Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

“Gjeneral-Ambasador i ShBA në TR, besim dhe përgjegjësi e shtuar për RSh”

by

Gjeneral ® Piro Ahmetaj/

Për arsye shtesë, përfshi mungesën/vakanca gati 3-vjeçare, e kam pritur me interes të shtuar njoftimin zyrtar të Departamentit të Shtetit për nominimin nga Presidenti Donald Trump të Ambasadorit të SHBA në Tiranë. Sigurish edhe me kënaqësi shtesë lajmin që në këtë funksion është nominuar Gjenerali ® i mirënjohur Enric Wendt, i cili, krahas funsioneve të tjera, ka drejtuar Forcat Elitare (speciale/SOF) të NATO-s, me të cilat, së bashku me stafin, kam pasur privilegjin dhe përgjegjshmërinë të negociojmë, si dhe në emër/autorizim të Autoriteteve të RSh të nënshkruaj marrëveshjen (MOU) përkatëse.

Përtej tallavasë që përcillet në studiot TV nga analistë të gjithëditur dhe gjeneralë të (de)graduar; fantazive të madhështorëve si Pilinçi apo edhe revoltat/revolucionet e opozitarëve të papunë (në fakt, kompanisë private të neveritur nga shqiptarët dhe damkosur nga Perëndimi), për “Qeveri Teknike” etj përralla si këto, për ta privatizuar vendimmarrjen e Presidentit Trump apo Gjeneralin ende të pa-emëruar/ardhur, i gjej si përpjekje: “delirante, dëshpëruese, mjerane, turpëruese dhe qesharake njëherësh”! 

Përkundër kësaj, por duke konsideruar projektin politik të Presidentit Trump për të reduktuar në mënyrë kritike numurin e Ambasadave në botë, përfshi në Ballkan, si dhe përtej emrit të Gjeneralit të mirënjohur, përzgjedhjen për të nominuar Ambasador në Tiranë e gjej: “një vendimmarrje historike, por edhe si mesazh të besimit dhe peshës që mbart  RSh për të mbrojtur supremacinë afatgjatë ndaj Rusisë dhe Kinës, si dhe për të zhvilluar interesat gjeopolitike të ShBA në Rajon, Mesdhe dhe më gjerë”.

Nga ana tjetër, e gjej edhe si “ndërsjellje reciproke të Washingtonit zyrtar” ndaj mirënjohjes së merituar mbarëkombëtare për mbështetjen: “114-vjeçare të ShBA-ve për pavarësinë e RSh dhe çlirimin e Kosovës; për ndërtimin e demokracisë funksionale, anëtarësimin në NATO, reformën e drejtësisë dhe ngritjen e SPAK, etj”, por edhe për kontributet më shumë se modeste të RSh pas 1996, ku: “mbi 12 mijë burra dhe gra me uniformë kanë shërbyer krah trupave të USA në Ballkan, Irak, Afganistan, Lindjen e Mesme etj”. 

Ndërsa, nominimi i një Gjenerali ® të sprovuar si Enric Wendt, mbart besim të shtuar, privilegj dhe vlera shtesë. Në të njejtën kohë, mbetem besimplotë se Senati do ta aprovojë (në rrethana krejt të ndryshme në 2020, nuk u u refuzua, por nuk vijoi procedura e dëgjimit për në Katar). Pra Ai do të jetë Ambasadori i 11-të i ShBA-ve në Tiranë. Prandaj, si qytetar i RSh, por edhe si koleg/ushtarak, i uroj në advancë mirëseardhjen, si dhe suksese në forcimin më tej të partneritetit strategjik në interes të dy vendeve tona.

Pse nominimi i një gjenerali të mirënjohur si Ambasador i ShBA-ve në Tirane, mbart jo vetëm vlerësim, mesazhe besimi por edhe përgjegjësi të shtuar për RSh ?

Përsëris edhe më fort se nominimin e Gjeneralit të spikatur: “nuk e gjej si qokë të Washingtonit zyrtar ndaj Kryeministrit në detyrë për të vijuar 5 apo 6 mandate, por as kurrsësi avokati për non-gratat nga USA/UK si dhe as patericë për t’ju dhuruar pushtetin në tavolinë pronarëve të opozitës së falimentuar, si dhe të neveritur nga shqiptarët si dhe bashkepergjegjese per krizen politike”. Për më tepër, sjell në vëmendje se ashtu si përgjate 34 viteve të fundit, të 11 Ambasadorët, në mënyrë të veçantë Presidenca Trump-2 e kanë bërë e qartë, se: “janë këtu për të mbrojtur dhe promovuar interesat Ameriakan (Amerika mbi gjithëshka, Amerikanët mbi të gjitha);  dhe kurrësesi për të mbështetur partitë politike por popullin Shqiptar”!

Duke e parë kështu, këtë nominim e çmoj: “jo vetëm vlerësim të meritua por dhe mundësi të artë si dhe përgjegjësi e shtuar të Tiranës zyrtare për rikthimin e besimit te demokracia funksionale dhe harmonia e balancave të pushtetit”, si dhe për forcimin e partneritetit strategjik me USA/NATO.

Ndërsa, përtej oshilacioneve të Vuçiç-it nga “marrëveshja mes Kroacisë, Kosovës dhe RSh”, mbështetjen e ShBA për rritjen e fuqisë mbrojtëse të Kosovës (modernizimin e FSK me raketa Javelin, etj), faktorët shtetërorë në Tiranë dhe Prishtinë do t’i ri-Këshilloja të përulen në gjunjë para historisë së përgjakshme për t’i dhënë jetë platformës: “2-shtete sovrane, 1-komb i vetëm”, platformë e cila do të kontribuojë për paqen, stabilitetin si dhe integrimin euroatlantik të 6 vendeve të Ballkanit Perëndimor. Po ashtu, duke konsideruar mësimin e hidhur nga gjysmimi që u imponua “Shqipërisë Natyrale” nga pafuqia ushtarake në Konferencën e Versajës (1918), këtë projekt e gjej jo vetëm si emergjencë kombëtare, por edhe (fatmirësisht) të ndërthurur edhe me interesat e SHBA-së në Rajon dhe Mesdhe.

Ndërsa duke konsideruar rikthimin e frikshëm të garës së armatimeve në Ballkan (kryeson Serbia me armatime Ruso-Kineze) si dhe “Rendin e Ri/Trump të Sigurisë të imponuar nga fuqia ushtarake”, objektivin e RSh drejt 5% të GDP-2030 (rreth 1.5 miliard €), përveçse si “presion të Presidentit Trump”, e gjej edhe si legjitimitet ndërkombëtar (ShBA/NATO/BE), por edhe si mundësi historike për të modernizuar dhe rritur fuqinë ushtarake, përfshi kapacitete deterrence (shkurajuese/shpaguese) ndaj çdo vendi ose aleance që do të guxojë të kërcënoje sovranitetin teritorial apo interesat gjeopolitike të RSh dhe Kosovës.

Me këtë rast (përtej transheve partiake), rikonfirmoj përkushtimin për të vijuar të kontribuoj me vizion, eksperiencën dhe përgjegjshmëri në mbrojtjen integritetit, interesat gjeopolitike, si dhe ardhmërinë euroatlantike të RSh/Kosovës, njëherësh për forcimin më tej të partneritetit/besimit strategjik me ShBA.

Autori: Gjeneral ® Piro Ahmetaj: 

Senior Ekspert për Sigurinë dhe Mbrojtjen Kombëtare,

Ballkanin si dhe marrëdhëniet me USA/NATO.

Shënim shtesë: “Për korrektësi konfirmoj se me përmbledhje të gjetjeve në këtë oponion (si edhe 10-ra vleresime strategjike të tjera) vijoj ti ndaj me institucione (CSCE), Institute si dhe kolegë/miq në Washington DC”.

Norwegians and foreigners from other countries who greatly helped make peace in Kosova

by

This book is dedicated to Berit Backer, Kristoffer Gjøtterud and all other Norwegians and foreigners from other countries who greatly helped make peace in Kosova. If I were to write in detail about the contribution of all of these foreigners to Kosova, it would result in many separate books. With this dedication, I would like to at least offer a public token of gratitude to some of them who have made a special contribution and whose contribution can be largely documented. Consequently, in this book, based on documents and verifiable sources, I present the important contributions made by Berit Backer, Kristoffer Gjøtterud and other Norwegians, as well as others from foreign countries, that ensured Kosova’s future as a peaceful country with equal rights for all of its citizens, regardless of their ethnic affiliation. 

    More concretely, starting with the main political developments in Kosova during the past 40 years, I focus first on the activity for Kosova of the Norwegian Helsinki Committee (NHC), namely, the activity of the Kosova Group within the Norwegian Helsinki Committee (KGNHC), which was coordinated by Berit Backer and Kristoffer Gjøtterud. To make it easier for the reader to clearly understand the significance of the activity of the KGNHC, which paved the way for internationalization of the Kosova issue in the framework of the Helsinki Process, I start with a brief summary of this process. Additionally, I continue with an elaboration on the activity of the KGNHC, including the context of its establishment. Furthermore, after a discussion regarding the context of the tragic death of Berit Backer, I examine the impact of the commitment and advice of Berit Backer and Kristoffer Gjøtterud alongside contributions of other Norwegians and foreigners towards peace-making in Kosova. By the end of this book, I draw a conclusion.

    Given that the primary purpose of this book is one of dedication, I have chosen to publish it without any commercial intent and have entrusted it to a publishing house in Kosova. As a gesture of gratitude, it may be presented to international friends and to relevant international institutions – not solely in my personal name, but also on behalf of Kosova as a whole. The book has been published in English in order to ensure its accessibility to a broad international readership. In addition to the printed edition, it will also be made available online, thereby placing it at the disposal of all interested readers.

    Since I have collaborated with most of the individuals mentioned in this book – particularly in efforts to achieve peace in Kosova – I will not refer to myself in first person (“I”), but in third person (by name), in my capacity as both a collaborator and a witness to their contributions.

Fan Noli dhe Faik Konica, arkitektët e diplomacisë shqiptaro-amerikane që shpëtuan Shqipërinë nga copëtimi

by

Prof. Dr. Fejzulla Berisha/

Në historinë moderne të kombit shqiptar, rrallëherë gjejmë një bashkëveprim kaq të fuqishëm ndërmjet vizionit kombëtar dhe mbështetjes ndërkombëtare sa ai që u ndërtua në Boston në fillim të shekullit XX. Në këtë qendër të rëndësishme të botës së lirë, Fan Noli dhe Faik Konica hodhën themelet e një diplomacie shqiptare moderne, e cila për herë të parë artikuloi me qartësi dhe dinjitet çështjen shqiptare në arenën ndërkombëtare.

Në një kohë kur shteti shqiptar, i dalë nga Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë, ishte ende i brishtë dhe i kërcënuar nga pretendimet territoriale të fqinjëve, veçanërisht nga qarqe politike në Serbia dhe Greqia, diaspora shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës mori mbi vete një mision historik: mbrojtjen e ekzistencës politike të Shqipërisë.

Ky mision nuk do të ishte i mundur pa krijimin e një infrastrukture të mirëfilltë kombëtare në diasporë. Themelimi i Vatra dhe funksionimi i gazetës Dielli shënuan lindjen e një platforme të organizuar, përmes së cilës shqiptarët jo vetëm që ruajtën identitetin e tyre, por u shndërruan në një faktor ndikues në politikën dhe opinionin publik amerikan.

Fan Noli, me vizionin e tij të gjerë politik dhe kulturor, arriti ta përkthejë çështjen shqiptare në një gjuhë të kuptueshme për elitën amerikane. Ai ndërtoi ura komunikimi me qarqet vendimmarrëse, duke shfrytëzuar në mënyrë të zgjuar hapësirën demokratike që ofronte Amerika. Në prag të Konferenca e Paqes në Paris, aktiviteti i tij dhe i strukturave që ai drejtonte u materializua në memorandume dhe dokumente të mirëstrukturuara, të cilat mbronin të drejtën e shqiptarëve për shtetësi dhe integritet territorial, në përputhje me parimet e vetëvendosjes.

Në anën tjetër, Faik Konica përfaqësonte dimensionin e sofistikimit intelektual dhe diplomatik. Ai e ngriti diskursin shqiptar në nivelin e standardeve evropiane dhe amerikane, duke kundërshtuar me argumente të forta propagandat që synonin delegjitimimin e Shqipërisë. Si përfaqësues diplomatik në Washington, ai kontribuoi në ndërtimin e një imazhi serioz dhe të besueshëm të shtetit shqiptar në sytë e institucioneve amerikane.

Roli i Shtetet e Bashkuara të Amerikës në këtë proces mbetet historikisht i pazëvendësueshëm. Nën frymën e parimeve të artikuluara nga Woodrow Wilson, politika amerikane në atë periudhë kontribuoi në ruajtjen e Shqipërisë nga skenarët e copëtimit. Në një kohë kur interesat gjeopolitike të fuqive të tjera shpesh anonin drejt ndarjes së territoreve shqiptare, qëndrimi amerikan krijoi një balancë vendimtare në mbrojtje të së drejtës së një kombi për të ekzistuar.

Megjithatë, një analizë e drejtë kërkon të theksojë se ky “shpëtim” nuk ishte një akt i njëanshëm. Ai ishte rezultat i një sinergjie të fuqishme ndërmjet përpjekjes shqiptare dhe mbështetjes amerikane. Pa veprimin e organizuar të diasporës, pa vizionin e Nolit dhe Konicës, dhe pa artikulimin e qartë të interesit kombëtar, edhe mbështetja ndërkombëtare do të kishte qenë e pamjaftueshme.

Bashkëveprimi i Fan Noli dhe Faik Konica në Boston përfaqëson një model të rrallë të harmonizimit të interesit kombëtar me parimet universale të drejtësisë ndërkombëtare. Ata e shndërruan diasporën shqiptare në një aktor të besueshëm dhe të respektuar, duke dëshmuar se edhe një komb i vogël mund të ndikojë në rrjedhat e historisë kur vepron me vizion, unitet dhe profesionalizëm.

Në kohën tonë, kur sfidat ndaj çështjes shqiptare marrin forma të reja, ky model mbetet një udhërrëfyes i qartë. Ai na mëson se forca e një kombi nuk qëndron vetëm në territorin e tij, por edhe në aftësinë për të ndërtuar aleanca të drejta, për të artikuluar me dinjitet interesat e veta dhe për të qenë pjesë aktive e rendit ndërkombëtar.

Kjo është trashëgimia e Bostonit shqiptar—një trashëgimi që nuk i përket vetëm së kaluarës, por që vazhdon të jetë një thirrje për veprim në të tashmen dhe në të ardhmen.

Eliot Engel, in memoriam…

by

Ambasador Blerim Reka/

Me bashkëshorten e kongresistit Eliot Engell, zonjën Pat Engell, në mbrëmjen komemorative të organizuar nga Konsullata e Përgjithshme e Republikës së Kosovës në Nju Jork dhe Harry Bajraktari.

Nën praninë e familjes Engell, shefit të kabinetit të tij të John Calvelli dhe rreth 70 bashkëatdhetarëve tanë, mbrëmë në Nju Jork nderuam jetën dhe veprën e mbështetësit të Pavarësisë së Kosovës dhe mikut të madh të shqiptarëve.

Për tri dekada, Elliot Engell, ishte zëri i Kosovës së pushtuar në Uashington. Dhjetëra rezoluta për Kosovën në Dhomën e Përfaqësueseve në Senatin Amerikan, e shumë letra të dërguara presidentëve amerikan, kishin nismën dhe autorësinë e kongresistit Engell.

Lavdi!

21 prill 1921, ditë e madhe e shtetit shqiptar. U hap në Tiranë mbledhja e parë, e parlamentit të parë, i dalë nga zgjedhjet e para. Historitë e deputetëve Ali Këlcyra dhe Ali Koprëncka

by

Nga Roland Qafoku/

21 prilli i vitit 1921 është një ditë e madhe e shtetit shqiptar. Si sot 105 vjet më parë, për herë të parë, u mblodh parlamenti i parë, i dalë nga zgjedhjet e 5 prillit të atij viti, të parat të organizuara në historinë e shtetit shqiptar. Kjo ngjarje shënon një moment kulmor historik për mënyrën e funksionimit të shtetit shqiptar, vetëm 9 vjet nga shpallja e Pavarësisë. Në orën 10.00 të asaj dite të bekuar, 56 deputetë ishin ulur në të vetmen sallë të përshtatshme për një parlament në Tiranën e asaj kohe, që ishte shtëpia e Zija Toptanit, godina ku sot është Akademia e Shkencave dhe realizuan një moment solemn hapjen e asaj që e quajtën Këshilli Kombëtar.

Ishte deputeti 55-vjeçar nga Tirana, Mytesim Këlliçi, ai që hapi seancën si më i vjetri mes të gjithë kolegëve. Pas verifikimit të mandateve, Deputeti i Korçës Pandeli Evangjeli u zgjodh kryetar i parlamentit. Më 27 mars pasdite ky parlament nisi punimet normale me seancën e parë parlamentare nën drejtimin e tij. Në shkrimin kryesor të numrit të datës 1 maj 1921, gazeta “Taraboshi” që botohej në Shkodër, shkruante për këtë ngjarje:

“Parlamenti u hap. Vllaznit t’onë q’i janë larg nesh, larg atmës, do të thonë: A mos jena n’ander? E qe besa, gadi gadi se dhe na që gjendena në Shqypnie mendohena: A thue mos t’jemi në andër?”. (Foto 2)

Po, kush ishin ata 56 deputetët e zgjedhur dhe që hapën parlamentin e parë? Në foton që po publikoj janë disa prej tyre që as më shumë e as më pak kishin vërtetë përkufizimin baballarët e kombit; Sejfi Vllamasi, Stavro Vinjau, Ali Këlcyra, Ali Koprëncka, Ahmet Zogu, Bahri Omari, Rexhep Mitrovica, Bajram Fevziu, Pandeli Cale e të tjerë. (Foto 1).

Mes tyre do veçoja dy Ali-të. I Pari Ali Këlcyra, deputeti i Gjirokastrës dhe pinjoll i familjes së madhe Këlcyra. Për atë që bënte dhe jepte në parlament, beu i Këlcyrës është cilësuar oratori i parlamentit. Fjalimet e tij janë të papërsëritshme edhe sot e kësaj dite dhe kanë hyrë në historinë e parlamentarizmit si më të bukurat, më të veçantat dhe më një fjalor të pasur politik dhe juridik. Ali Këlcyra bëri një akt personal në parlamernt teksa hoqi dorë nga titulli bej dhe kjo më pas u pasua edhe nga të tjere me një ligj të posaçëm. I dyti ishte Ali Koprëncka, deputeti i parë dhe i vetëm në atë parlament i Skraparit. Një nga më të arsimuarit e atij parlamenti, me akademi ushtarake dhe me kulture gjenerale të admirueshme, ai njihej edhe si armik personal i Ahmet Zogut.

Fjalimet e tij në parlament kanë mbetur në memorien e asaj kohe, ndërsa për studiuesit janë një lëndë e parë për startin e jetës parlamentare. Shumë ligje të asaj kohe kanë iniciatvën dhe ideimin prej tij. Për fat të keq Ali Koprëncka u vra më 12 korrik 1930, 9 vjet nga zgjedhja si deputet i parlamenti të parë. Ai kishte lidhje të largët me firmëtarin e pavarësisë Xhelal Koprëncka po nga Skrapari, si dy patriotë që e donin Shqipërinë kur nuk kishte Shqipëri.

Edhe Xhelal Koprëncka pati të njëjtin fat. U vra më 21 tetor 1919, 7 vjet pasi hodhi firmën e rëndë në proklamatën e Pavarësisë, duke treguar edhe një herë se bijtë më të mirë ky vend nuk i ka dashur. Si vrasja e Xhelal Koprënckës dhe ajo e deputetit Ali Koprëncka janë turpe të mëdha të asaj kohe. Por më me turp na bën sot mosrespektimi dhe mosvlerësimi i këtyre figurave, deri në raste ekstreme si mospranim nga shoqëria. 105 vjet më pas na takon të nderojmë atë parlament dhe ata deputetë që e bënë atë parlament.