë fiks sikurse e duan armiqtë e kombit tonë.

Krijimi i një force të re politike, mirëfilli antikomuniste, është në përgjigje të momentit historikë dhe të etjes së madhe për bashkim dhe prosperitet kombëtarë, një zgjidhje që po vjen në një kohë kur Shqipërisë nuk i mungojnë mendjet e as duartë e pastra e të ndritura të plazmës autoktone e kombëtare. Shqipërisë nuk i mungojnë as profesionistët e as të kulturuarit e niveleve shumë të larta. Shqipërisë nuk i mungojnë as trimat për të bërë zap me forcën e ligjit të gjithë hadutët dhe langojtë e komunizmit, që vodhën dhe shkatërruan shtetin e mijëra heronjve e dëshmorëve, thjeshtë për të kënaqur pushtetin, babëzinë, grykësinë dhe injorancën e tyre.

Së dhjetëti, si prindër e si shqiptarë, le të mëndojmë e të gjykojmë qoftë edhe njëherë të vetme për nderin dhe dinjitetin e brezit tonë, si brezi që me veprimet e mosveprimet e veta mbolli dhe kultivoj tek fëmijet dhe populli nënshtrimin, apatinë, heshtjen mizore, ligësinë, përçarjen, duke shkaktuar gjithë këtë situate të errët, të varfër e të shëmtuar. Për këtë arsye, unë mëndoj që është koha që të mbështesim protestën kundër qeverisjes hajdute e arrogante, e jo të flasin e të veprojnë kundër protestuesve. Është momenti për të qëndruar në mbështetje të ëndërrave të patriotizmit dhe rinisë shqiptare. Dijeni që ata që janë ngritur e që protestojnë, troç fare po pastrojnë ndyrësinë e një brezi të dhunuar, frikësuar dhe mashtruar nga propaganda komuniste dhe neokomuniste. Po pastrojnë ndyrësinë e një brezi që ka heshtur duke shitur votën, shpirtin, interesin kombëtarë, shkollën, universitetet, tokën, bregdetin, e kështu me radhë, e duke i lënë fëmijët e një kombi pa atëdhe e pa shtet. Protestuesit po pastrojnë ndyrësinë e një brezi që në çdo katër vite ka shkuar si cjapi tek kasapi, në rresht për të votuar për partinë moniste, hasmin e rinisë dhe të fëmive të Shqipërisë. Ky brez ose duhet të bashkohet me protestën, ose duhet të heshti e të uli kokën përgjithmonë.

Për këtë arsye, unë apeloj e bëj thirrje që të përbuzet propaganda e atyre injorantëve dhe hajdutëve që përgojojnë dhe përpiqën të ndalojnë reagimin për Shqipërinë. Ky batak anadollako-komunistë duhet ta kuptojë se tashmë është ngritur populli dhe elita me duar e me fytyra të pastra, ata që nuk shantazhohen me dosje e as kurthe alla komuniste. Mbi të gjitha, ka levizur dhe është përmëndur diaspora që e ka kuptuar se si është dëbuar e vjedhur, madje sotë po vidhet përseri përmes kursit të këmbimit valutorë, ku secili e këmbën euron apo paundin me një vlerë 35% më të ulët se sa kembehej në vitin 2013, apo 13 vite më pare kur rierdhi në pushtet monizmi. Që do të thotë që hajnat e qeverisë së Tiranës, kan ngritur një system kastën për ta vjedhur përseri diasporën që investon dhe sjell të ardhura në Shqipëri. Mbi të gjitha, tashmë duket sheshit fakti që edhe tek diaspora ka mbirë fara e shëndoshë e përgjegjësisë kombëtare, e kjo na jep shpresë që atëdheu, pushteti dhe pasuria e vjedhur do të rikthehen tek të zotët e vëndit, tek shqiptarët që janë pronarët e vërtetë të Shqipërisë.

Mjerë ata që synojnë mallin dhe tokën e huaj, sepse ata janë të mbaruar. Sepse shqiptarin nuk mund ta mashtrosh pa fundësisht, e duhet ta kuptoni që kur mashtrimi dhe hajnia të kuptohet, horrave të krimit dhe korrupsionit do të ju rrëshqasë kolltuku dhe toka nën këmbë. Dhe ky është ky ai momenti historikë që ka mbërritur në vatrën e çdo shqiptari, e ku çdo shqiptarë duhet ti kontribojë zgjidhjes së re politike afatgjatë. Për këtë arsye, unë apeloj ndërgjegjën dhe forcën e pashtershme, e të papërlyer të kombit, që të bashkohemi për të hapur rrugën e prosperitetit, fokusit dhe vështrimit drejtë intersave më të larta morale, politike e shtetërore. Nderi është me protestuesit, ndërsa turpi është me përgojuesit dhe sehirxhijtë ndaj protestës që ka bashkuar kombin. Është koha për të shprehur respekt e mirënjohje për të gjithë protestuesit e Shqipërsë, e sidomos për gratë, fëmijët, nxenësit, studentët dhe emigrantët që janë bërë shpresa e një rilindje dhe rizgjimi kombëtarë. Është koha për të shprehur mirnjohjen më të thellë edhe për mbështetjen e madhe ndërkombëtare. Koha që të themi mirënjohje për BE dhe SHBA, që përseri po e shpetojnë shtetin dhe kombin shqiptarë nga tragjedia e korrupsionit, shpopullimit, konfiktualitetit dhe varfërisë së shkaktuar nga sjellja e ulët sorosiano komuniste.

*(Publikuar nga Gazeta “Telegraf”, dt 24 qershor 2026, faqe 6-7).

Prof. Pal Nikolli/

Në çdo kohë historike kur qytetarët dalin në shesh për të protestuar, pushteti përpiqet ta shohë protestën si një problem politik, ndërsa protestuesit e shohin atë si një thirrje për drejtësi. Shqipëria po përjeton pikërisht një moment të tillë. Përtej flamujve politikë, përtej retorikës së ditës dhe përtej debateve televizive, në thelb të zemërimit qytetar qëndrojnë katër plagë të vjetra: korrupsioni, krimi, nepotizmi dhe paaftësia.

Këto nuk janë thjesht fenomene të veçuara të jetës publike. Ato janë mekanizma që, kur bashkohen, prodhojnë një sistem që gradualisht humbet aftësinë për t’u shërbyer qytetarëve. Pikërisht kundër këtij sistemi ngrihet sot pakënaqësia që dëgjohet në rrugë, në media, në rrjetet sociale dhe në çdo familje shqiptare që përballet me vështirësitë e përditshme.

Korrupsioni mbetet sëmundja më e rëndë e shtetit shqiptar. Ai nuk matet vetëm me dosje hetimore apo me raporte ndërkombëtare. Ai matet me shkollat që nuk ndërtohen siç duhet, me spitalet që nuk ofrojnë shërbimin e merituar, me rrugët që kushtojnë shumë më tepër se vlera reale dhe me qytetarin që ndjen se ligji nuk zbatohet njësoj për të gjithë. Kur njerëzit humbasin besimin se institucionet veprojnë për interesin publik, atëherë humbet vetë legjitimiteti moral i shtetit.

Në të njëjtën kohë, hija e krimit vazhdon të rëndojë mbi jetën publike. Shqetësimi nuk lidhet vetëm me ekzistencën e grupeve kriminale, por me perceptimin se interesat kriminale arrijnë të ndikojnë ekonominë, politikën dhe vendimmarrjen. Kur qytetarët dyshojnë se fuqia financiare e paligjshme mund të blejë ndikim dhe mbrojtje, ata fillojnë të humbasin besimin te drejtësia dhe te barazia para ligjit.

Por ndoshta fenomeni që prek më drejtpërdrejt jetën e përditshme të njerëzve është nepotizmi. Në një vend ku mijëra të rinj të diplomuar largohen çdo vit, bindja se vendet e punës dhe pozicionet drejtuese shpesh fitohen përmes lidhjeve dhe jo meritës krijon një ndjenjë të thellë padrejtësie. Kjo është një nga arsyet kryesore pse shumë të rinj nuk e shohin të ardhmen e tyre në Shqipëri. Ata nuk largohen vetëm për paga më të larta; largohen sepse kërkojnë një sistem ku aftësia vlerësohet më shumë se afërsia me pushtetin.

Nga kjo kulturë klienteliste lind natyrshëm edhe paaftësia institucionale. Kur kriteri kryesor nuk është profesionalizmi, por besnikëria politike apo lidhja personale, rezultatet janë të pashmangshme: vendime të gabuara, projekte të dështuara, administratë joefikase dhe politika publike që nuk zgjidhin problemet reale të qytetarëve. Paaftësia nuk është vetëm çështje teknike; ajo kthehet në kosto ekonomike, sociale dhe demografike për një komb të tërë.

Në Shqipërinë e sotme këto katër plagë janë të lidhura ngushtë me njëra-tjetrën. Korrupsioni ushqen nepotizmin. Nepotizmi prodhon paaftësi. Paaftësia krijon hapësira të reja për korrupsion. Ndërsa të gjitha së bashku krijojnë terren ku krimi mund të depërtojë më lehtë në strukturat e shtetit. Kështu formohet një rreth vicioz që shpjegon pse shumë probleme vazhdojnë të mbeten të pazgjidhura pavarësisht premtimeve të përsëritura.

Protestat që po zhvillohen sot nuk duhen parë vetëm si kundërshtim ndaj një qeverie apo një politikani. Në thelb, ato përfaqësojnë revoltën e një pjese të shoqërisë kundër këtij rrethi vicioz. Ato janë një kërkesë për institucione që funksionojnë, për drejtësi që nuk bën dallime, për administratë që respekton meritën dhe për një shtet që vendos interesin publik mbi interesat e grupeve të privilegjuara.

Historia e kombeve tregon se rënia nuk fillon kur mungojnë pasuritë natyrore apo mundësitë ekonomike. Rënia fillon kur korrupsioni zëvendëson ndershmërinë, kur klientelizmi zëvendëson meritën, kur paaftësia zëvendëson profesionalizmin dhe kur frika zëvendëson lirinë. Në të kundërt, ringritja fillon kur qytetarët refuzojnë t’i pranojnë këto fenomene si normalitet.

Shqipëria ndodhet sot përballë një zgjedhjeje të rëndësishme: të vazhdojë të bashkëjetojë me këto katër plagë ose të ndërtojë institucione që i luftojnë ato pa kompromis. Protestat janë vetëm simptoma. Sëmundja është më e thellë. Dhe sa më gjatë të injorohet, aq më i lartë do të jetë çmimi që do të paguajë shoqëria shqiptare. Forca e një kombi nuk matet nga numri i ndërtesave të larta, as nga statistikat e propagandës ditore. Ajo matet nga aftësia për të ndërtuar institucione të drejta, të ndershme dhe meritokratike. Vetëm atëherë qytetarët do të kenë arsye të besojnë se e ardhmja mund të ndërtohet në vendin e tyre dhe jo larg tij.

Prof. As. Dr. Hasan Bello/

1-Kundër arrogancës së qeverisë, e cila i përçmon dhe i poshtëron shqiptarët.

2-Kundër korrupsionit kapilar që ka përfshirë administratën shtetërore.

3-Kundër bashkëpunimit të politikës me krimin e organizuar.

4-Kundër kapjes së shtetit dhe sovranitetit të popullit nëpërmjet kodit zgjedhor.

5-Kundër kryetarokracisë dhe krijimit të një sistemi që të gjithë pushtetin e përqendron në dy tre persona.

6-Kundër sistemit të korruptuar dhe vrastarë shëndetësor, që i detyron shqiptarët të vdesin në dyert e spitaleve.

7-Kundër sistemit gjyqësor, kaosit dhe stokut të dosjeve, ku një proces zgjat mbi dhjetë vite.

8-Kundër vjedhjes nëpërmjet koncesioneve dhe PPP.

9-Kundër drejtuesve të administratës, të cilët sillen me institucionet, vartësit dhe qytetarët si në pronë private.

10-Kundër vjedhjes së burimeve dhe pasurive kombtare.

11-Kundër deformimit të sistemit politik, vjedhjes së votës, nëpërmjet ligjit, presionit të administratës dhe krimit të organizuar.

Kjo protestë mbi të gjitha krijoi precedentin që shqiptarët të ngrihen sa herë që ju bëhet padrejtësi nga cilado parti politike, kryeministër dhe qeveri.

Prof. Pal Nikolli/

Shpesh dëgjojmë se Shqipëria duhet të futet në Bashkimin Evropian. Por pyetja më e rëndësishme është: a duhet të futet vetëm Shqipëria në BE, apo edhe BE-ja në Shqipëri?

Anëtarësimi nuk është thjesht një akt formal, një firmë në një traktat apo ngritja e një flamuri më shumë në Bruksel. Ai është, mbi të gjitha, një gjendje mendore, institucionale dhe qytetare. Vendet e Bashkimit Evropian nuk janë të zhvilluara sepse janë anëtare të BE-së; ato janë bërë anëtare sepse ndërtuan institucione funksionale, respektuan ligjin, mbrojtën pronën publike dhe private, investuan në arsim, kërkim shkencor dhe kulturë demokratike.

Prandaj, sfida jonë nuk është vetëm të hapim apo mbyllim kapituj negociatash. Sfida është të ndërtojmë një Shqipëri që funksionon sipas standardeve evropiane edhe pa qenë ende anëtare e BE-së.

Kjo do të thotë qytete me planifikim urban dhe jo me kaos ndërtimesh; trotuare për qytetarët dhe jo për makinat; universitete që zgjedhin drejtuesit sipas meritës dhe jo sipas ndikimit politik; administratë që i shërben qytetarit dhe jo partisë; drejtësi që vepron mbi bazën e ligjit dhe jo të interesit.

Evropa nuk fillon në kufijtë e Bashkimit Evropian. Ajo fillon në mënyrën se si respektojmë rregullat, si trajtojmë njëri-tjetrin, si mbrojmë mjedisin, si ndërtojmë institucionet dhe si edukojmë brezat e rinj.

Nëse presim të bëhemi evropianë pasi të anëtarësohemi, rrezikojmë të mbetemi gjithmonë pas. Por nëse ndërtojmë standardet evropiane që sot, anëtarësimi do të jetë thjesht njohja formale e një realiteti të krijuar.

Sepse rruga më e sigurt drejt Evropës nuk është të presim derën të na hapet. Është të ndërtojmë Evropën brenda vendit tonë, para se të hyjmë në të.