Featured – Page 557 – Dielli

Ambasadori LU: Cfarë presin Shqiptarët?

December 5, 2016 by dgreca

*Ju duhet të prisni që shumë prej kontrabandistëve të drogës dhe krerë të krimit të organizuar në Shqipëri, do të futen në burg./

*Duhet të prisni që politikanë të lartë të korruptuar, nga e djathta dhe e majta, do të përballen me drejtësinë./

*Dhe më e rëndësishmja, duhet të prisni që kontrabandistë droge, krerë të krimit të organizuar dhe politikanë, gjykatës e prokurorë të korruptuar të jenë të frikësuar.

1-ambasadori-lu-sot-ne-simpozium

***

*Fjala e Ambasadorit Donald Lu në Simpoziumin Antikorrupsion “Sytë drejt së ardhmes: Muri i korrupsionit çahet!” (5 dhjetor 2016)

I nderuar Kryeministër Rama, kolegë diplomatë, gjyqtarë, prokurorë, policë, studentë dhe profesorë,

Në Shtetet e Bashkuara ka një rast të njohur korrupsioni që u zbulua në vitin 2008. Ai përfshinte dy gjykatës që morën më shumë se 2.6 milionë dollarë rryshfet nga burgje private për të mitur në këmbim të dënimeve të rënda për t’i mbajtur burgjet plot.

Një prej viktimave të këtij korrupsioni ishte 17 vjeçarja Hillary Transue që në vitin 2007 postoi në faqen e saj të medias sociale një shaka, ku tallej me nëndrejtorin e gjimnazit të saj. Ndonëse shënimi tregonte qartësisht se ishte një shaka, gjykatësi e dënoi me tre muaj në burgun për të mitur, për ngacmim. Prindërit e panë të tmerruar, tek e morën me pranga në duar.

Mbi 2,000 të rinj mund të jenë burgosur padrejtësisht dhe jetët e tyre u shkatërruan, për shkak të veprimeve të këtyre dy gjykatësve të korruptuar. Dy gjykatësit u pushuan nga puna dhe do të kryejnë shtatë vite dënim në burgun federal. Tani janë duke u rishqyrtuar të gjitha çështjet e tyre.

E përdor këtë shembull për të theksuar kostot e tmerrshme njerëzore të korrupsionit në nivele të larta. Në Shqipëri, çdo familje ka një histori për të treguar se si korrupsioni i ka prekur jetën. Disa ankohen për inspektorë tatimorë të pangopur që i detyrojnë të mbyllin bizneset. Të tjerë flasin për biznesmenë të korruptuar që krijojnë monopole në sektorin farmaceutik ose që kontrollojnë politikanë për të ndikuar vendimin për një tender ose pronë. Ose, se si gjykatës apo prokurorë të korruptuar kërkojnë pará, seks ose favore për një vendim gjyqësor korruptiv.

Në korrik, Kuvendi i bëri popullit shqiptar një dhuratë — miratimin e ndryshimeve kushtetuese për krijimin e Strukturës së Posaçme Antikorrupsion (SPAK) dhe të Byrosë Kombëtare të Hetimit (BKH). Për herë të parë në historinë e Shqipërisë, këto institucione të reja do të sigurojnë një kapacitet të pavarur të akuzës dhe të hetimit për të kapur krerët e krimit të organizuar dhe zyrtarë të lartë të korruptuar. Ata do ta bëjnë këtë me mbështetjen e Qeverisë së Shteteve të Bashkuara.

Por, kjo do të funksionojë vetëm nëse populli shqiptar ka pritje të larta dhe kërkon rezultate nga këto institucione të reja.

Ju duhet të prisni që shumë prej kontrabandistëve të drogës dhe krerë të krimit të organizuar në Shqipëri, do të futen në burg.

Duhet të prisni që politikanë të lartë të korruptuar, nga e djathta dhe e majta, do të përballen me drejtësinë.

Dhe më e rëndësishmja, duhet të prisni që kontrabandistë droge, krerë të krimit të organizuar dhe politikanë, gjykatës e prokurorë të korruptuar të jenë të frikësuar.

Shohim prova që këta persona janë tashmë të frikësuar dhe se po përpiqen të luftojnë kundër kësaj reforme. Për shkak të frikës së tyre, ata po sajojnë histori dhe thonë gënjeshtra për Ambasadoren e BE-së, EURALIUS-in dhe Gjykatën Kushtetuese. Sikurse e tha vetë Kryetari i Gjykatës Dedja, Gjykata ka dërguar tashmë një përkthim të rishikuar në Komisionin e Venecias dhe asnjë nga dallimet e përkthimit nuk ishte thelbësor.

Të gjitha partitë kryesore politike e kanë vënë besimin e tyre në gjykimin e Komisionit të Venecias. Jemi në pritje të opinionin të tij, i cili do të ndihmojë në udhëzimin e Shqipërisë për zbatimin e reformës në drejtësi.

Më lejoni ta mbyll duke falenderuar pjesëmarrësit tanë të shumtë që sjellin përvoja antikorrupsioni nga Kroacia, Rumania dhe ekzotiku Detroit i Miçiganit – Gjykatësen Kora Bumci, Prokurororen Florentina Mirica, Prokurorin Federal të Shteteve të Bashkuara Mark Chutkow dhe Agjentin Special të FBI-së Robert Beckman. Jemi të përkushtuar që të kemi një diskutim të gjallë dhe të sinqertë gjatë këtyre tri ditëve.

“DRITA E ARBËRISË” NË LYNNWOOD, WASHINGTON

December 5, 2016 by dgreca

“DRITA E ARBËRISË” ME 335 PJESEMARRËS FESTOI DITEN E FLAMURIT NË LYNNWOOD, WASHINGTON/

Nëntori, tashmë, është muaji që i mbledh shqiptarët në Washington “rreth Flamurit të përbashkuar më një dëshirë e një qëllim.” Kështu ndodhi mbrëmjen e së dielës, më 20 nëntor 2016. Në Lynnwood Convention Center u mblodhën 335 vetë për të kremtuar 104-vjetorin e Shpalljës së pavarësisë së Shqipërisë—DITËN E FLAMURIT.

Organizuar nga Shoqata Shqiptare Amerikane “Drita e Arbërisë—DEA”, në një ambient të bukur, të stolisur më shije e hijeshi me shenja e simbole kombetare, qe ishte shndërruar në një simfoni të ngjyrave kuq e zi, me Flamurin shqiptar dhe atë amerikan, që shkëlqenin, bashkë me fytyrat e njerëzve të gëzuar, në një harmoni të mrekullueshme.

Kremtimi u hap nga zonja Migena Kocaj dhe z. Kujtim Markokaj, të cilët u shprehën mirëseardhjen bashkatdhetarëve të dashur, miqve e të ftuarve, si dhe të gjithë shqiptarëve kudo që ndodhen: Gëzuar Ditën e Flamurit!

Migena: “Sa mire kur jemi të gjithë bashkë! Sa gjëra të bukura mund të bëhën. Tashmë kjo festë po kthehet në një traditë të bukur për komunitetin tone, për të festuar e gëzuar së bashku.”

Kujtimi: “Mirënjohje të gjithëve për pjesëmarrjen dhe përkushtimin në çdo mënyrë, talent e kontribut në organizimin e përvitshëm të këtij aktiviteti që na mbledh në një identitet, në një gjak, në një këngë e në një valle.”

U bë pastaj nderimi i hymneve të SHBA dhe të Shqipërisë si dhe kujtimi e nderimi i dëshmorëve të kombit që flijuan jetën e tyre për Shqipërinë e lirë e të pavarur!

Ndërkaq, Ferhat Ymeraga, kryetar i shoqatës DEA, si dhe zonja Sava Simbe, antare e kryesisë së shoqatës, mbajtën fjalën e rastit në shqip dhe anglisht, respektivisht. Midis të tjerash, ata thane:

“ Njëqind e katër vjet më pare, më 28 Nëntor 1912, baballarët e kombit në krye me Ismail Qemalin, shpallën Pavarësinë e Shqipërisë. Kështu, përfundoi nata e gjatë e pushtimit Otoman dhe Shqipëria doli në dritë. U rilind! U rilind bashkë me Flamurin e Gjergj Kastriotit-Skenderbeut.

Jemi mbledhur sonte këtu që të kujtojmë e nderojmë bijat e bijtë më të shtrenjtë të Atdheut që dhanë jetën e tyre që Shqipëria të jetojë! Ata dhe ato ranë fli në altarin e lirisë, më besimin dhe vizionin se:

Nga Tivari në Manastir, nga Presheva në Prevezë,

Nga Shkodra në Janinë, nga Kosova në Çamëri

Është Shqipëri! Është Atdhe! Është Arbëri!

Flamuri Kombëtar është Formula e Pagëzimit e idealeve të Lirisë e Bashkimit!

Le ta pagzojmë të gjithë së bashku këtë Ditë të Shenjtë të rilindjes së Shqipërisë, të lirisë e të Flamurit shqiptar që Atdheu të jetojë i bashkuar, i lumtur dhe i përparuar brez pas brezave.

Zoti ju bekoftë juve dhe Shqipërinë!

Zoti i bekoftë Shtetet e Bashkuara t’Amerikës dhe botën!”

Programi muzikor – argëtues filloi me “O këngë e valle o ka sot Shqipnia, përgatitur nga Monda Malaj Markokaj,valle e cila, pasuar nga grupi muzikor – folklorik i burrave, shërbeu si prelud para prezantimit të këngëtares së adhuruar, Irma Libohova, përcjellë në sintesajzer nga Genti Cekorja.

Irma Libohova, me zërin e saj të bukur, me repertorin e pasur të këngëve dhe më gjallërinë e interpretimit të saj artistik, e ndezi atmosferën në sallë. I madh e i vogël u ngritën të vallëzonin në simfoninë e gëzueshme të ngjyrave (ku dominonin ato kuq e zi), dhe nën magjinë dehëse të këngëve shqipe dhe melosit të admirueshëm shqiptar. Nuk kishte mure. Nuk kishte kufij. Nu kishte ndasi. Vetëm një Atdhe! Vetëm një Shqipëri! Një Shqipëri që mblodhi në gjirin e saj jo vetem bashkatdhetarë e miq amerikanë, po dhe miq të tjerë të rracave të ndryshme të rruzullit, që merrnin pjesë në kujtimin e nderimin e ngjarjes qendrore të historisë moderne shqiptare të shekullit të XX.

Që nga viti 1999, qëkur festohet rregullisht Dita e Flamurit në Seattle, ishte ky manifestimi më masiv. Nuk e dimë me saktësi numrin e shqiptarëve në shtetin Washington, por përafërsisht një e katërta e popullatës shqiptaroamerikane ishte e pranishme në Festën Kombëtare. Patëm dhe bashkatdhetarë nga Oregoni, Vancouver-i i Kanadasë dhe nga Nevada.

Ky festim i lumtur ishte fryt i përpjekjeve të përbashkëta të komunitetit, të udhëhequra nga Këshilli Drejtues i Shoqatës “Drita e Arbërisë”, të cilët punuan me vetmohim e përkushtim (Kujtim Markokaj, Ilir Çerekja, Panajot Dhima, Sava Simbe dhe Ferhat Ymeraga.)

Fatmir Spahia e stolisi sallën me shije estetike spikatëse. Shumë sponzorë dhanë me zemërgjerësi donacione (një donator anonym, Ferhat Ymeraga, Monda Markokaj, Reald Markokaj, Tofe Xhurri, Alo Hoxhaj, Sava Hruska, Familja Sokoli, Arben e Lela Kullojka, Ben e Migena Kocaj, Valentina e Panajot Dhima, Desi e Ilir Çerekja, Gert Hajnaj, një donator anonim nga Korça, Bushat Ajdini, Klodi Gjoka, Edward Vogli dhe Viola Hoxha).

Kleon Tona e solli fotografin Emerson Carrillo, i cili fotografoi tërë mbrëmjen, duke kapur çaste të veçanta të haresë e gëzimit. Një pjesë e tyre mund të shihen në Facebook. Janë disa fotose që vërtet vlejnë më shumë se një mijë fjalë, dhe që shprehin bukurinë e magjishme të bashkimit kombëtar!

Një ndër pikat më të shkëlqyera të programit, ishte recitimi i poezisë “Gjuha shqipe” e At Gjergj Fishtës nga Kujtim Markokaj. që përçoi bukurinë e ambël të gjuhës shqipe të mishëruar në artin e papërsëritshëm poetik fishtjan.

Një mbrëmje e paharruar me ngjyra, zëra, melodi, ritëm, shije e aromë mahnitëse Shqipërie të përhershme! Një identitet që duhet ta ruajmë e celebrojmë sot e mot, sa t’jetë jeta në Tokë!

Për Shoqatën Shqiptare Amerikane DRITA E ARBËRISË – DEA në shtetin Washington

Ferhat Ymeraga

E hënë, 28 nëntor 2016

Kent/Seattle, Washington State

ARRITJE HISTORIKE PËR KOSOVËN

December 5, 2016 by dgreca

‘HOME’, BASHKË-PRODUKSION I DOKUFEST – ARRITJE HISTORIKE PËR KOSOVËN / -Komunikatë dërguar nga Festivali Ndërkombëtar i Filmit Dokumentar dhe të Shkurtër DOKUFEST/

PRISHTINË, 5 Dhjetor–Gazeta DIELLI/ Filmi i shkurtër ‘Home’ do të bëhet produksioni i parë kosovar që nominohet për Akademinë Evropiane të Filmit.

Filma të tjerë nga Kosova kanë qenë të selektuar më parë në listën e gjatë të Akademisë Evropiane, mirëpo ‘Home’ është produksioni i parë Kosovar i cili ka arritur të nominohet në kategorinë e filmit evropian të shkurtër (Home është bashkë-produksion mes Kosovës dhe Britanisë së Madhe). ‘Home’ do të bëhet nominimi i dytë Kosovar në një kategori të kësaj akademie, pas Arta Dobroshit e cila ishte e nominuar për aktoren më të mirë në vitin e 2008 të EFA.Ceremonia e edicionit të 29-të të EFA do të mbahet më 10 dhjetor në Wroclaw të Polonisë, ndërsa të pranishëm do të jenë Producentja Ekzekutive e ‘Home’ Arta Dobroshi, Producenti i ‘Home’ Afolabi Kuti dhe regjisori dhe skenaristi i ‘Home’ Daniel Mulloy.

PSE KOSOVA PËR KËTË STORIE GLOBALE?

Daniel e shkroi skenarin e ‘Home’ në Kosovë dhe ai deshi që filmi të jetë një bashkë-produksion mes Kosovës dhe Britanisë së Madhe. Duke qenë se Daniel ka kaluar shumë kohë në Kosovë dhe për shkak të dashurisë së tij për këtë vend, ai e kupton potencialin që ka Kosova në aspektin artistik, në kulturë dhe në tregimin e storjeve. “Bërja e një filmi të fuqishëm vjen nga pasioni i secilit njeri të përfshirë në te dhe nga lidhja e thellë me temën. Këtu në Kosovë ka potencial të jashtëzakonshëm në talent, si para dhe pas kamerave. Është një vend i mahnitshëm për të krijuar.” – tha regjisori Daniel Mulloy. “Bashkëndjesia të cilën kosovarët e kanë me vështirësitë e refugjatëve, gjë që rrjedh nga e kaluara ynë jo edhe aq e largët, mblodhi një numër të konsiderueshëm të njerëzve nga vendi të cilët i bashkuan forcat me anëtarët e ekipit nga e gjithë bota për t’i dhënë zë ketij tregimi. Mua personalisht më tërhoqi pasioni i Danielit për projektin, ekipi i përbërë me njerëz që vinin nga realitete shumë të ndryshme, dhe kauza e filmit. Unë mund vetëm të shpresoj se HOME do ta inspirojë të njejtën ndjeshmëri e cila i shpëtoi aq shumë familje nga Kosova kur neve na u desht t’i linim shtëpitë tona për shkak të luftes.” – tha producenti Shpat Deda.

“Ka qenë një përjetim transformues procesi i të sjellurit në jetë këtë film, bashkë me një ekipë e cila ka punuar përtej limiteve për të mbështetur një kauzë e cila është ende e afërt në zemrat dhe shtëpitë tona. Mulloy është i shkëlqyer me mënyren si depërton në shpirtat e njerëzve duke krijuar një film si HOME. Filmi është një testament i potencialit të Kosovës për të siguruar një terren ku filma të mëdhenj mund të krijohen” – tha menaxherja e produksionitRenea Behluli.

KUSH E BËRI FILMIN?

Në rolet kryesore të filmit luajë Jack O’Connell, Holliday Grainger, Thaliya Lowles dhe Zaki Ramadani.Shumë partnerë të dedikuar kanë qenë të gatshëm ta mbështesin temën e refugjatëve dhe të migrimit të shtjelluar në film si dhe projektin e filmit. “HOME” është financuar dhe mbështetur nga Ekipi e Kombeve të Bashkuara në Kosovë UNKT, USAID, Fondacionet për Shoqëri të Hapur nga MB, dhe përfshin kontributin e Komunës së Prishtinës dhe Ministrisë së Punëve të Jashtme të Kosovës, Freud Communications, Forcat e Sigurisë së Kosovës, Bartle Bogle Hegarty, DCM, Policia e Kosovës, Kodak, Kryqi i Kuq Kosovë, Kubestudios dhe shumë përkrahësëve të tjerë.‘Home’ përfshiu bashkëpuntorë muzikor si ColdPlay, Dizzy Rascal dhe Wiley të cilët e dhuruan muzikën e tyre për filmin. ‘Home’ është një bashkëproduksion mes DokuFest, Somesuch dhe Black Sheep Studios.Producentët e ‘Home’ janë Shpat Deda, Afolabi Kuti, Tim Nash, Chris Watling dhe Scott O’Donnell. Producentët Ekzekutiv të ‘Home’ janë Arta Dobroshi, Eroll Bilibani, Anthony Austin, Sally Campbell, Andre Des Rochers dhe Davud Karbassioun.

Ekipi i ‘Home’ në Kosovë përfshin Nita Deda, Renea Behluli, Mrine Godanca, Elmedine Morina, Blerta Ismaili, Blerta Basholli, Valter Lucaj, Gezim Ramizi, Ardi Mehmeti, Lorik Kocani, Drilon Potera, Besnik Selimi, Elsen Hasani, Bilbil Shabani, Armend Nimani, Leart Shehu,Fatlum Idrizi, Besart Mehmetii, Enver Konushevci, Dardan Menxhiqi, Gazmend Bajri, Legjenda Banushi, Leonora Mehmeti, Vita Beqiri, Andra Dauti, Agan Asllani dhe Visar Bikliqi.Ekipi i aktorëve të ‘Home’ nga Kosova përfshinë Zaki Ramadani, Mevlyd Osmani, Adriana Matoshi, Andi Bajgora, Shkelqim Islami, Armend Ismajli, Rebeka Qena, Afrim Mucaj, Fatmire Sahiti, Edison Dabiqaj, Rifat Smani, Armend Zeqiri, Arianit Hoti, Kreshnik Malushai, Leonit Maloku, Allmir Suhodolli, Alban Rexhaj, Fatlum Berisha, Granit Uka, Agnes Nokshiqi, Jan Nokshiqi, Mejreme Berisha, Kreshnik Berisha, Fatlum Hasani, Ermal Sadiku, Mentor Morina, Melihate Qena, Bujar Ahmeti dhe Leon Bicaku.

ÇFARË KA ARRITUR ‘HOME’?

‘HOME’ pati një sukses të madh pas publikimit në kinematë në Britaninë e Madhe. Trailer i filmit i është shfaqur 3 milion njerëzve në Britaninë e Madhe, duke theksuar kauzen #withrefugees me rastin e publikimit në Ditën Botërore të Refugjatëve.’HOME’ pastaj u shfaq në Samitin Global të OKB për Refugjatët dhe Migrantët në zyrat qendrore të OKB-së në Nju Jork para politikanëve të botës dhe vendimmarrësve.

Pati një mbështetje të madhe për ‘HOME’ në Britaninë e Madhe ku 5 milion hapësira reklamuese u dhuruan në taksit e Londrës duke theksuar filmin dhe mesazhin #withrefugees.HOME’ tani po shfaqet në festivale anembanë botës dhe deri tani ka fituar një numër të madh të çmimeve para nominimit në Akademinë Evropiane të Filmit. Këto çmime përfshijnë:

2016 Palm Springs International ShortFest– Filmi më i mirë i Festivalit (SHBA)

Vila do Conde– Filmi më i mirë i shkurtër Evropian (Portugali)
Reykjavik International Film Festival–Filmi më i mirë i shkurtër ndërkombëtar (Islandë)
Sapporo International Short Film– Skenari më i mirë (Japoni)
Tacoma International Film Festival– Filmi më i mirë i shkurër (SHBA)
Tacoma International Film Festival– Kamera më e mirë (SHBA)
Port Townsend Film Festival– Filmi më i mirë i shkurër (SHBA)
Carbonia Film Festival– Çmimi i jurisë së studentëve për filmin më të mirë të shkurtër (Itali)
St Louis International Film Festival – Çmimi special i jurisë (SHBA)
Reggio Film Festival– Çmimi i jurisë së studentëve për filmin më të mirë (Itali)
31st BREST European Short Film Festival– Çmimi special i jurisë (Francë)
24FPS International Short Film Festival– Medalja bronzë (SHBA)
Capalbio International Film Festival– Çmimi i jurisë për filmin më të mirë të shkurtër (Itali)

KU MUND TË SHIKOHET CEREMONIA E EFA LIVE?

DokuFest do të shfaq ceremoninë e ndarjes së çmimeve të EFA live në Kino Klub në Prizren më 10 dhjetor. DokuFest i fton të gjithë partnerët të marrin pjesë./b.j/

“Motrat Qiriazi” festojnë dhe mbledhin fonde për autizëm

December 5, 2016 by dgreca

AAWO nisi sezonin e festimeve të fundvitit, me një aktivitet festiv për mbledhjen e fondeve për fëmijët me autizëm, në Manhattan, restorantin Arno-s, dhe gëzimin e marrjes së çmimit Golden Eagle Award, dhënë organizatës së gruas AAWO-s në Samitin e parë të diasporës, për arritjet gjatë vitit 2016/

Nga Beqir SINA – New York/ Organizata e grave “Motrat Qiriazi” në Shtetet e Bashkuara me Presidente Dr. Anna Kohen, nisi sezonin e festimeve të fundvitit, me një aktivitet festiv për mbledhjen e fondeve për fëmijët me autizëm, në Manhattan, restorantin Arno-s, ku morën pjesë mbi njëqind anëtarë te AAWO-se dhe miqtë e tyre, dhe, të ftuarat e nderuara: Ambasadoria shqiptare në OKB, Besiana Kadare dhe Ambasadorja e Republikës së Kosovës, në SHBA, Ambasadorja Teuta Sahatcija.

3 dhjetor 2016 , sipas një njoftimi në statusin e rrjetit social Facebook, të Organizatës së grave “Motrat Qiriazi” në Shtetet e Bashkuara, kjo organizat e shënoi me një pikë referimi të veçantë për AAWO: krijimin zyrtar të Degës së AAWO në Florida, dhe me zgjedhjen e Presidentes të re të AAWO, Beti Beno, Esq.

Miratimi i degës së re, me Presidenten e re, të Degës së AAWO në Florida, u njoftua në një fjalim nga Presidentia Dr. Anna Kohen, e cila njoftoi se u zgjodh edhe presidentia e re e Deges se AAWO ne Florida.

Dr. Kohen u shpreh në fjalën e saj, se “Urime për Presidenten tonë të re të AAWO, avokaten Beti Beno, Esq., të cilës dëshirojmë suksese të vazhdueshëm në shërbim të komunitetit – Gëzuar festat për të gjithë anëtarët tanë, miqtë dhe familjet e tyre! Ju faleminderit për bujarinë tuaj dhe mbështetjen e misionit tonë.” tha Dr. Kohen.

Gjatë drekes festive, AAWO, ndau me anëtarët e saj gëzimin e madh të marrjes së çmimit Golden Eagle Award, dhënë organizatës së gruas në Amerikë, AAWO-s, në Samitin e parë të diasporës, për arritjet e saj gjatë vitit 2016.

Duke qene se puna e organizates eshte krejt me forca vullnetare, eshte tradite ndarja e Certifikatave te Mirenjohjes se vullnetareve me te spikatura te vitit, qe ke vit ishin: Altiana Banja, Sanela Merulic, Anila Muho-Gjika dhe Anisa Gogaj.

Ana Marku Walsh ishte e pranishme me nje butike bizhuterish nga Nina Nona Fashion Jewelry, nga te cilat 50% e te ardhurave gjate drekes iu dhuruan ndihmes per femijet autike.

Ndihmat e mbledhura nga ky aktivitet kete vit iu dhuruan Qendrave Rajonale te Autizmit ne periferi te Tiranes, ku femijet autike trajtohen sipas grupmoshave. Fondet do te perdoren per blerjen e materialeve didaktike te mesuesve te specializuar ne kete dege te mesimdhenies per femijet autike.

Kengetari Vedat Ademi dhe DJ Tico shoqeruan dreken festive me muzike nga trojet shqiptare duke i dhene nota te magjishme kesaj feste te fund-vitit.

Amishët-Populli “i çuditshëm” i Amerikës

December 4, 2016 by dgreca

Nga Albana Lifschin/*Më është bërë zakon që kudo ku shkoj për udhëtime turistike të blej mags’. Këta janë filxhanat e mëdhenj të kafesë që përdorin amerikanët. Shpesh ata kanë dekoracione, pamje të ndryshme që përfaqsojnë vendin apo shtetin ku blihen, një ngjarje historike, apo thjesht një simbol të tij. P.sh.filxhani nga Bostoni ka një pikturë të Masakrës së Bostonit, një mag nga “Qyteti i mëkatit” Las Vegasi, ka letra bixhozi. Nga fshati ‘Sleepy Hollow’, Nju Jork, kam një filxhan me figurën e kalorësit pa kokë, sipas legjendës për të cilën kam shkruar edhe më parë. Nga shteti i Dellëuerit kam një mag nga i cili mëson se ky shtet dha të parin regjiment për ushtrinë e Xhorxh Washingtonit. Nga Merilendi kam një… Janë bërë shumë për t’u numëruar e në çdo mag është shkruar një histori. Ky koleksion i magëve,-hob i imi, tashmë ka kaluar edhe përtej Atlantikut, por qëllimi im këtë herë është të ndalem pikërisht këtu, tek një komunitet i veçantë që ka Amerika, tek Amishët. Nga vendi ku banojnë ata(Amish county) Pensilvania, kam tre relike. Filxhani ka tabllone tipike, më tipike amishe: një karrocë e vogël e tërhequr nga një kalë, me urimin e mirseardhjes në vendin e tyre. Relikja e dytë, është një skulpturë e vogël që paraqet një grua amishe , me futë ( përparëse), me kapuç të zi në kokë, duke rrahur dybekun. E treta, është figurina e një gruaje në moshë që po qep një jorgan, mbi prehërin e saj. Gruaja me dybek, më kujton shumë gjyshet tona në kohën e tyre, kur gjalpin e djathin e zinin vetë, e gjithçka tjetër në shtëpi pothuajse ishte produkt i duarve të tyre.Mirëpo, këto objekte të vogla arti, që flasin, nuk janë punuar nga ndonjë artist nostalgjik i kohës së shkuar, por janë simbole të jetës amishe të sotme, që vazhdon rrjedhën ende në origjinalitetin e vet shekullor dhe ruhet me një fanatizëm të pashoq. Dhe kjo është ajo çka e bën këtë komunitet të jetë krejt ndryshe nga shoqëria moderne amerikane, edhe pse jeton në gjirin e këtij shteti.

***

“Welcome to Intercourse!”Ishte një fundjave e ngrohtë, kur vendosëm të shkonim në vendin e amishëve në shtetin e Pensilvanisë. U ishim afruar disa dyqaneve të vogla buzë rrugës dhe i thashë tim shoqi të ndalonte makinën. Këto lloj dyqanesh janë në shënjestrën time sepse tek ato gjej antikitete. Zbritëm nga dhe para se të kapërxenim rrugën, mbajta këmbët para një tabele vendosur në një shtyllë të lartë:Welcome to Intercourse!

-.Mos jemi gabim këtu? i thashë tim shoqi disi e shokuar, sikur papritur u ndodha para një moteli famkeq.

-.”Intercourse” duket është emri i këtij fshati. Shikon? Nën përshëndetje thotë që është krijuar 100 vjet më parë.

-.100 vjet …dhe s’ka dalë një i mençur të sugjerojë ndërrimin e emrit të fshatit? thashë sikur po flisja me vete. Tim shoqi, Pollit, nuk iu duk se i bëri përshtypje “vërejtja” ime.

Hymë në një dyqan, tip kinkalerie ku shikoje orendi të natyrave të ndryshme, të punuara me dorë.Midis tyre, kishte edhe mags, ku shkruhej “Përshëndetje nga Intercourse, Pensilvania“. Mora njërin prej tyre në dorë. Tablloja tipike e karrocës së vogël me kalë, mbulonte faqen e filxhanit.

-.Bleje, -.më tha im shoq,duke vënë buzën në gaz,-mos bë përjashtim nga rregulli.

Shitësja ishte një vajze e re që mbante në kokë, një kapuç të vogël,të zi, karakteristik nën të cilin kish mbledhur flokët. Qe ulur në karrige, në një kthinë të dyqanit, si në kuvlinë e saj dhe dukej se qe përqëndruar në një qëndisje. Më bëri përshtypje ‘indiferenca’ e saj, kur në dyqan kishin hyrë të huaj. E tërhequr nga veshja e saj, nxora aparatin.

-.A mund t’u bëj një fotografi? e pyeta.

Ajo më refuzoi në mënyre të sjellshme, por të prerë.

“Pse vishen në mënyrë kaq të veçantë”, pyeta veten. Në kthim, duke gërmuar nëpër libra mësova se veshja e tyre e thjeshtë, pa ngjyra,(me saktë mbizotërimi i të zezës) ka të bëjë me devotshmërinë ndaj Zotit.Veshja e tyre shërben si një “flamur” etnik. Amishët vetë janë një grup etnik dhe fetar. Amishët refuzojnë stolitë, dekoracionet në veshje,varëset floriri apo perlash,madje edhe orën e dorës, pasi ato shprehin dëshirën e individit për t’u admiruar nga të tjerët. Veshja e tyre uniforme ka të bëjë me besimin që çdo kristian duhet të jetë i barabartë, dhe kjo shprehet edhe në veshjen e thjeshtë e të njejtë për të gjithë. Ata besojnë se duke larguar vëmendjen nga paraqitja,i hapet rruga ndriçimit të virtytit. Ai bie në sy. Idea e thjeshtësisë shtrihet deri tek godinat fetare. Ata e gjykojnë lluks ndërtimin e kishave e shumë prej tyre preferojnë t’i luten Zotit në shtëpitë e tyre.

Im shoq, më bëri shenjë duke më drejtuar tek një kënd i dyqanit me sergjene.

Pikërisht aty, më ranë në sy edhe ato dy skulpurat e vogla, gruaja me dybek dhe ‘nënokja’ që qepte jorganin. Sepse më kujtuan gjyshen time labe. Kam qenë fare e vogël atëherë, por kujtesën e kam më të fortë për vegjëlinë time, se sa për ç’ndodh sot. E shoh si tani me sytë e mendjes gjyshen time, ja ashtu, përkulur mbi një jorgan të ri. Martohej djali më i vogël i familjes dhe ajo qepte jorganin me dorë; qe një copë me lule shege, e kuqe flakë. Kjo, e kësaj nënokes amishe, qe si me copa të ndryshme të bëra bashkë me njera tjetrën nga gjilpëra-.një farë mozaiku i jo fort i kombinueshëm.

I mbështolla me kujdes këto relike,të cilat i ruaj ende në bufenë time,që nga ajo ditë.

Pas atij dyqani morëm rrugën për në fshat, thellë. Ecëm në këmbë deri atje ku dukej një shtëpi dy katëshe pranë një are me grurë. Në faqen ballore,(apo ashtu m’u duk mua) shtëpia kishte një banak të hapur , në të cilin dukej sikur s’të priste askush. Pritëm me durim, ndërsa kundronim gjithëçka kishte dyqani. Im shoq, tha se shpresonte që këtu të gjente edhe root beer. Mua, më zunë sytë në një qosh të banakut një libërth. Ishte në madhësinë e fletoreve 16-çe, si i quanim dikur,fletët e se cilës sikur qenë qepur me dorë. E çfletova dhe gjeta në të edhe pjesë këndimi, edhe gramatikë, edhe matematikë, edhe histori. Ishte e shkruar nga një mësues i fshatit për nxënësit e shkollës fillore. Mendova se faktet historike qe kishte libri ,të dhëna në mënyrë të thjeshtë, por interesante, hera herës si gjë e gjëza, duhet ishin të mira edhe për emigrantët fillestarë të Amerikës.

-.Po këtu nuk paska njeri, -thashë më në fund e paduruar. Si e kanë lënë dyqanin pa njeri?

-.Poshtë është dyqan, por lart është shtëpi. Duhet të kenë dëgjuar me siguri që dikush është në dyqan, -.tha Polli

-.A ka njeri këtu? lëshova zërin unë.

-.Prit,-.tha ai duke më treguar një zile si këmborë të varur mbi banak. E tërhoqi dhe këmbora u dëgjua e fortë jo vetëm në dyqan, por besoj edhe më përtej. Në dyqan hyri një grua me veshjen tipike amishe, me të cilën isha mësuar tashmë. Unë bleva libërthin enciklopedik i cili më bëri punë kur u jepja anglisht emigrantëve të rinj , dhe im shoq disa shishe nga pija e tij e preferuar .

* * *

Por cilët janë amishët dhe pse janë kaq të veçantë? Është pyetja e natyrshme që bën çdo visitor.

Popullsia amishe ka ardhur disa shekuj më parë në Amerikë. Ata përbënin një nga grupet kristiane anabaptiste me rrënjë në reformimin protestan në Evropë , në shek. e XVI. Mirëpo nuk ranë dakort as me katolikët dhe as me protestanët në disa pika, dhe dolën si lëvizje më vete që u quajt Anabaptizëm. Ata filluan të vijnë në Botën e re, pas vitit 1700.Natyrisht edhe atyre si të gjithë evropianëve të parë u është dashur të përballojnë refuzimin e sulmet e popullsisë vendase, që Kolombi i ka quajtur “indianë’. Pra shumë syresh ranë të vdekur nga shigjetat e indianëve. Në librat e historisë së amishëve janë rregjistruar incidente të paharruara,ku tregohet se sa “kokëfortë” ishin amishët në respektimin e fesë dhe edukatës së tyre paqsore.Parimi i tyre ishte”Duaj Zotin dhe fqinjin tënd”.

Në librin e autorit Stiven Nolt, tregohet episodi i familjes Hocestler që ra viktimë e një sulmi nga vendasit, për shkak të përkushtimit ndaj parimeve të tyre paqsore e mësimeve të besimit të tyre që ata respektonin me devocion. Rrëfenja e trashëguar nga gjeneratat amishe, na thotë se në një natë shtatori,një nga djemtë e familjes Hocestler hapi derën e shtëpisë për të parë se përse lehnin qentë. U godit menjëherë nga shigjetat e vëndasve që kishin rrethuar shtëpinë. ( ngjarja ka ndodhur në fillim të shekullit të XVIII) Dy vëllezërit e tjerë rrëmbyen çiftet e gjahut për t’u mbrojtur,por babai i ndaloi djemtë sepse ai ishte i lidhur nga parimi i “mosmarrjes hak”, duke respektuar mësimin e Krishtit,”të goditën në një faqe, kthe tjetrën” dhe nuk mund t’i shikonte djemtë e tij të bënin të kundërtën. E gjithë familja u fsheh në podrumin e shtëpisë dhe” indianët” i vunë zjarrin shtëpisë. Në përpjekje për të shpëtuar duke dalë nga dritarja e qilarët, familja u kap rob.”

Amishët janë një popull me zakone e tradita që e dallojnë nga e gjithë popullsia e saj. Amishët kërkojnë të jetojnë të shkëputur nga bota si një mënyrë për të ruajtur pastërtinë e besimit të tyre dhe respektuar traditën e mënyrën e jetesës së stërgjyshërve të tyre. Ju ecni në një rrugë automobilistike dhe në të dy anët e rrugës shikoni shtëpi te bukura, kryesisht dykatëshe, tipike amerikane, të gjelbëruara për rreth ,të pastra të rregullta , por nuk ka makina të parkuara para dyerve të tyre. Amishët nuk përdorin makina, elektricitet, dhe kanë parimet e traditat e tyre të cilave u qëndrojnë besnikë. Ata janë kundër luftës dhe për pasojë nuk e njohin rregjistrimin në lista rekrutimi. Martesat bëhen vetëm brenda fesë së tyre, dhe komunitetit amish dhe çdo përjashtim nga ky rregull është me pasoja të rënda për atë të ri apo të re që e thyen atë. Ai ose ajo ekskomunikohet,( çkishërohet) dhe braktiset nga familja dhe shoqëria për jetë.

Amishët, ndryshe nga shoqëria amerikane, njohin e respektojnë të tjera vlera. Ata respektojnë identitetin e grupit mbi atë të individit, bindjen mbi inisiativën individuale, modestinë e përuljen mbi krenarinë, kooperimin mbi indipendencën. Flasin tre gjuhë: një për jetën e përditshme, një për në kishë, dhe e treta për tregëtinë më botën që i rrethon. Gjuha e tyre e trashëguar është një degë e gjermanishtes që quhet ‘gjermanishtja e Pensilvanisë’. Pas ardhjes në Amerikë, ruajtja e gjuhës së tyre, u kthye në simbol të ruajtjes së mbijetesës së origjinalitet të tyre, të idenditetit të tyre, traditave , veç nga bota amerikane. Fëmijët mësojnë anglisht kur shkojnë në shkollë, por ajo kurrë nuk bëhet si gjuhë e nënës për ta. Gjuha e Zotit-është gjermanishtja e vjetër në të cilën lexojnë Biblën,thonë lutjet dhe këndojnë himnet e vjetra. Anglishtja është gjuha e bisnesit. Gjithësesi kur shumica e amishëve jetojnë e punojnë në farm dhe anglishtja është e kufizuar vetëm për aq sa u duhet, kryesisht për shitje produktesh e komunikimit me blerësit.Në shtëpira,amishët nuk përdorin telefonat, radion, televizorin e paisjet elektrike. Gratë gatuajnë ende në soba me dru. Siç përmenda më lart, nuk përdoren makinat dhe kali mbetet simbol i jetës së tyre. Pikërisht këtë simbol mbante edhe filxhani, të cilin bleva në udhëtimin e parë në vëndin amishëve të Pensilvanisë.

*(Nga libri i ri “Perendimi mistik” me publicistike letrare i Albana Lifschin )