Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Petro Nini Luarasi, 22 prill 1865 – 17 gusht 1911

by

Veprimtar i Rilindjes Kombëtare dhe i shkollës shqipe, publicist, Mësues i Popullit. Lindi në Luaras të Kolonjës. Mësimet e para në gjuhën shqipe i mori kur ishte nxënës në shkollën e Qestoratit (Gjirokastër) nga mësuesi patriot Koto Hoxhi. Punoi mësues në fshatrat e Kolonjës, ku jepte fshehurazi edhe gjuhën shqipe. Atje përgatiti një grup shokësh për mësues. Më 1887 hapi në Ersekë shkollën e parë shqipe dhe më 1892-1893 shkollat shqipe në krahinën e Kolonjës dhe të Vakëfeve. Punoi drejtor dhe mësues i Mësonjëtores së parë Shqipe të Korçës (1893) dhe më vonë i shkollës së Negovanit (1909-1911). Gjatë mërgimit në Amerikë (1904-1908), qe nismëtar i shoqërive patriotike “Malli i mëmëdheut” dhe “Pellazgu”; i krijimit të komiteteve të fshehta “Për lirinë e Shqipërisë”. Mori pjesë si delegat në Kongresin e Dytë të Manastirit (1910).

Bashkëpunoi në organet “Bashkimi i Kombit” (Manastir, 1909-1910), ku ishte edhe redaktor; në “Drita” (Sofje, 1907-1908), në “Kombi” (Boston, 1908), në “Iliria” (Selanik, 1909-1910), në veprën “Mallkimi shkronjave shqipe dhe çpërfolja e Shqiptarit” (Manastir, 1911), mbrojti të drejtën e popullit shqiptar për kulturën kombëtare, duke e quajtur dijen dhe kulturën “shpirtin e mëmëdheut”. Bënte thirrje për të begatuar gjuhën dhe kombin tonë me kulturë e qytetërim. Propagandoi dhe u përpoq për bashkimin e popullit në luftë për lirinë e Shqipërisë, “për të drejtën dhe mbarësinë”, siç shprehej ai. Për veprimtarinë patriotike, arsimore, shoqërore dhe propaganduese, u përndoq nga Xhonturqit dhe Patriarkana e Stambollit. Vdiq i helmuar prej tyre në Ersekë, më 17 gusht 1911.

Instituti “Lumo Skendo”

SHPËTOHET NGA HARRESA NJË DORËSHKRIM I ÇMUAR I VITIT 1921 PËR GJERGJ KASTRIOTIN SKËNDERBEUN

by

Ka libra që sfidojnë kohën, historinë, por ndonjëherë edhe vetë fatin e tyre. I tillë është rasti i një biografie të rrallë dhe të çmuar kushtuar Gjergj Kastriotit Skënderbeut, shkruar nga Petro Qiriazi, botuar fillimisht në Konstancë në vitin 1921. Një vepër që rrezikonte të humbiste përgjithmonë, që mungonte madje edhe në arkivat e bibliotekave kombëtare të Tiranës dhe Kosovës, dhe që sot kthehet në jetë falë studiuesit e koleksionistit të librave të Skënderbeut, Hysen Dizdarit.

Ja si ndodhi shpëtimi i mrekullueshëm. Një kopje e mbijetuar, me kopertinë të grisur dhe lidhje të shkatërruar, u gjet krejt rastësisht mes librave të përdorur në trotuaret e qytetit të Tiranës nga studiuesi i pasionuar, Hysen Dizdari. I blerë dhe i shpëtuar nga zhdukja, kjo pjesë e kujtesës kombëtare u restaurua nga Hysen Dizdari me dashuri për t’ia rikthyer jo vetëm popullit shqiptar, por mbarë botës. Siç shprehet vetë z. Dizdari: “Nuk e shpëtova unë librin e Petro Qirjazit, por ishte forca dhe magjia e Skënderbeut që bëri të mundur të mos humbiste”.

Kjo vepër rilind sot në një format botimi monumental. Nën kujdesin e jashtëzakonshëm të botuesit italian: “Edicion Pergamena” dhe përkthyesit Aldo Diomedes, teksti i Petro Qiriazit është kuruar e faqosur sipas standardeve më moderne ndërkombëtare dhe, mbi të gjitha, është përkthyer në katër gjuhë të rëndësishme: anglisht, gjermanisht, frëngjisht dhe italisht. Kjo është një zgjedhje mirëfilli e dëshiruar nga Hysen Dizdari për ta shndërruar këtë sprovë në një urë kulturore universale.

Ndonëse botimi ka ruajtur me rigorozitet tonin epik dhe saktësinë historiografike origjinale, është pasuruar me infografika elegante përmbledhëse. Këto shtesa i mundësojnë lexuesit modern të vizualizojë menjëherë ndikimin dhe madhështinë e bëmave ushtarake të “Athleta Christi”, heroit që me një grusht trimash shqiptarësh, që rrallë i kalonin 10.000 ushtarë, përballoi një ushtritë të madhe me 150.000 deri 200.000 mijë ushtarë të Perandorisë Osmane për më shumë se njëzet e pesë vjet.

Për të kurorëzuar këtë veprim të jashtëzakonshëm të rimëkëmbjes historike, është realizuar edhe një video prezantuese mbresëlënëse e titulluar “Skënderbeu: Legjendë e rizbuluar”, një prodhim multimedial me ndikim të fortë, që ndërthur epikën e së shkuarës me teknologjitë e së sotmes, të lartësuar, për t’i afruar brezat e rinj me figurën e pavdekshme të Luanit të Shqipërisë. Kushdo që dëshiron të zhytet në këtë faqe të historisë madhështore të Heroit të kombit shqiptare, Gjergj Kastriotit Skënderbeut, të shpëtuar nga harresa, mund ta bëjë, vetëm me një klikim, duke e blerë këtë botim të vyer ndërkombëtar, në Amazon!

Nga: Aldo Diomedes

Blini librin në Amazon

“Armiqtë apo alienët? Shkencëtarët që zhduken një nga një”

by

Nga Rafael Floqi/

Heshtja e Kozmosit. Diçka e pashpjegueshme po ndodh në errësirën e botës shkencore amerikane. Jo një aksident i vetëm, jo një tragjedi e izoluar—por një zinxhir ngjarjesh që duket sikur ndjek një model të ftohtë, të llogaritur. Një nga një, njerëzit që dinë më shumë për hapësirën, për armët, për teknologjitë që mund të ndryshojnë fatin e botës… po zhduken.

Në qendër të kësaj mjegulle të rëndë qëndron NASA dhe laboratorët e saj më të avancuar, ku shkenca nuk është më vetëm kërkim—por fuqi.

Një hetim që sapo ka nisur

Shtëpia e Bardhë ka pranuar publikisht shqetësimin, ndërsa FBI ka nisur një hetim të plotë për të gjetur lidhje të mundshme mes viktimave. Dyshimet përfshijnë aksesin e tyre në informacione të klasifikuara dhe mundësinë e përfshirjes së aktorëve të huaj. Autoritetet po analizojnë çdo detaj: kush ishin këta shkencëtarë, çfarë projektesh kishin dhe nëse ndonjë dorë e padukshme mund të jetë duke eliminuar ata që dinë shumë.

Fusha e mbrojtjes planetare dhe kërkimit bërthamor është jashtëzakonisht e kufizuar—vetëm disa qindra ekspertë në botë. Pikërisht kjo e bën këtë seri vdekjesh edhe më shqetësuese. Edhe rastet që duken më “të zakonshme” nuk i shpëtojnë dyshimit. Disa familje kanë folur për probleme shëndetësore apo personale, duke kërkuar që tragjeditë të mos shndërrohen në teori. Por ndërkohë, fakti që kaq shumë individë nga një komunitet kaq i vogël janë goditur në një periudhë kaq të shkurtër… mbetet i vështirë për t’u injoruar.

Në Uashington, shqetësimi është real. Ligjvënësit kërkojnë përgjigje. Disa e quajnë të pamundur që kjo të jetë thjesht rastësi. Të tjerë paralajmërojnë kundër nxjerrjes së përfundimeve pa prova. Por ndërsa debati vazhdon, një gjë është e sigurt: dikush po kërkon lidhje. Dhe nëse ato ekzistojnë, ato mund të çojnë në një realitet shumë më të errët se sa duket.

Shumë nga këta shkencëtarë punonin në projekte që lidhen me teknologji të avancuara: zbulimin e asteroideve, devijimin e tyre, si dhe sisteme që kanë lidhje të drejtpërdrejtë me mbrojtjen raketore. Sepse në një botë ku sekreti është fuqi, dhe ku informacioni mund të ndryshojë fatin e kombeve… ndoshta disa njerëz bëhen shumë të rrezikshëm për të jetuar.

Dhe nëse kjo është e vërtetë, atëherë pyetja nuk është më nëse këto vdekje janë të lidhura. Kompanitë private, të cilat kanë marrë miliarda dollarë kontrata nga qeveria amerikane për projekte të sigurisë kombëtare, janë pjesë e këtij ekosistemi të ndërlikuar.

Një fushë e vogël, me shumë viktima

Në korrik të vitit 2023, Michael Hicks u nda nga jeta në heshtje. Një shkencëtar i përkushtuar, një njeri që kishte kaluar dekada në laboratorët e Jet Propulsion Laboratory, duke studiuar asteroidët dhe misteret e kozmosit. Vdekja e tij nuk pati shkak. Nuk pati autopsi. Nuk pati përgjigje. Vetëm një boshllëk që mbeti pezull, si një pyetje pa zë. Por ai nuk ishte i pari. Dhe, më e frikshmja, nuk ishte i fundit.

Disa muaj më vonë, Frank Maiwald, një tjetër emër i njohur në të njëjtin laborator, vdiq në mënyrë po aq të paqartë. Nuk pati shpjegim. Nuk pati transparencë. Vetëm një tjetër hije që u shtua në listën e të zhdukurve nga drita.

Në vitin 2025, Monica Reza u zhduk gjatë një shëtitjeje. Një profesioniste e nivelit të lartë, e lidhur me materiale të avancuara për teknologjitë më të ndjeshme. Ajo u zhduk pa gjurmë, sikur toka ta kishte përpirë. Po atë vit, William Neil McCasland, një gjeneral i pensionuar me lidhje në programet e mbrojtjes, doli nga shtëpia e tij… dhe nuk u kthye më kurrë.

Pastaj erdhi dhuna e hapur. Carl Grillmair u gjet i vrarë me armë zjarri në pragun e shtëpisë së tij. Një shkencëtar që shikonte yjet, por që nuk arriti të shpëtojë nga ajo që e priste në tokë. Në të njëjtën kohë, dy punonjës të një laboratori bërthamor u zhdukën në mënyrë pothuajse identike—duke lënë pas telefonët, çelësat, jetët e tyre të përditshme. Sikur dikush t’i kishte thirrur në një vend nga i cili nuk kishte kthim.

Dhe sikur kjo të mos mjaftonte, vdekja vazhdoi të ndjekë këtë rreth të mbyllur njerëzish. Nuno Loureiro u vra në shtëpinë e tij. Jason Thomas u gjet i pajetë në një liqen, pas muajsh zhdukjeje. Asnjë shpjegim nuk i bashkoi këto histori—por heshtja që i rrethonte ishte e njëjtë.

Zhdukje dhe vdekje që sfidojnë logjikën

Të gjithë këta njerëz kishin një gjë të përbashkët: ata punonin në kufirin e njohurive njerëzore. Në projekte që lidhen me mbrojtjen planetare, me teknologjitë e raketave, me materiale që mund të përdoren si për eksplorim ashtu edhe për shkatërrim. Ata ishin pjesë e një bote të vogël, të mbyllur, ku çdo informacion ka vlerë të paimagjinueshme.

Dhe kur një botë e tillë fillon të humbasë njerëzit e saj, një nga një, rastësia nuk mjafton më si shpjegim.

Zyrtarë dhe ish-hetues kanë ngritur dyshime se këto nuk janë thjesht tragjedi personale. Se ndoshta, në errësirë, dikush po ndjek një listë. Një listë emrash që duhet të zhduken. Sepse në një epokë ku informacioni është arma më e fuqishme, ndonjëherë është më e lehtë të zhdukësh mbajtësin e sekretit… sesa vetë sekretin. Ndërkohë, hetimet vazhdojnë. FBI kërkon lidhje. Qeveria kërkon përgjigje. Por çdo ditë që kalon pa një shpjegim, kjo histori bëhet më e rëndë, më e ftohtë, më e frikshme.

Rastësi… apo diçka më e errët?

Ekspertët thonë se përqendrimi i kaq shumë tragjedive në një komunitet kaq të vogël është statistikisht i pazakontë. Disa e përshkruajnë si “një tragjedi që përsëritet në mënyrë të frikshme”. Ndërsa hetimet vazhdojnë, një pyetje mbetet pezull: A kemi të bëjmë me një seri rastësish fatkeqe… apo me një rrjet të fshehtë që po godet në heshtje? Nëse ekziston një lidhje, ajo mund të zbulojë një realitet shumë më të errët se sa mendohej—një botë ku shkenca, siguria kombëtare dhe sekretet më të thella ndërthuren në mënyrë të rrezikshme. Sepse ndoshta e vërteta nuk është thjesht e panjohur.

Ndoshta ajo është… e fshehur me qëllim.

Ramë Dardania dhe fluturimi i bletëve në Carroussel du Louvre

by

Luan Rama/

Ekspozita ndërkombëtare e Artit Pamor në Carroussel du Louvre sapo është mbyllur. Artistë të ndryshëm nga bota prezantuan veprat e tyre e mes këtyre artistëve ishte dhe Ramë Dardania. Ishte miku im Saimir Strati, fitues i 11 çmimeve Giness me mozaikët dhe teknikat e tij i cili ma prezantoi: një artist nga Kosova ! Punimet e tyre ishin pranë e pranë. Ai kishte lindur dhe rritur në Ferizaj dhe më pas ishte marrë shumë me teatrin, aktrimin si videoast gjithashtu, dhe më pas është vendosur në Gjenevë të Zvicrës duke iu rikthyer ëndrrës së parë, pikturës, figurës, atëherë kur fëmijë luante me baltën duke krijuar figurat por kur kthehej në shtëpi dëgjnote gjithnjë qortimet e nënës për rrobat gjithë njolla të tij. E pra, në këto ekspozime ishte përsëri bota fëminore: Rozi nga Kosova, një vajzë 12 vjeçare që e magjepsur nga bleta puntore dhe kosherja si një organizëm i gjallë dhe i perfeksionuar, e kishte bërë për vete dhe tashmë ajo kishte vendosur të merrej me rritjen e bletëve, një ëndërr që donte ta bënte realitet.

Një art i lashtë i njeriut dhe mjaft fisnik. Ishte pikërisht kjo histori që e shtyu Ramën të pikturonte këtë pasion fëminor, ndoshta i kujtoi fëmijërinë pasionante të tij, duke kërkuar kështu të hyjë në botën fëminore. Por është interesante se kur Rozi e mori vesh se tablotë e tij do të vinin në Paris, ajo erdhi menjëherë ta takonte bashkë me prindërit e saj. Një takim i bukur jo vetëm për Rozin por dhe për artistin. Ky pikëtakim si në Carroussel du Louvre ndodh rrallë. Ja pse kur Rama flet, ka një ndjesi ngazëllimi, pasi tema ka poetikë në thelbin e vet. Kjo më kujtoi një film mjaft të bukur « Rritësi i bletëve » e njëkohësisht, duke qenë se i pëlqej bletët, një nga personazhet kryesore të romanit tim « Gruaja që vinte nga mjegulla » e bëra bletërritës… Kështu bletët e artistit në muret e Carroussel du Louvre duket se ende fluturojnë.

Ramë Dardania është audidakt. Në fillim ishte bota e ngjyrave që e ka sugjestionuar dhe e ka bërë për vete dhe kështu bota e pikturës filloi të pasurohej me elementët e figurave : një pikturë optimiste, e gëzuar, shpesh bota fëminore me naivitetin e vet të pastër human. Të gjitha këto na bëjnë ta pëlqejmë pikturën e tij, ti afrohemi tablosë dhe ta shohim pikturën gjatë për të zbuluar akoma më shumë botën humane, jetën, herë-herë dramën, fytyrën njerëzore, që siç thotë ai, « fytyrat janë pasqyrat e shpirtit ». Dhe dihet që një fytyrë e tillë është e vështirë në proçesin e krijimit artistik. Ky artist tashmë i vendosur në Gjenevë këto vite ka krijuar një eksperiencë të mirë artistike duke ka hapur ekspozita jo vetëm në Zvicër por dhe në Itali, Spanjë e gjetkë, madje dhe në Ballkan apo në Shkodër. Duket që piktura e tij e kërkon formatin e madh.

Ngjyrat janë të ndezura dhe kjo e shtyn të komunikojë menjëherë me publikun. Dhe është gjithnjë humania e veprës që e bën të mundur këtë. Në stilin e tij është origjinal por nuk mungon ti drejtohet dhe kërkimit të trupit njerëzor, aty ku është trupi që flet, që mban dramën, nudo që ka një histori dhe që vjen nga diku. Një tripik i tillë në format të madh para disa kohësh është padyshim një kërkim me vlerë të veçantë artistike çka më shtyn të them se aty pikëtakova taablotë e piktorit të famshëm francez Ernest Pignon, i cili trupin njerëzor në format të madh e nxjerr nga atelieri dhe e vendos në muret e vjetra të rrugëve apo shesheve me një ide të përcaktuar.

Ramë Dardania ka tablo të mëdha që vërtet të tërheqin dhe të bëjnë të mendosh, të kërkosh të deshifrosh mendimin e artistit, siç eshtë dhe një tablo e ndërtuar bukur me elemente figurative që të kujtojnë embrionin njerëzore dhe që të bëjnë ti referohesh zanafillës së jetës. Në tone gri ku spikat e bardha dhe bluja, tabloja të tërheq në imazhin e saj enigmatik.

RIBOTIMI I VEPRËS MADHORE “LAHUTA E MALËSISË” NË DETROIT TË SHTETEVE TË BASHKUARA

by

Një detyrë ndaj trashëgimisë tonë në mërgim.

Nga Frank Shkreli

Dhjetorin e vitit të kaluar në Nju Jork u mbajtë për herë të parë ekspozita, “Albanian Bookfest” — një festë e jashtëzakonshme e librit, kulturës dhe identitetit tonë kombëtar në Shtetet e Bashkuara. Aty pata nderin të takoja bashkvendasin Dr Gjekë Gjelaj, i cili me atë rast më njoftoi për planin për të ribotuar Lahutën e Malësisë të At Gjergj Fishtës – version i botuar me 1958 në Romë. Ky plan është në realizim e sipër, pothuajse – i përfunduar, sipas grupit organizues. Është një realizim që lidhet me një nismë të rëndësishme për trashëgiminë kulturore shqiptare në mërgim, sidomos këtu në Shtetet e Bashkuara, por edhe në trojet tona të origjinës. Dr Gjekë Gjelaj, kryetar i “Aleancës së miqëve të At Gjergj Fishtës në diasporë” ka njoftuar, fillimisht, ribotimin e 5000 kopjeve të kryeveprës së At Gjergj Fishtës, Lahuta e Malcisë, autentike dhe bashkohore. Me këtë ndërmarrje të rëndësishme, Dr Gjelaj me grupin e tij, me banim në Detroit të Shteteve të Bashkuara, është shprehur se me ribotimin e Lahutës së Malësisë autentike të vitit 1958 në Romë, synojnë të forcojnë mëtej identitetin kombëtar të shqiptarëve jashtë atdheut, por jo vetëm.

Duke bërë të mundur që ky “Thesar i paçmuar” i letërsisë dhe historisë së shqiptarëve të jetë i pranishëm, për ata që e duan, në çdo familje shqiptare, sidomos këtu në Shtetet e Bashkuara, por edhe përtej. Si një nismë e rëndësishme për rikthim tek rrënjët, për të nxitur brezin e ri të shqiptaro –amerikanëve për t’u lidhur — në një vend siç është Amerika — me kulturën dhe vlerat kombëtare përmes kësaj vepre bashkohore monumentale të At Gjergj Fishtës. https://telegraf.al/…/nga-frank-shkreli-lahuta-e… mban-gjalle-identitetin-shqiptar-ne-shekullin-e-xxi/.

Siç dihet, Lahuta e Malësisë ishte e ndaluar nga hordhitë sllavo-komuniste aziatike të pa besë, pa fe e pa atdhe, për pothuaj gjysëm shekulli në trojet iliro-arbërore, si për shqiptarët e Shqipërisë komuniste të Enver Hoxhës ashtu edhe për ne shqiptarët e lindur e rritur nën regjimin komunist të ish-Jugosllavisë së Titos. Unë për vete,në fëmijëri kisha dëgjuar ndonjë prej këngëve të Fishtës, kënduar nga lahutarët e asaj kohe në vatrat tona. Por, vepra e plotë e At Gjergj Fishtës më ka rënë në dorë, për herë të parë në moshën 20-vjeçare në Romë në vitin 1970, pas arratisjes time nga ish-Jugosllavia komuniste. Ka qenë Dom Prenk Ndrevashaj ai që më ka njohur, fillimisht, me veprën e madhe Lahuta e Malësisë të At Gjergj Fishtës, pikërisht me kopjen në foto më poshtë, të cilën gjithnjë e ruaj edhe sot e kësaj dite– botim i dytë – 1958 në Romë. Por të cilën Dr Gjekë Gjelaj me “Aleancën e miqëve të At Gjergj Fishtës në diasporë” kanë vendosur t’ua paraqesin lexuesve shqiptarë një ribotim të ri luksoz, autentik dhe bashkohor të botimit të dytë të vitit 1958.

Epopeja Kombëtare e Shqiptarëve

Kopja ime personale Lahuta e Malcis– botim i dytë, 1958 në Romë — dhuratë autorit nga Dom Prenk Ndrevashaj, Romë, 1970. Siç mund të shihet, e zbehtë dhe e vjetëruar. Është, pra, ribotimi luksoz autentik e bashkohor i këtij versioni origjinal që do të jetë së shpejti në dispozicion të lexuesve, nepërmjet portaleve si amazon.com.

“Bashkatdhetar: Lexoje me dashuni Lahutën…Rueje Lahutën, që ashtë ma fort e jotja se e Fishtës, e ban që kjo të njifet ndër të huej e të ndiqet ndër bashkatdhetarë në mërgim, e ke për të pa se edhe për këtë, anmiku ka për të shqiptue nji ditë, fjalët e Austro-Hungarezëve para Burgjeve të mija, të Silvio Pellico se, “ma dam na bani vepra e shkrimtarit se sa arma e ushtarit”. (Pater Danjel Gjeçaj në parathënien e botimit të Lahutës së Malcis tvitit 1958).

Të nderuar dashamirës të kulturës, gjuhës, studiues, institucione dhe bashkatdhetarë në Shtetet e Bashkuara dhe më gjërë. Vepra monumentale Lahuta e Malësisë e At Gjergj Fishta përbën një nga shtyllat themelore të identitetit dhe trashëgimisë sonë kombëtare. Me një gjuhë të pasur, një narrativë epike dhe një vlerë të jashtëzakonshme historike e letrare, kjo vepër meriton të jetë sa më e pranishmne por edhe e pranueshme për brezat e sotëm dhe të ardhëm. Në një kohë kur trashëgimia kulturore përballet me sfida të shumta, këtu në Amerikë por edhe anë e mbanë trojeve shqiptare, një nga veprat më të rëndësishme të letërsisë shqipe kërkon vëmendjen dhe përkushtimin tonë të përbashkët. Lahuta e Malësisë, kryevepra e At Gjergj Fishtës, duhet të mbetet një monument i gjallë i historisë, gjuhës dhe shpirtit kombëtar.

E shkruar me një forcë të rrallë artistike dhe me një gjuhë të pasur epike, kjo vepër ka shërbyer për dekada si një pikë referimi për identitetin shqiptar, sidomos për mërgatën e anashkakuar dhe përjashtuar nga atdheu, për pothuaj 50-vjet. Megjithatë, sot ajo nuk është gjithmonë lehtësisht e qasshme për publikun e gjerë, veçanërisht për brezat e rinj dhe për diasporën, në përgjithsi. Pikërisht për këtë arsye, ka lindur nisma për ribotimin e Lahutës së Malësisë në një formë të denjë autentike dhe bashkëkohore – një ndërmarrje me rëndësi historike për komunitetin nga grupi shqiptaro-amerikan në Detroit, “Aleanca e miqëve të At Gjergj Fishtës në diasporë”. Qëllimi i kësaj nisme, sipas Drejtorit, Dr Gjekë Gjelaj, është të sjellë një botim të ri, të përgatitur me kujdes shkencor dhe estetik. Projekti synon përfshirjen e një teksti të verifikuar kritikisht, të shoqëruar me studime dhe parathënie nga studiues të fushës, si dhe një paraqitje grafike moderne që ruan frymën tradicionale të veprës. Ribotimi parashikohet të jetë i disponueshëm në disa formate, për të arritur sa më shumë lexues në diasporë, në Shqipëri, Kosovë dhe anë e mbanë trojeve shqiptare.

Besoj se rëndësia e këtij projekti shkon përtej një botimi të zakonshëm. Ai përfaqëson një përpjekje për të ruajtur dhe përçuar një pjesë thelbësore të identitetit kombëtar, për të edukuar brezat e rinjë, siç thashë më lartë, por edhe për të nderuar figurën e autorit, At Gjergj Fishtës që me Lahutën e Malcisë i dha zë historisë, identitetit kombëtar dhe kulturës shqiptare në një mënyrë të papërsëritshme, sidomos këtu në diasporë, megjithse ka patur edhe ribotime të tjera gjatë viteve. Jam i bindur se ky ribotim nuk ka për qëllim të nënvlersojë ribotime e tjera të Lahutës pas shembjes së komunizmit zyrtar në Shqipëri.

Ndërkaq, organizatorët e kësaj nisme u bëjnë thirrje institucioneve kulturore, studiuesve, shtëpive botuese dhe çdo dashamirësi të librit që të kontribuojnë në realizimin e këtij projekti. Mbështetja mund të jetë financiare, profesionale apo promovuese, duke u bërë kështu pjesë e një misioni që synon të rikthejë një kryevepër shqiptare të gjitha kohërave, në qendër të jetës kulturore shqiptare edhe sot.

Sepse në fund të fundit, ribotimi i Lahutës së Malësisë” nuk është vetëm një projekt botues, por një akt i rëndësishëm kulturo dhe kombltar. Është një ftesë për të ruajtur rrënjët tona dhe për t’i dhënë zë një trashëgimie që meriton të jetojë në çdo kohë, duke kujtuar dhe duke nderuar, njëkohsisht, edhe figurën e autorit, At Gjergj Fishtën.